پیلاتس از مجموعه

قوانين ومقررات رشته ورزشي پيلاتس

پيلاتساز مجموعه تمرينات ورزشي تخصصي تشكيل يافته است .اين تمرينات بدن و ذهن را به گونه اي درگير مي كند كه قدرت واستقامت تمام اعضاي بدن بالا رفته وعميق ترين عضلات بدن رامورد هدف قرار مي دهد .

تمرينات پيلاتس ، فكر ودرايت فرد برروي عضله وچگونگي اجراي آن است .به مرور زمان وبا اجراي مكرر حركات ،ذهن انسان بدن را بهتر درك مي كند وآن را توانمندتر ومتعادل تر مي سازد .همچنين حركات پيلاتس عضلات ومفاصلي رامورد هدف قرار مي دهد كه درفعاليتهاي روزانه درگير هستند مانند :

نشستن ، راه رفتن ، حمل كردن بار ، خم وراست شدن ، تمرينات ورزشي پيلاتس طرز صحيح انجام حركات روزانه در بدن ثبت مي شود پيلاتس حركات ورزشي را بشكلي آموزش مي دهد كه مانع ايجاد صدمات ورزشي گردد.

اهداف رشته ورزشي پيلاتس

1-                   پرورش ذهني سالم وهوشيار

2-                   ساختنجسمي سالم ونيرومند

3-                   دست يابي به اندامي بارشد يكدست وهماهنگ

4-                   افزايش قدرت واستقامت عضلاني همزمان

5-                   بالا بردن توانايي هاي بدن در انجام كارهاي روزمره

6-                   تحول در زندگي با هزينه اي ناچيز از طريق كنترولوژي

7-                   اجراي ضربان قلبي يكنواخت واجراي منظم دم وبازدم

محل تمرين پيلاتس:

تمرينات پيلاتس :

تمرينات پيلاتس در فضاي معمولي اتاق قابل اجرا مي باشد . هر فرد به مساحتي به طول 20/2 سانتي متر وعرض 50/1 سانتي متر براي اجراي حركات نيازمند است تمرينات پيلاتس را مي توان در فضاي باز و آزاد هم انجام داد .

لباس پيلاتس :  

لباس مورد نياز در تمرينات پيلاتس بهتراست در زمان تمرينات پيلاتس از لباسهاي آزاد ونخي وبه شكل بلوز شلوار استفاده كرد .

تمرينات پيلاتس چون بايد روان وراحت انجام گيرد لازم است كه لباس چسبان نباشد واز الياف نخي باشد . به دليل انقباضات شديد عضلاني در حين حركات پيلاتس لباس آزاد تضادي با اين انقباضات ايجاد نكرده وبه عضلات اين امكان رامي دهد كه درگيري خارجي نداشته باشند .

تمرين كنندگان نيازي به پوشيدن كفش وجوراب نيز ندارند زيرا كه بايد انگشتان پا وبخش تحتاني (كف پا) نيز آزادانه حركت كنند.

فضاي حركت انگشتان پا تا مچ پا به دليل  درگيري زيادي كه در حين حركات شامل اين بخشها مي شود بايد باز وبدون مانع باشد.

زمان تمرينات پيلاتس :

بهتر است تمرينات پيلاتس در جلسات 45 دقيقه اي سه تا چهار بار در هفته اجرا شود ولي به مرور به زمان ودفعات تمرينات اضافه خواهد شد . افراد حرفه اي تر مي توانند در مدت زمان كوتاه تري حركات قدرتي پيلاتس را پشت سر هم وبدون وقفه انجان دهند.

روش تمريني پيلاتس :

روش تمريني پيلاتس سيستم منحصر به فردي است كه از حركات كششي وقدرتي تشكيل سده است .اين حركات موجب ليجاد انعطاف وقدرات در عضلات شده وموجب برقراري ارتباط مستقيم بين ذهن واندام مي گردد.

هشت اصل واساس پيلاتس :

1-      تنفس

2-      مركزيت

3-      هماهنگي

4-      تمركز

5-      قدرت اجرايي

6-      خنثي يازي

7-      صحيح نگه داشتن اندام

8-      اجراي روان حركات

سطوح وطبقه بندي ورزشكاران در رشته پيلاتس :

به منظور رسيدن به ورزيدگي در اجراي حركات ، دست يافتن به اندامي با رشد يكدست وهماهنگ وذهني سالم وبي عيب يه گونه اي كه بتوانيم به كمك آنها وظايف متعددو گوناگون روزمره خود را به شيوه اي طبيعي وبا شور وشوقي كه از درونمان مي جوشد انجام بدهيم . مابايد به پرورش هماهنگ مجموعه اعضاي بدن همت گماريم وكليه اندام هاي بدن را تا حد امكان در شرايط عادي وطبيعي نگه داريم وايجاد هماهنگي كامل بين جسم ،ذهن را با شيوه اي هدفمند به وجود آوريم .

براي رسيدن به اين اهداف چهار سطح در نظر گرفته شده است كه حركات در اين چهار سطح انچام گرفته .آموزش داده مي شود.

سطح چهار بر افراد مبتدي ،سطح سه براي افراد متوسط ،سطح دو براي افراد پيشرفته و سطح يك براي افراد كاملا پيشرفته .

مسابقات پيلاتس :

مسابقاتي با قوانين ومقررات مخصوص پيلاتس در نظر گرفته شده كه در سطوح مختلف قابل اجرا مي باشد :

مسابقه به صورت انفرادي وتيمي 3 نفره در 4 رده سني برگزار مي شود .

اين مسابقات به شكل نمايشي انفرادي يا گروهي با حركات اجباري واختياري در مدت زمان معين اجرا مي گردد.

 ورزش پیلاتس

کنترولوژی عبارت است از ایجاد هماهنگی کامل بین جسم ، ذهن و روح .

افراد ابتدا از طریق کنترولوژی به شیوه هدفمند ، کنترل کامل جسم خود را در دست می گیرند و سپس از راه تکرار کامل حرکات آن به شیوه تدریجی ولی پیشرفت کننده به یک نوع هماهنگی طبیعی دست پیدا می کنند.

کنترولوژی باعث پرورش هماهنگ اجزای بدن می شود ، حالتها و حرکات نادرست بدن را اصلاح می کند، نیروی حیات را به بدن باز می گرداند و توان ذهنی را افزایش می دهد .

انسانها تقریبا در دوران کودکی از نعمت رشد طبیعی و متعارف جسمانی برخوردارند اما با شروع دوران بلوغ ، جسم افت کرده و شانه ها خمیده می شوند، عضلات شل و آویزان شده و نیروی حیاتی بشدت رو به تحلیل می رود .

بدون شک این قضیه امری فراگیر و طبیعی است. انجام حرکات ورزشی کنترولوژی و رعایت دستورالعملهای آن پرورش جسمانی را به ایده آل نزدیک می کند .

علم کنترولوژی اختیار کامل جسم را توسط مغز در دست می گیرد. یعنی عضلات بدن از اراده فرد فرمان ببرند .

کسانی که کنترولوژی را برای اولین بار تجربه می کنند احساس می کنند سرحال آمده و بعد از سالهای ذهن آنان از خواب بیدار شده است.

نام این ورزش در ابتدا توسط ژوزف پیلاتس علم کنترل بدن نام گذاری شده بود که پس از مرگ وی بدلیل احترام و حفظ یاد و خاطره او توسط بازماندگانش به نام پیلاتس متداول شد.

سیستم ورزشی است که در سال 1920 توسط ژوزف پیلاتس پایه گذاری گردید روش تمرینی پیلاتس متشکل از ورزشهایی است که تمرکز روی پیشرفت انعطاف و قدرت در تمام اندامهای بدن دارد بدون اینکه عضلات را حجیم کند یا آنها را از بین ببرد.

این روش تمرینی از حرکات کنترل شده ای تشکیل شده که بین بدن و مغز هارمونی فیزیکی ایجاد کرده و توانایی بدن افراد را در هر سن بالا می برد از فواید این ورزش:

- بالا بردن و تقویت سیستم ایمنی بدن

- بالا بردن تمامی قوای بدن در جهت اینکه فکر و ذهن را از افکار منفی آزاد سازد بر خلاف یوگا بدن در حال حرکت می باشد.

- کاهش دهنده دردهای مهره ای و کمر

- ایجاد کشیدگی در ظاهر اندام

- بوجود آوردنده شکل ظاهری بهتر اندام

- شکم ساف و کمر باریک

- پیشرفت انعطاف و تعادل

- افزایش قابلیت تحرک مفاصل

- حجیم کردن فضای ریه و بالا بردن قابلیت تنفس

- تقویت سیستم قلبی عروقی

- بالا بردن دامنه حرکتی مفاصل و عضلات

- از بین بردن درصد احتمالی جراحات و آسیب پذیری

علاوه بر این کسانی که ورزش پیلاتس را انجام می دهند خواب بهتر عصبانیت کمتر استرس و خستگی کمتر خواهند داشت.

از آنجا که این روش تمرینی در وضعیتهای ایستاده نشسته و خوابیده بدون طی مسافت و پرش و جهش انجام می گیرد آسیبهای ناشی از صدمات مفصلی را کاهش می دهد زیرا حرکات ورزشی در دامنه های حرکتی در سه وضعیت فوق با اجرای تنفس های عمیق و انقباظهای عضلانی انجام می گیرد.

چرا پیلاتس به چنین پدیده موفقیت آمیزی تبدیل شده است؟

چگونه این ورزش ناشناخته امروزه تبدیل به یک روش تکمیلی ورزشی به شکل همگانی و حتی خانگی شده است؟!

بسیار ساده ، گفتار صادقانه پیلاتس و اینکه این ورزش بسیار عالی عمل می کند و به تمام وعده های خود عمل می کند . افراد در هر وضعیتی که باشند، ورزشکار حرفه ای یا تازه کار، خانمهای خانه دار یا آقایان کارمند و پر مشغله اگر ورزش پیلاتس را آغاز کنند اطمینان می دهیم که نتیجه مثبت آن را خواهند دید .

با شروع پیلاتس می توان قدم به قدم تغییر ظاهر ،اجرای صحیح حرکات ، بدن جدید و بهتر ، متوازن، صاف و کشیده ، بلند تر ، باریکتر و انعطاف پذیر تر با یک قدرت پنهانی ساخت .

اعتقاد پیلاتس از تقویت قوای بدنی کسب و حفظ بدنی سالم و ذهنی سالم برای اجرای خوب کارهای روزانه و دیگر فعالیتهای بدنی است

كنترولوژی عبارت است از ایجاد هماهنگی كامل بین جسم ، ذهن و روح .

افراد ابتدا از طریق كنترولوژی به شیوه هدفمند ، كنترل كامل جسم خود را در دست می گیرند و سپس از راه تكرار كامل حركات آن به شیوه تدریجی ولی پیشرفت كننده به یك نوع هماهنگی طبیعی دست پیدا می كنند.

كنترولوژی باعث پرورش هماهنگ اجزای بدن می شود ، حالتها و حركات نادرست بدن را اصلاح می كند، نیروی حیات را به بدن باز می گرداند و توان ذهنی را افزایش می دهد


انسانها تقریبا در دوران كودكی از نعمت رشد طبیعی و متعارف جسمانی برخوردارند اما با شروع دوران بلوغ ، جسم افت كرده و شانه ها خمیده می شوند، عضلات شل و آویزان شده و نیروی حیاتی بشدت رو به تحلیل می رود .
بدون شك این قضیه امری فراگیر و طبیعی است. انجام حركات ورزشی كنترولوژی و رعایت دستورالعملهای آن پرورش جسمانی را به ایده آل نزدیك می كند .
علم كنترولوژی اختیار كامل جسم را توسط مغز در دست می گیرد. یعنی عضلات بدن از اراده فرد فرمان ببرند .
كسانی كه كنترولوژی را برای اولین بار تجربه می كنند احساس می كنند سرحال آمده و بعد از سالهای ذهن آنان از خواب بیدار شده است.
نام این ورزش در ابتدا توسط ژوزف پیلاتس علم كنترل بدن نام گذاری شده بود كه پس از مرگ وی بدلیل احترام و حفظ یاد و خاطره او توسط بازماندگانش به نام پیلاتس متداول شد.
سیستم ورزشی است كه در سال 1920 توسط ژوزف پیلاتس پایه گذاری گردید روش تمرینی پیلاتس متشكل از ورزشهایی است كه تمركز روی پیشرفت انعطاف و قدرت در تمام اندامهای بدن دارد بدون اینكه عضلات را حجیم كند یا آنها را از بین ببرد.

این روش تمرینی از حركات كنترل شده ای تشكیل شده كه بین بدن و مغز هارمونی فیزیكی ایجاد كرده و توانایی بدن افراد را در هر سن بالا می برد از فواید این ورزش:
- بالا بردن و تقویت سیستم ایمنی بدن
- بالا بردن تمامی قوای بدن در جهت اینكه فكر و ذهن را از افكار منفی آزاد سازد بر خلاف یوگا بدن در حال حركت می باشد.
- كاهش دهنده دردهای مهره ای و كمر
- ایجاد كشیدگی در ظاهر اندام
- بوجود آوردنده شكل ظاهری بهتر اندام
- شكم ساف و كمر باریك
- پیشرفت انعطاف و تعادل
- افزایش قابلیت تحرك مفاصل
- حجیم كردن فضای ریه و بالا بردن قابلیت تنفس


تقویت سیستم قلبی عروقی
- بالا بردن دامنه حركتی مفاصل و عضلات
- از بین بردن درصد احتمالی جراحات و آسیب پذیری
علاوه بر این كسانی كه ورزش پیلاتس را انجام می دهند خواب بهتر عصبانیت كمتر استرس و خستگی كمتر خواهند داشت.
از آنجا كه این روش تمرینی در وضعیتهای ایستاده نشسته و خوابیده بدون طی مسافت و پرش و جهش انجام می گیرد آسیبهای ناشی از صدمات مفصلی را كاهش می دهد زیرا حركات ورزشی در دامنه های حركتی در سه وضعیت فوق با اجرای تنفس های عمیق و انقباظهای عضلانی انجام می گیرد.
چرا پیلاتس به چنین پدیده موفقیت آمیزی تبدیل شده است؟


چگونه این ورزش ناشناخته امروزه تبدیل به یك روش تكمیلی ورزشی به شكل همگانی و حتی خانگی شده است؟!
بسیار ساده ، گفتار صادقانه پیلاتس و اینكه این ورزش بسیار عالی عمل می كند و به تمام وعده های خود عمل می كند . افراد در هر وضعیتی كه باشند، ورزشكار حرفه ای یا تازه كار، خانمهای خانه دار یا آقایان كارمند و پر مشغله اگر ورزش پیلاتس را آغاز كنند اطمینان می دهیم كه نتیجه مثبت آن را خواهند دید .
با شروع پیلاتس می توان قدم به قدم تغییر ظاهر ،اجرای صحیح حركات ، بدن جدید و بهتر ، متوازن، صاف و كشیده ، بلند تر ، باریكتر و انعطاف پذیر تر با یك قدرت پنهانی ساخت .
اعتقاد پیلاتس از تقویت قوای بدنی كسب و حفظ بدنی سالم و ذهنی سالم برای اجرای خوب كارهای روزانه و دیگر فعالیتهای بدنی است. ژوزف در مونشن گلادباخ ، شهري كوچك در حومه دوسلدورف آلمان متولد شد. او كودكي ضعيف و مريض بود كه از بيماريهايي مانند راشيتيسم، آسم و تبهاي روماتيسميرنج مي برد .نام فاميلي او پيلاتو pilatu تلفظ مي شد كه ريشه يوناني دارد. ولي بعدها پدرش آنرا به پيلاتس تغيير داد . پدرش برنده جايزه ژيميناستيك بود و مادرش يك متخصص اعصاب .
روزي يك پزشك به ژوزف يك كتاب اوراق و قديمي در مورد اناتومي بدن داد ، به گفتهخود او: من تمام اعضاي بدن را از روي كتاب ياد گرفتم. هر اندامي را كه ياد مي گرفتم حركت مي دادم . در آن زمان كودكي ساعتها در جنگل پياده روي مي كردم و حركات حيوانات را نگاه مي كردم، اينكه چطور حيوانات اندام خود را بكار مي برند و حركت مي كنند.
بگفته خود او وي حركات ورزشي شرق و غرب را عميقا مطالعه كرده بود . در سن 14 سالگي چنان روي اندام خود فعاليت كرده بود كه از تصوير بدن او براي نمايش آناتومي استفاده مي شد .
در زمان نوجواني و دوراني كه هنوز در آلمان بود در رشته هايي مانند بوكس ، ژيميناستيك،اسكي، و شيرجه فعاليت مي كرد.
در سال 1912 براي تعليمات بيشتر به انگلستان سفر كرد . در آنجا بعنوان يك بازيگر در سيرك كار مي كرد . تا سال 1914 او و گروهش در سرتاسر انگلستان برنامه اجرا كرده بودند. او و برادرش در سيرك نمايش يوناني اجرا مي كردند .
در سال 1914 با شروع جنگ جهاني اول او بهمراه ديگر تبعه هاي آلماني دستگير و در بازداشتگاههاي لانكستر بازداشت شدند در همان جا او به هم قطارانش آموزش كشتي و دفاع شخصي مي داد. با اين هدف كه نيروي بدني آنها از زمان ورود به بازداشتگاه بيشتر مي شود در همانجا بود كه او روش ورزشي خود را كه بعدها "كنترولوژي" ناميده شد ، طراحي كرد در همان دوران او به بازداشتگاه ديگري منتقل شد و تقريبا به عنوان پرستار با زندانيان زيادي كه داراي بيماريهاي شايع زمان جنگ و حبس بودند كار مي كرد . سپس او شروع به ساخت وسايلي كرد كه با اين افراد توانبخشي كار كند . اين وسايل از تختها و فنرهاي قديمي و ابزار خراب و كهنه بيمارستان بودند كه از آنها بعنوان وسايل و تجهيزات توانبخشي استفاده مي كرد .
در سال 1918 آنفولانزاي مرگزا و خطرناكي سراسر دنيا را فرا گرفت و ميليونها نفر را طعمه خود كرد كه فقط دهها و صدها نفر در انگلستان قربانيان اين بيماري بودند.
افراد ژوزف با اينكه اين بيماري در سطح بازداشتگاه بسيار شيوع پيدا كرده بود همگي جان سالم بدر بردند .
بعد از پايان جنگ ژوزف به آلمان بازگشت و در بخش دفاع شخصي ارتش هامبورگ براي پرورش نيروهاي پليس شروع به كار نمود علاوه بر اين بطور خصوصي نيز روي افراد عادي تمرين مي كرد .
او مي گفت: زماني كه به آلمان برگشتم تمامي اين دستگاهها را اختراع كردم و تا سال 1925 آنجا ماندم و با افراد مبتلا به رماتيسم كار و تمرين مي كردم .
من فكر كردم چرا از قدرت و نيروي زياد بدني استفاده نكنم و حركاتي را طراحي كردم كه با اجراي بسيار آهسته بطوري كه بخشهاي بسيار عميق عضلات درگير شوند و نتايج مثبتي را شاهد بودم.
در همان دوران بود كه ژوزف با رودولف فون لابن آشنا شد .
وي يكي از متخصصان بزرگ حركت شناسي بود .او چندين حركت ژوزف را در تمرينات و كار خود بكار برد و شماري ديگر از متخصصان بنام نيز تمرينات او را در گرم كنندهاي ورزشي خود استفاده مي كردند .
در سال 1925 از او دعوت شد تا ارتش جديد آلمان را تمرين و ورزش دهد و لي از آنجايي كه او از سيستم سياسي آلمان راضي نبود تصميم به ترك كشور نمود.
با كمك چند تن از دوستانش قادر به ترك آلمان و سفر به آمريكا شد.
در راه سفر به آمريكا با كلارا (همسر آينده اش) آشنا شد .
كلارا معلم يك مهد كودك بود و از دردهاي آرتروزي بشدت رنج مي برد ژوزف با تمرينات اختصاصي خود دردهاي كلارا را از بين برد .
پس از ورود به امريكا و شهر نيويورك در سال 1926 آنها در خيابان هشتم اين شهر مركز ورزشي خود را باز كردند. درست در محلي كه چنديد مركز ورزشي و بخصوص باله وجود داشت در همان جا بود كه ژوزف علم كنترلوژي را بعنوان بخش اصلي تمرينات ورزشكارانش قرار داد .
بسياري از مربيان و سر مربيان ، ورزشكاران آسيب ديده خود را جهت ترميم اندام آسيب ديده نزد او مي فرستادند .
بسياري از مربيان نيز براي افرودن تعادل و قواي بدني ، شاگردان خود را به شركت در كلاسهاي ژوزف تشويق مي كردند.
ژوزف پيلاتس يكي از هواداران سلامتي و ورزش بود از هرگونه آلودگي سيگار، الكل و ... اجتناب مي كرد.
بارها در سرماي زمستان اورا فقط با يك شلوار ورزشي كوتاه در حال دويدن در خيابانهاي نيويورك مي ديدند .
در ژانويه 1966 ساختمان آنها آتش گرفت . ژوزف براي نجات وسايل ورزشي به ساختمان برگشت كه ناگهان كف ساختمان زير پايش آتش گرفت و ريزش كرد و او براي مدتي طولاني از ميله اي آويزان مانده بود تا بالاخره ماموران آتشنشاني وي را نجات دادن گفته مي شود اين واقعه كمك بسيار زيادي به مرگ او در سال 1967 در سن 87 سالگي كرده است.
همسرش كلارا كه در امر مربيگري و صبر و حوصله چيزي از ژوزف كم نداشت به اداره مركز ورزشي تا 10 سال بعد و زمان مرگ خودش در سال 1977 ادامه داد .

نکته مهم برای مطالعه بهتر،

راهنمای روش مطالعه صحیح و اصولی و روشهای مرور مطالب خوانده شده

مقدمه

آیا تاکنون به این موضوع فکر کرده‌اید که هنگام مطالعه از چه روشی استفاده می‌کنید؟ یک روش مطالعه صحیح و اصولی می‌تواند بسیاری از مشکلات تحصیلی را از بین ببرد. بررسیهای بعمل آمده گویای آن است که افرادی که در زمینه تحصیل موفق بوده‌اند، روش صحیحی برای مطالعه داشتند. یادگیری (learning) مسئله‌ای است که در سراسر طول زندگی انسان بویژه در دوران دانش آموزی و دانشجویی اهمیت زیادی دارد. چرا که دانش آموزان و دانشجویان همیشه در معرض امتحان و آزمون قرار دارند و موفقیت در آن آرزوی بزرگشان است.
شاید به افرادی برخورده باشید که می‌گویند: همه کتابها و جزوه‌ها را می‌خوانم، اما موقع امتحان آنها را فراموش می‌کنم، یا من استعداد درس خواندن را ندارم، چون با اینکه همه مطالب را می‌خوانم اما همیشه نمراتم پایین است و یا ... . بسیاری از اینگونه مشکلات به نداشتن یک روش صحیح برای مطالعه باز می‌گردد. عده‌ای فقط به حفظ کردن مطالب اکتفا می‌کنند، بطوری که یادگیری معنا و مفاهیم را از نظر دور می‌دارند. این امر موجب فراموش شدن مطالب بعد از مدتی می‌شود، در واقع آنچه اهمیت دارد یادگیری معنا و مفهوم است، چیزی که نمی‌توانیم و نباید از آن دور باشیم.
برای آنکه مطلبی کاملا آموخته شده و با اندوخته‌های پیشین پیوند یابد، باید حتما معنا داشته باشد، در این صورت احتمال یادگیری بیشتر و احتمال فراموشی کمتر خواهد شد. بنابراین قبل از اینکه خود را محکوم کنیم به نداشتن استعداد درس خواندن ، کمبود هوش ، کمبود علاقه ، عدم تونایی و سایر موارد ، بهتر است نواقص خود را در مطالعه کردن بیابیم و به اصطلاح آنها بپردازیم. در اینصورت به لذت درس خواندن پی خواهیم برد. اولین قدم در این راستا آن است با اندکی تفکر عادتهای نامطلوب خود را در مطالعه یافته و سپس عادتهای مطلوب جایگزین آن گردد.

برای تغییر عادات مطالعه مراحل زیر را باید در نظر گرفت:

آگاهی ،درباره موضوع
1. علاقه
2. ارزیابی ،ارزیابی اطلاعات بدست آمده با در نظر گرفتن موقعیتهای موجود
3. مطابقت خود با فکر تازه و اختیار و قبول آن

انواع روشهای مطالعه
روش پس ختام

این روش یکی از مهمترین و معروفترین روشهای بهسازی حافظه است. نام این روش همانند نام انگلیسی آن (PQ4R) متشکل از حروف اول شش مرحله آن است.
مراحل پیش خوانی

در این مرحله کتاب یا مطلب بصورت یک مطالعه اجمالی و مقدماتی مطالعه شود. از جمله موارد این مرحله خواندن عنوان فصلها ، خواندن سطحی فصل ، توجه به تصاویر ، بخشهای اصلی و فرعی و خلاصه فصلها می‌باشد. هدف در این مرحله یافتن یک دید کلی نسبت به کتاب و ارتباط دادن بخشهای مختلف کتاب با یکدیگر می‌باشد.
مرحله سؤال کردن

پس از مطالعه اجمالی موضوعات و نکات اصلی ، به طرح سؤال در مورد آنها بپردازید. این کار باعث افزایش دقت و تمرکز فکر و سرعت و سهولت یادگیری می‌گردد.

مرحله خواندن

در این مرحله به خواندن دقیق و کامل مطالب کتاب پرداخته ، که هدف فهمیدن کلیات و جزئیات مطالب و نیز پاسخگوی به سؤالات مرحله قبل می‌باشد. در مرحله خواندن برای فهم بهتر مطالب می‌توان از کارهایی مثل یادداشت برداری ، علامت گذاری و خلاصه نویسی بهره جست.


مرحله تفکر

در این مرحله هنگام خواندن ، ساختن سؤالها ، و ایجاد ارتباط بین دانسته‌های خود ، درباره مطلب فکر کنید. در این مورد نیز مهمترین اصل همان بسط معنایی است. بسط معنایی ممکن است در مراحل پنجم و ششم نیز یعنی در مراحل از حفظ گفتنی و مرور کردن نقشی داشته باشد.
مرحله از حفظ گفتنی

در این مرحله باید بدون مراجعه به کتاب و از حفظ به یادآوری مطالب خوانده شده پرداخته شود و بار دیگر به سؤالاتی که خود فرد طرح کرده بود پاسخ دهد. در اینجا باید مطالب آموخته شده را در قالب کلمات برای خود کرده ، در غیر اینصورت لازم است که مجددا به خواندن مطالبی که آموخته نشده پرداخته شود. مرحله از حفظ گفتنی در پایان هر بخش انجام می‌گیرد و وقتی بخشهای یک فصل به اتمام رسید به مرحله بعد ، یعنی مرور کردن یا آزمون وارد می‌شویم.
مرحله مرور کردن

این مرحله ، که مرحله آزمون نیز می‌باشد، در پایان هر فصل انجام می‌گیرد. در اینجا به مرور موضوعات اصلی و نکات مهم و نیز ارتباط مفاهیم مختلف به یکدیگر پرداخته و در صورت برخورد با موضوعات مورد اشکال به متن اصلی یا مرجع مراجعه شود. یکی از راههای کمک به این مرحله پاسخگوئی به سئوالات و تمرینات پایان فصل است: اجرای این مرحله می‌تواند مقداری از اضطراب امتحان را کاهش دهد.

روش دقیق خوانی

هدف از این مرحله این است که مطالب کامل و دقیق درک شده و بصورتی سازمان یافته و منظم در حافظه نگهداری شود. برخی از فنون موجود که می‌تواند به روش دقیق خوانی کمک کند عبارتند از:
تکنیک خلاصه برداری
به نوشتن عبارت ، مفاهیم و موضوعات کلیدی متن پرداخته ، بطوری که در مرور مطالب ، با نگاه کردن و خواندن خلاصه‌ها ، همه مطالب خوانده شده را یادآوری کند. یک روش بسیار مطلوب این است که از خلاصه‌ها نیز دوباره خلاصه برداری شود.
تکنیک سازماندهی مطالب

این تکنیک باعث افزایش درک و سرعت یادگیری و سهولت در بازیابی مطالب آموخته شده می‌شود. برای سازماندهی مطالب استخراج سه بخش از متن اصلی مورد مطالعه لازم است که عبارتند از:
موضوع اصلی: موضوعی که تمامی مطالب را در بر می‌گیرد و بقیه مطالب حول و حوش آن می‌چرخد.
نکته‌های اصلی: خطوط و اندیشه‌های اصلی و مهم هستند که در مجموع موضوع اصلی را می‌سازند و از صراحت بیشتری برخوردار است.
نکات جزئی: اطلاعات جزئی‌تر هستند که بصورت مثالها ، نمونه‌ها ، عکس و تصویر اطلاعات واقعی مطرح می‌گردند.

تکنیک علامت گذاری در متن

در این تکنیک علامتهایی را بر روی متن اصلی انجام داده ، از قبیل علامت گذاری به شکلهای مختلف در متن ، خط کشیدن زیر عبارات مهم ، حاشیه نویسی و ... ، این موارد بسته به صلیقه‌های افراد متفاوت می‌باشد. اما نکته مهمی که در هر نوع علامت گذاری حائز اهمیت است این است که ، بهتر است همانند تکنیک سازمان دهی ، مطالب را در سه دسته مجزا) موضوع اصلی ، نکته اصلی ، موارد جزئی ( قرار داده و آنها را با علامتهای مختلف نشان دهید.
در کنار روش مطالعه عوامل محیطی نیز در میزان یادگیری تأثیر دارد. یک محیط مناسب باعث توجه و تمرکز بهتر و بیشتری می‌شود.
حذف عوامل مزاحم فکری

مواردی هست که بخش عظیمی از وقت و فعالیت ذهنی را موضوعاتی به خود مشغول می‌دارند که هیچ رابطه با موضوع ندارند، موضوعاتی مانند: رفتار معلمان و استادان ، افزایش شهریه و نوع رفت و آمد و … برخی از موضوعاتی هستند که موقع مطالعه اگر به آنها فکر شود از کارایی مطالعه می‌کاهد. برخی حتی خیال پردازیهایشان را موقع مطالعه انجام می‌دهند؛ که به شدت فکر را آشفته کرده و تمرکز را از بین می‌برد. توصیه کلی این است که اگر ذهن خود را از افکار مختلف پاک کنید تا بر روی موضوع مورد مطالعه تمرکز کنید، مطالعه را کنار بگذارید و زمانی مطالعه را شروع کنید که سرحال، علاقمند و متمرکز هستید.
فراهم کردن محیط مناسب

محل و مکانی که مطالعه در آنجا انجام می‌شود باید مناسب باشد. منظور از محل مناسب مکانی است که آرام ، ساکت و دور از عوامل مزاحم محیطی باشد، این باعث تمرکز بهتر روی موضوع مطالعه می‌شود. بعضی افراد محل و زمانی را برای مطالعه انتخاب می‌کنند که بسیار شلوغ و پر سرو صدا است و بعضی از افراد رختخواب را برای مطالعه انتخاب می‌کنند و توقع یادگیری سطح مطلوب را دارند، ولی از این حقیقت غافلند که این محلها بدترین محل برای مطالعه است.
بارها شنیده ایم که دانش آموز یا دانشجویی می گوید :
(( دیگرحال و حوصله خواندن این کتاب را ندارم ))یا ((آنقدرازاین کتاب خسته شده ام که قابل گفتن نیست))ویا ((هرچقدرمیخوانم مثل اینکه کمتر یاد می گیریم))ویا ((10 بار خواندم و تکرار کردم ولی بازهم یاد نگرفتم))به راستی مشکل چیست ؟ آیا برای یادگیری درس واقعا" باید 10 بار کتاب را خواند ؟ آیا باید دروس خود را پشت سرهم مرورکرد؟وآیا بایددهها بار درس راتکرارکردتا یادگرفت ؟ مطمئنا" اگر چنین باشد ، مطالعه کاری سخت و طاقت فرسا است . اما واقعیت چیزی دیگر است . واقعیت آن است که این گروه از فراگیران ، روش صحیح مطالعه را نمی دانند و متاسفانه در مدرسه و دانشگاه هم چیزی راجع به چگونه درس خواندن نمی آموزند . یادگیری و مطالعه ، رابطه ای تنگاتنگ و مستقیم با یکدیگر دارند، تا جایی که می توان این دو را لازم و ملزوم یکدیگر دانست. برای اینکه میزان یادگیری افزایش یابد باید قبل از هرچیز مطالعه ای فعال و پویا داشت .

شیوه صحیح مطالعه ،چهار مزیت عمده زیر را به دنبال دارد:

 ۱-زمان مطا لعه را کاهش میدهید. 

 2- میزان یادگیری را افزایش میدهد .
3-مدت نگهداری مطالب در حافظه را طولانی تر می کند.
4- بخاطر سپاری اطلاعات را آسانتر می سازد.
برای داشتن مطالعه ای فعال وپویانوشتن نکات مهم درحین خواندن ضروری است تابرای مرورمطالب،دوباره کتاب رانخوانده ودر زمانی کوتاه ازروی یادداشتهای خودمطالب رامرور کرد . یادداشت برداری ، بخشی مهم و حساس از مطالعه است که باید به آن توجهی خاص داشت . چون موفقیت شما را تا حدودی زیاد تضمین خواهد کرد و مدت زمان لازم برای یادگیری را کاهش خواهد داد. خواندن بدون یادداشت برداری یک علت مهم فراموشی است.

شش روش مطالعه :

خواندن بدون نوشتن خط کشیدن زیرنکات مهم حاشیه نویسی خلاصه نویسی کلید برداری خلاقیت و طرح شبکه ای مغز

1-خواندن بدون نوشتن: روش نادرست مطالعه است . مطالعه فرآیندی فعال و پویا است وبرای نیل به این هدف باید از تمام حواس خود برای درک صحیح مطالب استفاده کرد. باید با چشمان خود مطالب را خواند، باید در زمان مورد نیاز مطالب را بلند بلند ادا کرد و نکات مهم را یادداشت کرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگیر شده و حضوری فعال و همه جانبه در یادگیری داشت و هم در هنگام مورد نیاز ، خصوصا" قبل از امتحان ، بتوان از روی نوشته ها مرور کرد و خیلی سریع مطالب مهم را مجددا" به خاطر سپرد .
2- خط کشیدن زیر نکات مهم :این روش شاید نسبت به روش قبلی بهتر است ولی روش کاملی برای مطالعه نیست چرا که در این روش بعضی از افراد بجای آنکه تمرکز و توجه بروی یادگیری و درک مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط کشیدن زیر نکات مهم می گردد .حداقل روش صحیح خط کشیدن زیر نکات مهم به این صورت است که ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را کاملا" درک کنند و سپس زیر نکات مهم خط بکشند نه آنکه در کتاب بدنبال نکات مهم بگردند تا زیر آن را خط بکشند .
3- حاشیه نویسی :این روش نسبت بدو روش قبلی بهتر است ولی بازهم روشی کامل برای درک عمیق مطالب و خواندن کتب درسی نیست ولی می تواند برای یادگیری مطالبی که از اهمیتی چندان برخوردار نیستند مورد استفاده قرار گیرد.
4- خلاصه نویسی : در این روش شما مطالب را میخوانید و آنچه را که درک کرده اید بصورت خلاصه بروی دفتری یادداشت می کنید که این روش برای مطالعه مناسب است و از روشهای قبلی بهتر می باشد چرا که در این روش ابتدا مطالب را درک کرده سپس آنها را یادداشت می کنید اما بازهم بهترین روش برای خواندن نیست .
5- کلید برداری :کلید برداری روشی بسیار مناسب برای خواندن و نوشتن نکات مهم است . در این روش شما بعد از درک مطالب ، بصورت کلیدی نکات مهم را یادداشت می کنید و در واقع کلمه کلیدی کوتاهترین، راحتترین ،بهترین وپرمعنی ترین کلمه ای است که با دیدن آن، مفهوم جمله تداعی شده و به خاطر آورده می شود .
6- خلاقیت و طرح شبکه ای مغز: این روش بهترین شیوه برای یادگیری خصوصا" فراگیری مطالب درسی است .در این روش شما مطالب را میخوانید بعد از درک حقیقی آنها نکات مهم را به زبان خودتان و بصورت کلیدی یادداشت می کنید و سپس کلمات کلیدی را بروی طرح شبکه ای مغز می نویسد ( در واقع نوشته های خود را به بهترین شکل ممکن سازماندهی می کنید و نکات اصلی و فرعی را مشخص می کنید)تا در دفعات بعد به جای دوباره خوانی کتاب ، فقط به طرح شبکه ای مراجعه کرده وبا دیدن کلمات کلیدی نوشته شده بروی طرح شبکه ای مغز ، آنها را خیلی سریع مرور کنید . این روش درصد موفقیت تحصیلی شما را تا حدود بسیار زیادی افزایش میدهد و درس خواندن را بسیار آسان می کند. و بازده مطالعه را افزایش میدهد.

شرایط مطالعه

((بکارگیری شرایط مطالعه یعنی بهره وری بیشتر از مطالعه ))

شرایط مطالعه ، مواردی هستند که با دانستن ، بکارگیری و یا فراهم نمودن آنها ، می توان مطالعه ای مفیدتر با بازدهی بالاتر داشت و در واقع این شرایط به شما می آموزند که قبل از شروع مطالعه چه اصولی را به کار گیرید ، در حین مطالعه چه مواردی را فراهم سازید و چگونه به اهداف مطالعاتی خود برسید و با دانستن آنها می توانید با آگاهی بیشتری درس خواندن را آغاز کنید و مطالعه ای فعالتر داشته باشید :

1- آغاز درست :برای موفقیت در مطالعه ،باید درست آغازکنید.
2- برنامه ریزی : یکی از عوامل اصلی موفقیت ، داشتن برنامه منظم است .
3- نظم و ترتیب: اساس هر سازمانی به نظم آن بستگی دارد .
4-حفظ آرامش: آرامش ضمیر ناخود آگاه را پویا و فعال میکند.
5- استفاده صحیح از وقت :بنیامین فرانکلین، ((آیا زندگی را دوست دارید؟ پس وقت را تلف نکنید زیرا زندگی از وقت تشکیل شده است .))
6- سلامتی و تندرستی: عقل سالم در بدن سالم است .
7- تغذیه مناسب: تغذیه صحیح نقش مهمی در سلامتی دارد.
8- دوری از مشروبات الکلی : مصرف مشروبات الکلی موجب ضعف حافظه می شود .
9 – ورزش : ورزش کلید عمر طولانی است .
10-خواب کافی: خواب فراگیری و حافظه را تقویت می کند.
11 –درک مطلب:آنچه در حافظه بلند مدت باقی می ماند ، یعنی مطالب است .

چندتوصیه مهم که بایدفراگیران علم ازآن مطلع باشند.

1- حداکثر زمانی که افراد می توانند فکر خود را بروی موضوعی متمرکز کنند بیش از 30 دقیقه نیست ، یعنی باید سعی شود حدود 30 دقیقه بروی یک مطلب تمرکز نمود و یا مطالعه داشت و حدود 10 الی 15 دقیقه استراحت نمود سپس مجددا" با همین روال شروع به مطالعه کرد.
2- پیش از مطالعه از صرف غذاهای چرب و سنگین خودداری کنید. و چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه نمائید چون پس از صرف غذای سنگین بیشتر جریان خون متوجه دستگاه گوارش میشود تا به هضم و جذب غذا کمک کند و لذا خونرسانی به مغز کاهش می یابد و از قدرت تفکر و تمرکز کاسته میشود . از مصرف الکل و دارو هم خودداری فرمائید همچنین غذاهای آردی مثل نان و قندی قدرت ادراک و تمرکز را کم می کند نوشابه های گازدارهم همینطور هستند.
3- ذهن آدمی با هوش است اگر یادداشت بردارید خود را راحت از حفظ و بیاد سپاری مطالب می کند و نیز همزمان نمی توانید هم مطلبی را بنویسید و هم گوش دهید . پس در حین مطالعه لطفا" یادداشت برداری ننمائید
انسان به عنوان یکی از موجودات عالم ، امتیازات زیادی نسبت به سایر موجودات دارد. یکی از این امتیازات قدرت یادگیری ، تفکر و حفظ اطلاعات است . قدرت یادگیری و حفظ اطلاعات باعث تفاوت میان انسان و حیوان شده و نیز برتری انسان را نسبت به سایر موجودات به اثبات رسانده است.
بنابراین درگیری فکری با استعداد سوال بر انگیز حافظه و یادگیری در حافظه محدود به زمان حاضر که مادر آن زندگی می کنیم نیست بلکه بسیاری از تمدنها در گذشته منشاء و کارکرد حافظه را مدنظر داشته اند .
بیش از ۲۵۰۰ سال پیش ، یونانیان ، هنری را در باره حافظه اختراع کردند که عموما" تحت عنوان تدابیر((یادیار)) نامیده می شود . و به معنی نقش بستن اثرات مکانها و تصاویر بر روی حافظه است .
اولین سیستم تقویت حافظه به وسیله شاعر یونانی به نام سیمونیدز ((Simonides ))در قرن پنجم و ششم قبل از میلاد پدید آمده است .
شرح واقعه چنین است که سیمونیدز ، تالار ضیافتی را که در آن شعر طویلی را ایراد کرده بود برای چند لحظه ترک کرد . در همین حین ، سقف تالار فرو می ریزد و در نتیجه تخریب تالار و مرگ میهمانان ، هویت آنان غیر قابل شناسایی می شود . اما پس از بازسازی تالار ، سیمونیدز توانست جایگاه دقیق هر یک از حاضرین را بیش از قرائت شعر بیاد آورد و تمامی آنها را شناسایی کند بدین ترتیب بود که نخستین تئوری تداعی در بخاطر سپاری و اساس تمامی سیستمهای منمو تکنیک (تدابیر یادیار )پدید آمد .
افلاطون می گوید : روح دارای بستری است از موم قالب سازی شده که منحنی ، غلظت و خلوص آن در افراد مختلف متفاوت است و همین موم نقش احساسات و اندیشه ها را می پذیرد. این نقش حک شده که از حیث برجستگی مانند نقوش یک مهر به نظر می رسد ، همانند نشانه ای از اشیاء است که امکان بخاطر آوردن آنها را فراهم می سازد . اگر نشانه ای ناپدید و فراموش می شود ، به این خاطر است که به طور کامل بر روی این موم حک نشده است .
ارسطو معتقد بود:حافظه مجموعه ای از تصاویر ذهنی است که تنهااز راه تاثیرات حسی به دست می آید . وی تنها کسی بود که قوانین منموتکنیک را به صورت تداعی پایه ریزی کرد. سنت توماس اکیناس ، سه قانون اولیه تداعی ارسطو را احیاءکرد.
۱-قانون تشابه : خاطره مشابه با تاثیر معینی به یاد می ماند .
۲-قانون عکس یا متضاد : اگر دو یا چند تاثیر ، آنتی تز یکدیگر باشند داشتن یکی سبب یاد آوری دیگری می شود.
۳-قانون همزمانی یا همراهی : اگر دو یا چند تاثیر همزمان اتفاق بیافتند ، بروز یکی سبب یاد آوری دیگری می شود .
بنابراین براساس نظریات داده شده می توان گفت حافظه عبارت است از کنشی که احیای تجارب گذشته را در بر می گیرد . یا یک استعداد همگانی در بخاطر سپاری رویدادها و اطلاعات و همچنین یاد آوری آنهاست پس حافظه قابلیت رشد ، تقویت و پرورش را داشته و بیش از همه به بکارگیری و تمرین نیاز دارد .حافظه شبیه عضله می باشد که با تمرین کردن پرورش یافته و تقویت می گردد و در صورت عدم بکارگیری سست و تنبل می شود .
در این مقاله قواعدی را بیان می کنیم که شما را در داشتن یک حافظه خوب یاری می کنند . همچنین تکنیکهای ساده و در عین حال کاملا" موثر و کاربردی را ارائه می دهیم که پس از مطالعه و یادگیری و در صورت بکارگیری آنها شاهد تحول بسیار چشمگیری در روند بخاطر سپاری مطالب خواهید بود .
تقویت و بهبود حافظه همان یادگیری بهتر است . تقویت حافظه یعنی رعایت اصول و قوانین حاکم بر یادگیری ، اگر قوانین حاکم بر یادگیری را خوب رعایت کنیم بهتر یاد خواهیم گرفت و در نتیجه احساس می شود که کارائی حافظه بالا رفته است پس حافظه ما تقویت شده است تقویت حافظه یا پرورش حافظه همان عوامل موثر بر یاد آوری است که روان شناسان به عنوان روشهای پرورش حافظه پیشنهاد کرده اند . قبل از بیان روشهای موثر در بخاطر سپاری ،اصول حاکم بر یادگیری را ذکر می کنیم که عبارتنداز :
۱- مرحله اول – توجه : اولین گام در جریان هریادگیری توجه است .
۲- مرحله دوم – زبان گردانی : گام دوم در یادگیری ((زبان گردانی )) مطالب مهم است . زبان گردانی عبارت است از تبدیل مطالب شنیده یا خوانده شده به زبان مشخص و معنی دار . این کار را می توان از طریق برگرداندن مطالب به زبان خودمان یا ایجاد تصویری در ذهن از مطالب مزبور انجام داد .
۳- مرحله سوم – پیوند مطالب جدید با دانسته های قبلی : مرحله سوم در یادگیری کلامی بسیار مهم است . اگر به مطلبی توجه کرده و آنرا به زبان خود برگردانده باشید . بازهم بیش از چند لحظه در خاطرتان باقی نخواهند ماند. برای فراموش نکردن و بخاطر سپردن چنین مطالبی در حافظه بلند مدت ، باید از مکانیسم پیوند استفاده کرد. منظور از پیوند ایجاد ارتباط بین مطالب جدید و دانسته های قبلی است .

●ویژگیهای راههای بهبود حافظه

الف : اصول استفاده از حافظه
ب : بهداشت حافظه
ج : اصول اولیه مطالعه
د : درک و یادگیری و یاد سپاری

الف -اصول استفاده از حافظه :

۱-آموزش : به وسیله آموزش می توان عمل فراگیری یا بهره گیری از حافظه را که یک فعالیت مستقیم و قابل کنترل است افزایش داد
۲-علاقه:اگربه موضوعی علاقمند باشید بهتر آن را یاد می گیرید.موضوع مورد مطالعه و همچنین میزان علاقه ای که خواننده نسبت به مطلب دارد ، در بخاطر سپاری آن مطلب در حافظه تاثیر زیادی دارد بخاطر سپردن موضوعات مورد علاقه در حافظه به سهولت انجام می گیرد . و همچنین به آسانی می توان آنها را بیاد آورد بنابراین علاقه در یادگیری نقش دارد . هر چه قدر حافظه قوی داشته باشیدبه خاطر سپردن مطالبی که به آنها علاقه ای ندارید امکان پذیر نخواهد بود . فقط از راه ایجاد علاقه در خود می توانید از عهده این کار بر آیید.
۳-تمرکز حواس : داشتن تمرکز حواس هنگام یادگیری موجب می شود که مطالب آموخته شده بهتر در حافظه باقی بماند . اصولا" بدون داشتن تمرکز نمی توان مطلبی را به خوبی فهمید . باید هنگام مطالعه تمامی حواس خود را بر روی مطالب متمرکز کنید تا بتوانید آنها را به حافظه خود بسپارید . برای ایجاد تمرکز باید شرایط مطالعه را نیز رعایت کنید . در واقع با رعایت شرایط مطالعه موقعیت مناسبی را برای تمرکز و یادگیری بهتر مطالب ایجاد می کنید.
۴-طبقه بندی مطالب مورد مطالعه : (ارتباط ) :یکی از اصول حاکم بر حافظه اصل ارتباط و بهم پیوستگی است یعنی ، حافظه مطالب مرتبط و به هم پیوسته را بهتر در خود جای می دهد و هر چقدر آموخته های شما بیشتر با همدیگر ارتباط داشته باشند به همان نسبت به خاطر سپاری و بیاد آوری آنها آسانتر خواهد بود. حافظه به شکل زنجیره ای عمل می کند . بنابراین مطالب باید به صورت زنجیره ای ، پیوسته و در ارتباط باهم در آیند تا کار بخاطر سپاری و از آن مهمتر، عمل بیاد آوری راحت باشد.
۵-خوب درک کردن ( درک مفاهیم ):پرفسور ((ربروت توکه )) می گوید : ((درسی که کاملا" فهمیده شود از قبل یاد گرفته شده است .)) پس اگر مطلبی را بجای حفظ کردن بفهمید ،بهتر در حافظه ضبط و بایگانی می گردد.واصولا" اگرمتنی به خوبی درک شود ، کمتر فراموش می شود . قبل از آنکه بخواهید مطلبی را حفظ کنید ، ابتدا باید آن مطلب را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهید . و هنگامی که آنرا به خوبی درک کردید بخاطر بسپارید .
۶-اعتماد به نفس : اعتماد به حافظه نخستین گام تقویت حافظه است ، باید به قوی بودن حافظه خود اعتماد داشته باشید . باید از کاربرد کلمات و جملاتی که موجب تضعیف حافظه می شوند جدا" خودداری کنید . حتما" از گفتن جملاتی نظیر حافظه ام یاری نمی کند ، حافظه ام ضعیف شده است …. خودداری کنید. چرا که با گفتن این جملات ، به خودتان تلقین می کنید که واقعا" حافظه تان ضعیف شده است ، در آن صورت حافظه نیز به یاری شما نمی شتابد.
نتیجه : آنچه که در ذهن شماست نتیجه یادگیری و بخاطر سپاری صحیح است . بخاطر سپاری مهارتی قابل کسب است حافظه را می توان طوری تربیب کرد که موثرتر انجام وظیفه کند .کسانی که به روشهای یادگیری خود توجه بیشتر دارند و هنگام به خاطر سپردن مطلبی تمرکز حواس داشته باشند و مطالب را با نظم وترتیب در حافظه ضبط کنند آن موقع به خاطر آوری مطلب در آنها آسانتر خواهد بود.

ب - اصول بهداشت حافظه :

چگونه می توان یک حافظه بهتر داشت ؟یادگیری و حفظ مطالب به چند صورت امکان پذیر است ؟
چگونه می توان حافظه را به فعالیت وا داشت ؟
ذهن آدمی همچون دیگر اعضاء بدن احتیاج به مواد غذائی و مراقبت دارد . همانطور که به وضع پوشش خود دقیق هستیم باید به بهداشت و سلامت روانی حافظه و مغز دقت کنیم . هنگام کار و فعالیتهای ذهنی ،برای سلامتی و جلوگیری از فرسودگی زودرس حافظه باید موارد بهداشتی زیر را رعایت کرد :
۱-تاثیر تغذیه مناسب بر حافظه ( اعم از اکسیژن و غذا ) : تغذیه مناسب یکی از مهمترین عوامل در افزایش کارایی حافظه است . کلسیم و منیزیم و فسفر سه عنصر اساسی و ضروری برای حافظه به شمار می آید و باید با تغذیه مناسب مانند : جوانه گندم ، لبنیات ،جگر ، بادام ، گردو ، فندق ، سبزیجات و تخم مرغ می توان مواد مورد نیاز مغز را تامین کرد . و در فعالیتهای شدید ذهنی باید از مصرف زیاد چربی ، نان ، وقند بپرهیزید و تا حد امکان از غذاهای دارای پروتئین مانند تخم مرغ ، گوشت – جگر سیاه و ماهی استفاده کنید . به طور کلی در نظر داشته باشید که پرخوری و معده سنگین فعالیت ذهنی را سست و محدود می کند
۲-تاثیر دخانیات و مواد مخدر: استفاده از سیگار و دخانیات نه تنها موجب خستگی زودرس جسم و روان می شود بلکه عمل طبیعی سیستم عصب و حافظه را مختل کرده و اثرات دائمی دارد و با عدم استفاده از آنها می توانیم کارایی حافظه را بالا ببریم .
۳-تاثیر استرس بر حافظه :استرس یکی از عواملی است که موجب رکود ذهن در مرحله فکر کردن می شود . استرس در دو مرحله مهم باعث اخلال در عمل حافظه می شود : یکی در مرحله ثبت اطلاعات و دیگری در مرحله یاد آوری اطلاعات . مسائلی چون مرگ یا حادثه ناگوار برای یکی از اعضای خانواده ، ترس ، خوشحالی بیش از حد و ازدواج می تواند بر کارایی حافظه تاثیر گذارد .
توجه : اکثر دانش آموزان موقع امتحان بیشتر به طرف پایین خیره می شود که این عمل کارایی حافظه را در یاد آوری مطالب پایین می آورد پس بهتر است که با چشمانی باز به گوشه بالا و چپ یا بالا و راست بنگرید . این عمل فیزیکی به نیمکره های مغز کمک می کند تا همکاری بهتری داشته باشند و امکان دستیابی شما به اطلاعات را فراهم آورند .
۴-تاثیر استراحت در حافظه : هنگام مطالعه نباید خسته باشید ، اگر احساس خستگی می کنید کمی باید استراحت کنید و بعد مطالعه را شروع کنید . پس از یادگیری نیز حتما" استراحت کنید تا آموخته های شما مجال استحکام و پایداری در حافظه را پیدا کنند و از به وجود آمدن عامل تداخل جلوگیری شود.
۵-تاثیر آرامش در حافظه : تا حدممکن در هنگام مطالعه آرامش بیشتری داشته باشیدچون در وضعیت آرامش ، امواج آلفا که بین ۱۳-۸ هرتزاست در مغز منتشر می شود . در این حالت انسان می تواند از حداکثر نیروهای مغز خویش بهره جوید و یادگیری و بخاطر سپاری را تسهیل بخشد . در ضمن حفظ آرامش و حالت طبیعی ارگانیسم کارکرد طبیعی مغز و اعصاب را نیز تسهیل می کند.

 
ج- اصول اولیه مطالعه :

اولین اصل قبل ازشروع مطالعه چیست ؟ چگونه می توان بازده مطالعه را افزایش داد ؟ نحوه تفکرات واراده چه نقشی در مطالعه و کارهای روزمره دارد؟ و بهترین زمان و مکان مناسب برای مطالعه چیست ؟ یکی از ضروری ترین و کاملترین ابزار پیشرفت انسان مطالعه است برای اینکه بتوانید مطالعه بهتری داشته باشید تا بازیابی و بخاطر سپاری آن آسان باشد اصول زیر را باید رعایت نمائید :
۱-هدف : تیری که بدون هدف رها شود بی نتیجه خواهد بود. قبل از شروع مطالعه باید حتما" هدف خود را مشخص کنید . زیرا وقتی که هدف خود را مشخص کردید آمادگی بیشتری برای خواندن و یادگیری خواهید داشت و داشتن هدف به شما کمک می کند تا در حین مطالعه دقت بیشتری داشته باشید و تمرکز حواس نیز بهبود می یابد ، بنابراین قبل از مطالعه هر کتابی ، هدف خود را به طور دقیق و واضح بیان کنید .
۲-برنامه ریزی : برنامه ریزی درسی ، این امکان را می دهد که بهتر ودر زمان مخصوص به خودش آن درس را بخوانید با طرح برنامه ، نظم خاصی به روند یادگیری خود می دهید . که این نظم خاص بمکانیسم حافظه در بخاطر سپاری مطلب کمک می کند.
۳- مکان و زمان مطالعه : مکان مطالعه باید آرام بوده ،از نور کافی برخوردار باشد و زمان مطالعه بهتر است موقع صبح باشد، حافظه وقع صبح فعال تر می باشد.
بنابراین قبل از شروع مطالعه باید هدف مشخص شود و به صورت معقول برنامه ریزی کنید و با علاقه وبدون هر نگرانی در اجرای برنامه نهایت سعی تان را بکار ببرید ورزش را به زندگی خود وارد کنید.


د - درک ، یادگیری و یادسپاری :

-چرا برای به خاطر سپردن مطالب یک کتاب ، چند بار آن را می خوانیم و پس از مدتی مطالب را فراموش می کنیم ؟
-آیا فهمیدن دلیل بریاد داشتن برای همیشه است و خلاصه نویسی به چه صورت باید انجام بگیرد؟
-رعایت کدام اصل بخاطر سپردن مطلب یک کتاب را برای همیشه امکان پذیر می سازد.؟
برای اینکه مطالب خوانده شده را در حافظه بلند مدت خود ضبط کرده و برای مدتهای طولانی – بدون مراجعه به اصل کتاب کل مطلب را به یاد داشته باشید و در مواقع لزوم با صرف وقت کمتر به یاد بیاورید می توان از روش خلاصه کردن و الگوهای یادآوری استفاده کرد.
۱-اصل الگوهای یادآوری : عبارت از درک مطلب و متن خوانده شده ونوشتن آنها به صورت کلمات کلیدی. این کار که همان خلاصه نویسی می باشد در هنگام مطالعه سبب افزایش تمرکز حواس و مانع از خواب آلودگی می شود و قدرت به یادسپاری مطلب را بالا می برد. بنابراین خلاصه نویسی و الگوهای یاد آوری که از اصول درک و یادگیری و یاد سپاری است دارای مراحل ذیل می باشد .
الف: یادداشت برداری : در یادداشت برداری نکات بصورت اصلی و فرعی نوشته می شوند بدین صورت که موضوع اصلی و مورد بحث را نوشته و هر مطلب راجع به آن را به طور منظم بر روی شاخه های اصلی و فرعی می نویسید در اینجا از جمله نویسی پرهیز می کنید و از کلمات کلیدی استفاده می کنید . با توجه به اینکه یاداشت برداری و خواندن دو عمل مجزا می باشد و هر یک کار فیزیکی متفاوتی دارد لذا از خواندن توام با نوشتن پرهیز کنید زیرا در کار مغز اختلال ایجاد می کند .
ب – مرحله بازنگری و تکمیل : پس از پایان مبحث خوانده شده و خلاصه نویسی الگوهای یاد آوری را بررسی، و آن را تکمیل و مرتب کرده ودر مرتب کردن سعی کنید کلمات کلیدی باهم ارتباط بیشتر داشته باشد.
ج – مرحله تعریف : بعد از آن دو مرحله متن اصلی را کنار گذاشته با نگاه کردن به الگوهای یاد آوری و کمک گرفتن از اطلاعات موجود در مغز آنچه را یاد گرفته اید با صدای بلند توضیح دهید. این مرحله مغز شما را پویا و فعال خواهد کرد .
د – مرحله تکرار و مرور : مرور و یاد آوری از فراموشی مطالب جلوگیری می کنند و حفظ و یاد آوری مطالب به همین عنوان است . اگر مطالب مرور وتکرار شود از فراموشی آن مطالب جلوگیری می شود .
بیش از ۹۰% از مطالب خوانده شده بعداز ۲۴ ساعت فراموش می شوند در حالیکه مرحله مرور مانع از فراموشی مطالب می شود . پس باید بعد از خلاصه نویسی الگوهای یاد آوری را تکرار و مرور کنید.

● اصول دیگر بازسازی و یادآوری :

۲- تداعی : برای بازسازی و یادآوری موضوعات جدید باید تداعی مناسب بین آنها بر قرار کنید، چون حافظه به صورت زنجیره ای عمل می کند پس باید هر یک از موضوعات را یکی از حلقه های زنجیر در نظر گرفت . آن وقت این حلقه ها را با کمک سیستم های تداعی بهم پیوند داد. اما از آنجا که هر چقدر این تداعی غیر منطقی تر باشد بهتر در حافظه باقی می ماند، بنابراین باید سیستم های تداعی را به صورت مضحک مبالغه آیز رنگهای غیر واقعی در آورد تا موضوعی بهتر در حافظه باقی بماند . بنابراین تداعی بین اطلاعات کمک بزرگی در بخاطر سپاری آنها می کند.
۳-تجسم : تداعی بین اطلاعات به تنهایی کافی نیست ، بلکه باید علاوه بر تداعی ، آنها را به وضوح و آشکارا در ذهن خود مجسم کنید . تجسم از اعمال نیمکره راست مغز است . بنابراین اگر در هنگام بخاطر سپاری از نیمکره راست مغز خود را نیز بهره بگیرید یعنی همزمان از دو نیمکره مغز خود استفاده کنید تداعی یادگیری و بخاطر سپاری اطلاعات چندین برابر می شود.
بنابراین به طور کلی داشتن هدف ، اعتماد داشتن ، علاقه ، سلامتی ، اکسیژن کافی ،دقت ، تمرکز ، استراحت ، خواب کافی ، آرامش ، مدت یادگیری برنامه ریزی ، یادگیری با فاصله – تصمیم به خاطر سپردن ، خوب درک کردن و… از عوامل موثر در بهبود به خاطر سپاری و بازیابی حافظه است .

● نتیجه

به خاطر سپردن ، مهارت و هنری است همانند حرف زدن ، خواندن و فکر کردن هر کسی می تواند با تلاش و آموزش اصولی بهبود حافظه که ذکر کردیم هر یک از این مهارتها یا همه آنها را در خود تقویت کرده و بهتر انجام دهد. زمانی بود که اگر به صفحه ای از یک کتاب نگاه می کردید محال بود حتی مفهوم یک کلمه را درک کنید ولی پس از گذشت سالهای دبستان توانستید هزاران کلمه خوانده و میلیونها جمله بسازید بنابراین استعداد و ظرفیت داشته اید که توانائی نوشتن و خواندن در شما شکوفا گردد اما برای اینکه کارایی حافظه شما بهبود یابد باید توجه کنید که همانگونه که اعضا جسمی بدن انسان اگر حتی جنب وجوش طبیعی و معمولی خود را از دست بدهند و یا این جنب وجوش متوقف گردد موجب بی حالی و سستی می شود تا آنجا که گمان می رود او مریض است و نیاز به درمان دارد ، حافظه را هم اگر مدتی رها کرده و او را برای یاد سپاری های مختلف بکار نبرید ، کم کم حالت پویائی خود را از دست داده و انسان احساس می کند که حافظه او کارایی لازم را ندارد .پس می توانید با رعایت اصول بهبود حافظه، میزان کارایی حافظه خود را بالا ببرید .
● اصول بهبود حافظه عبارتنداز :

۱- اصل استفاده از حافظه
۲- اصل بهداشت حافظه
۳- اصل اولیه مطالعه
۴- اصل درک و یادگیری و یاد سپاری

منابع :
1ـ سیف ، علی اکبر ( مترجم ) ، روش های مطالعه ، چاپ دوم ، تهران ، انتشارات رشد ، 1364
2ـ میرعابدینی ، امیر ، ‹‹ چگونه درس بخوانیم ؟ چگونه امتحان دهیم ؟ ›› ، تهران ، نشر
چکامه ، 1371

مرور چيست؟

فرض كنيد كه فردي، مطلبي را به طور دقيق مطالعه كرده است.
سوال: آيا كار تمام شده است؟  قطعاً خير!
- چرا؟
- به اين دليل كه جايگاه درك مطلب بعد از خواندن دقيق، بستري متزلزل و غيرقابل اعتماد است.
اين جايگاه در بهترين شرايط، تنها قابليت نگهداري مطالب خوانده شده، حفظ شده و درك شده را تا 2 روز دارد و پس از آن با يك افت سريع و تصاعدي، حذف مطالب آغاز مي‌شود.
اين جايگاه «حافظه كوتاه مدت»(1) نام دارد؛ حافظه‌اي مهم، اما موقت كه در مطالعه بايد به عنوان يك واسطه به آن نگريسته شود. واسطه‌اي كه وظيفه انتقال داده‌هاي ورودي از طريق مطالعه را به حافظه بلندمدت، به عهده دارد. www.zibaweb.com

● پس:
مكمل مطالعه دقيق هنر انتقال دادن مطالب خوانده شده به حافظه بلندمدت است. اساسي‌ترين راه در اين زمينه نيز مرور است. (3)
درست است كه با خواندن دقيق و يادگيري اصولي و درك عميق، 90 درصد از راه مطالعه را مي‌پيماييم؛ اما بايد حواسمان باشد اگر 10 درصد باقي مانده مسير تا مقصد نهايي را ادامه ندهيم، عملاً به هدف نرسيده‌ايم و كل تلاش انجام شده، بيهوده و ابتر مي‌شود. به بيان ساده، بيشتر آنچه را كه در زمان مطالعه به دست آورده‌ايم، به راحتي بر باد مي‌رود.

● مرور هدفمند و سازمان‌دهي شده:
اساسي‌ترين عامل حفظ مطالب خوانده شده است.
اطلاعات مهم حافظه كوتاه مدت را كه هنگام مطالعه به دست آمده، به حافظه بلندمدت منتقل مي‌نمايد.
زمان پايداري مطالب خوانده شده را در حافظه افزايش مي‌دهد.
قشر خاكستري مغز (كورتكس) را فعال مي‌كند.
مرور در كدام مرحله مطالعه صورت مي‌گيرد؟
مرور يكي از قسمتهاي مهم مرحله بعد از مطالعه است؛ يعني – بر اساس يك زمان‌بندي دقيق كه بعداً اشاره خواهيم كرد- پس از اينكه خواندن، يادگيري و درك كامل صورت گرفت، مرور شروع مي‌شود.
مرور، عامل يادگيري نيست؛ ولي يادآوري را تضمين مي‌كند.

● چه چيزي را بايد مرور كرد؟
اساساً در مرور، از يادداشت‌برداري‌هايي كه هنگام مطالعه تهيه كرده‌ايم، استفاده مي‌شود. البته مي‌توان از روي منابع اصلي (كتاب، جزوه و… ) هم مرور كرد كه اين كار نيز مفيد است؛ اما مرور هر قدر صحيح‌تر و دقيق‌تر انجام شود، تأثير آن قدرتمندتر و عميق‌تر خواهد بود.

● جايگاه مرور در فهم مطالب چيست؟
فهم، شامل دو سطح و مرحله است كه پس از هم به صورت مرتب صورت مي‌گيرد. سطح اول فهم، ورود و پايداري اطلاعات خوانده شده در حافظه بلندمدت است كه هدف از آن، دسترسي ارادي به اطلاعات خونده شده در هر زمان است؛ مثلاً در زمان برگزاري امتحان يا مباحثه يا تدريس، ما نياز به فراخواني كامل اطلاعاتي داريم كه قبلاً مطالعه كرده‌ايم.
فهم سطح اول، پيش‌نياز فهم اصلي يعني فهم سطح دوم است. هدف فهم سطح دوم، خلق است؛ يعني اينكه بتوانيم از اطلاعات موجود در حافظه بلندمدت استفاده كرده و مطلب و مفهوم يا نظريه و فكر جديدي را خلق كنيم.
حال به وظيفه مرور دقت كنيد. مرور، وظيفه اجراي فهم سطح اول را بر عهده دارد؛ يعني پايداري اطلاعات در حافظه بلندمدت.
از آنجايي كه فهم سطح دوم بدون فهم سطح اول ميسر نمي‌شود، مرور و جايگاه مرور در فهم مطلب، كاملاً روشن و مشخص مي‌شود.

◊ مرور چگونه انجام مي‌شود؟
مهم‌ترين عامل در چگونگي مرور، رعايت زمان‌بندي آن است. براي مثال، گياهي تزييني را تصور كنيد كه در گلدان زيبايي قرار دارد. آيا با يك آبياري، ريشه‌هاي اين گياه مي‌تواند براي هميشه از مخزن گلدان خود تغذيه كند؟
مطمئناً خير؛ بلكه بايد مثلاً هر 3روز يك‌بار به اين گياه آب داده شود؛ زيرا با هر بار آبياري، نفوذ آب درخاك تا 3 روز مي‌تواند جوابگوي گياه باشد و اگر آبياري مرتب صورت نگيرد، شاهد پژمردگي روز به روز آن گياه زيبا خواهيم بود.
ذهن انسان هم نياز به آبياري منظم و مستمر دارد و با يك بار مطالعه، تا زمان بسيار اندكي ذهن مي‌تواند از اطلاعات ورودي استفاده كند. اگر اين اطلاعات ورودي را رها كنيم، پژمردگي ذهن و فراموشي مطالب، تنها نتيجه ممكن خواهد بود.
پس از گذشت 24 ساعت از زمان مطالعه، 70 درصد از محتواي خوانده شده فراموش مي‌شود. اين نقطه به قله فراموشي معروف است. پس حتماً بايد مطالب خوانده شده را يك روز بعد از مطالعه، دوباره مرور كرد تا پايداري مطالب حفظ شود.
به جدول زير دقت كنيد:

نوع مرور شماره مرور زمان مرور مدت پايداري اطلاعات
الزامي 1 1 روز پس از مطالعه 10 روز
2 10 روز بعد از مرور اول 1 ماه
3 1 ماه بعد از مرور دوم 4 ماه
4 4 ماه بعد از مرور سوم 1 سال
اختياري 5 1 سال بعد از مرور چهارم 2 سال
6 2 سال بعد از مرور پنجم 5 سال
7 5 سال بعد از مرور ششم 10 سال
8 10 سال بعد از مرور هفتم 20 سال
9 20 سال بعد از مرور هشتم 80 سال

در بخش مرور الزامي، چهار مرور منظم زمان‌بندي شده خواهيم داشت. مرور اول كه يك روز پس از مطالعه خواهد بود، باعث مي‌شود قشر خاكستري مغز فعال شود و محتواي مطالعه شده تا 10 روز در حافظه دوام يابد. پس مرور دوم، 10 روز بعد از مرور اول خواهد بود تا مطالب خوانده شده، به مدت يك ماه ديگر پايداري خود را حفظ نمايد.
مرور سوم، يك ماه پس از مرور دوم و مرور چهارم، چهار ماه پس از مرور سوم خواهد بود. مرور چهارم باعث مي‌شود يادآوري تمامي اطلاعات تا يك سال بعد از آن به راحتي انجام شود.
بخش مرور اختياري، براي افرادي است كه تمايل به استمرار طولاني مدت و پايداري هميشگي اطلاعات در حافظه بلندمدت خود را دارند.

تكنيك انباشتي تكراري
هرگاه قصد كرديد مطالعه درس جديدي را شروع كنيد، حتماً در ابتدا دروس گذشته را سريع مرور كنيد.
طبق تكنيك انباشتي تكراري، مطالعه دروس بايد مانند غذاخوردن به صورت لقمه لقمه باشد تا حافظه انسان، لحظه به لحظه در وظيفه خود موفق‌تر و دقيق عمل كند.
البته زمان مرور دروس گذشته، همواره بسيار كوتاه است و از 10 دقيقه تجاوز نمي‌كند. مرور بايد سريع، دقيق و با هدف تداعي مطالب مطالعه شده گذشته انجام شود. اين يك تكنيك عملي براي تداوم مرور است.
امام علي(عليه السلام) مي‌فرمايند:
هر كس پي در پي دري را بزند و پافشاري كند، (در به رويش باز مي‌شود) و داخل خواهد شد. (4)

براي مطالعه بيشتر:
1- شجري، ف؛ يادگيري خلاق؛ تهران، انجمن قلم ايران.
2- حسامي، احمد؛ نردبان ترقي؛ انتشارات طلوع انديشه.
3- حسيني، سيد محمدرضا ؛ روشهاي علمي در برنامه‌ريزي، مطالعه و يادگيري؛ انتشارات شلاك.

چه كنيم تا مطالب مطالعه شده را فراموش نكنيم

گروهي از دنش آموزان از فراموش كردن آموخته هاي خود ويا از اينكه مطلب را در جلسه امتحان به ياد نمي آورند گلايه دارند.اگر شما جزء اين دسته از دانش آموزان هستيد نكات زير مي تواند به شما كمك نمائيد تا دچار فراموشي نشويد.
بيشتر فراموشيهابدين علت است,مطلبي راكه خوانده ايدوارد حافظه بلند مدت شما نشده است يعني درحقيقت گول حافظه كوتاه مدت راخورده ايد.
اگر مي خواهيد چيزي را درست بياموزيد وفراموش نكنيد:


1 - موقع مطالعه تمركز داشته باشيد.

2-تمرين وتكرار پس از مطالعه را فراموش نكنيد.

3-مطالب خوانده شده راحتما مرور كنيد.

4-به محتوي ذهن خود با خواندن مطالب مشابه پشت سر هم نظم بدهيد.

5-از علائم ونشانه ها براي ياد آوري مطالب استفاده كنيد.
6 - استفاده از قلم وكاغذ هنگام مطالعه جهت تمركزحواس را فراموش نكنيد.

چهل نکته مهم براي مطالعه

1. طبق برنامه مدرسه،درسهای هر روز را همان روز مطالعه نمائید.
2. هنگام مطالعه از روش نت برداری یا خلاصه نویسی استفاده کنید،به عبارتی یا مطالب مهم روی یک برگه یا در دفتری نوشته شود ویا اینکه در کتاب با مداد زیر آنها خط کشیده شود ویا با ماژیک مخصوص (فسفری)روی مطالب مهم علامت گذاری شود وطبق برنامه مرور شود.

3. همیشه مدتی قبل از شروع امتحانات مطالب کتاب راتقسیم بندی نموده وطبق برنامه چون مطالب کم است سعی شود بخوبی آنها را یاد بگیرید.

4. با توجه به اینکه در هر هفته می بایست کتابی مطالعه شود وبرای هر کتاب دو جلسه خواندن کامل ویک جلسه مرور در نظر گرفته شده است،خوب است که آن تقسیم بر دو شود ودر هر جلسه محدوده مورد نظر،طبق آنچه که در شماره دو گفته شد خوانده شود.

5. خوب است که درجلسه های چهارم ویا پنجم هرکتاب،قبل از شروع کردن درس جدیدو بخش جدید،آموخته های قبلی مرور شود.

6. برای مطالعه وکارهای خود،نظم وترتیب خاصی را در نظر بگیرید.هر روزی که کارها را برطبق برنامه انجام دادید وخوب بود،برای خود تشویقی در نظر بگیرید.مثلاً خوردن بستنی یا شیرینی یا هرفعالیت موردمورد علاقه ی دیگر،اما اگرکارها به هر دلیل از جمله تنبلی،ویا بی نظمی وبی هدفی انجام شد،برای خود تنبیهی در نظر بگیرید تا کارهاودرس،سرو سامان بگیرد.مثلاً:برای تببیه خود می توان از خوردن غذا یا میوه ی مورد علاقه یا تماشای فیلم ویا هرکار مورد علاقه و وقت گیر دیگر،خوداری کرد.

7. سعی کنید ازهمان ابتدا خود را عادت وملزم به اجرای برنامه کنید

8. قبل از مطالعه وضو بگیرید ودرس را بانام ویاد خدا شروع کنید.

9. موفقیت ها وپیشرفت های خود راهر چند اندک،در برگه یا دفترچه ای یاداشت کنید ودر موقع ناامیدی یا...آنها رامرور کنیدتابه آینده امیدوار شوید.

10.آن مطالبی را که یاد گرفته ایدخوب است که به دیگران یاد بدهید و اگر کسی نبود برای خود یا آینه یا هر فرد دیگری توضیح دهید.
«کسانی که با افکار خوب وعالی دمسازندهرگز تنهاوبی مونس نیستند.» ( سیدنی)

11.خود را به درس خواندن و آن چیزی که یاد می گیرید،تشویق کنیدو برای ارزش های خود ارزش قایل شویدوبرای حفظ آن کوشا باشید.
12. .سعی نمایید که طرح «یاداشت همراه کتاب»را برای همه کتابهای خود اجرا کنید. به این صورت که یک برگه کاغذ سفید به ابعاد9سانتیمتردر 13سانتیمترآماده کرده وآن را در اولین صفحه کتاب خود بچسبانید و تمرینها،سوالهاو کارهایی را که برای یادگیری آن کتاب باید انجام دهید در آن بنویسید،تا فراموش نکنید.

«دل منطقی دارد که عقل از آن بیخبر است.» (پاسکال)

13.از آنجا که خواندن سوره ی قدر و آیهَ الکرسی نقش بسیار مهمی در یادگیری و موفقیت شما دارد،خوب است که پس از هرنماز وهمیشه این دو را تکرار و مرور کنید و به خدا توکل کنید.
14.هر موقع که خسته شدیدو دلتان گرفت وناامید از هر کار وزندگی شدید قران بخوانید وبه معنی آن توجه کنید.
15.علم را برای خود علم بخوانید،نه برای ثروت یا پز دادن بلکه برای دل خود بخوانید وعمل کنید.

16 .مطمئن هستیم در کار ی که شروع کرده اید،موفق خواهید شد چون که با یاری خدا و علاقه به پیش می روید.

17.فرصتها و لحظه ها را به آسانی از دست ندهید،چرا که این فرصتها همیشه به وجود نیامده و نخواهند آمد. پس به قول شاعر:اکنون که در پیش توام دریاب،شاید که فردایی نباشد.

18.این عبارت را با خط خوش بنویسید ونصب العین خود قرار دهیدوعمل کنید :
«دانایی،توانایی است وخواستن،توانستن،پس بخوان تابتوانی»

19.برای اینکه در بین راه به خاطر خستگی ویا هر دلیل دیگر ناامید از ادامه راه نشوید،در اولین فرصت، انگیزه خود را در برگه ای یادداشت کنید وهر موقع که احساس کردید که درس خواندن فایده ای نداردآن انگیزه را که یاداشت کرده ایدمرورکرده تا دوباره جان تازه ای گرفته وبا نیرو ونشاط بیشتر کار را ادامه دهید.

«هیچ لباسی برازنده تر از تندرستی نیست.» حضرت علی(ع)

20.هر نکته یا سوالی که هنگام مطالعه ی هر درس با آن مواجه می شوید را دربرگه ای یا گوشه ای از کتاب یاداشت کنیدودر اولین فرصت آن را از کسی که می داند،بپرسید ویاد بگیرید.
21.برای یادگیری بعضی از دروس توضیحی و حفظی می توان از روش «بگو وگوش کن» استفاده کرد. به این صورت که مثلاً:شما چند صفحه ای از مطالب یا کتاب را می خوانید ،سپس آنچه را که فهمیدید،برای یک دستگاه ضبط صوت که روشن است ودر آن نوار کاست هم قرار دارد،توضیح داده،پس از آن،آنچه را که گفته اید گوش می کنید. با این کار هم مطالب را خوب یاد می گیرید وهم اینکه پی به مشکلات خود ونقاط ضعف خود می بریدو برای از بین بردن ضعفها تلاش بیشتری می کنید .
«شکست باید انرژی خفته را بیدار کند.» (رومن رولان)
22.برای یادگیری فرمولها ونکات مهم می توانید از روش« نبین واز برکن»استفاده کنید.به این صورت که ابتدا آن فرمول یا نکته مهمی یا عبارتی راکه می خواهید از بر کنید در برگه ای نوشته وبه مدت یک تا دو دقیقه به آن خوب نگاه کنید.سپس چشمهای خود را بسته وبا دستهای خالی بدون خودکار ومداد آنرا روی هوا بنویسید . با این روش همه مطالب مهم بطور مستقیم وارد حافظه بلند مدت شده و خیلی دیر فراموش می کنید.در روزهای بعد اگر آن مطلب را فراموش کردید به آن نگاه کنیدوبه همان صورت یاد شده تمرین وتکرار کنید تا برای همیشه سبز شود وهرگز آنرا فراموش نکنید.

23.روش G5روشی دیگر برای یادگیری است وآن به این صورت است که مطالبی را که خلاصه کرده ونت برداری کرده ایدبه صورت سوال وجواب در آورید ودربرگه های کوچکی«فیش های مخصوص»یاداشت کرده وآنها رادر معرض دیدخودقرار دهید.مثلاً:یک گیره ی لباس درکنارآینه ایکه روز به آن نگاه می کنید،نصب کنیدوهر چندروزیکبارمطالب آنراعوض کنیدوزمانیکه چشمتان به این مطالب افتادآنها رامرورکنیدتاهرگزآنهارافراموش نکنید.


« تندرستی در کم خوراکی و گرسنگی است.» حضرت علی (ع)

24.روش «اداره فکرویادگیری مادام العمر»روشی دیگر برای یادگیری است.به این صورت که شما می توانید بعضی ازصفحه های کتاب یا نکات خلاصه شده خود را در مکانهایی که حتی لحظات کمی نیز در آنجا حضور دارید مانند...به گیره نصب کنیدودر مدت کوتاهی که در آنجا هستید،آنها رامرور کرده ویادبگیرید.

25.همه این روشها آزمایش شده است وامتحان خود را پس داده اندوجزو مهمترین روشهای یادگیری هستندکه همه ی این هابه تلاش مستمروکوشش پیوسته شما را بستگی دارد پس سعی کنیدهمواره ازیک یادو روش ذکر شده استفاده کنیدومطمئن باشیدکه موفق خواهید شد.

26.خودتان راباورکنید.یعنی اینکه باور کنیدکه می توانید.مگرشمااز دیگران چه کم دارید؟اراده وتصمیم موفقیت که دارید،پس چرااز آن به خوبی استفاده نکنید؟

27.نمونه سوالهای امتحانی سالهای گذشته راپیدا کنید پاسخ آنها راهم پیدا کرده وبنویسیدویادبگیرید،چراکه حداقل 40درصدسوالها از سوالهای سال گذشته است ودیگر این که شما بانمونه سوال هاآشنا می شوید که هنگام مطالعه چه قسمت هایی را بیشتر مطالعه کنید ونکات مهم کدام قسمتها هستند.

28.برنامه درسی شبکه ی آموزشی تلویزیون راپیدا وبررسی کنیدوببینیدکه درسهای موردنظرشمارا درچه ساعاتی پخش می شود.آن را خوب نگاه کنید حتی اگرمربوط به دوره راهنمایی باشد.بدون شک مفیدفایده واقع خواهدشد.(کلاس خصوصی رایگان)

29.از فیلم های آموزشی که درباره ی درس هایی همچون ریاضی،عربی،زبان،دینی وقرآن فلسفه ومنطق و...که موجود می باشد استفاده کنید.

30.درس جغرافی را با نقشه یاد بگیریدواز نقشه های گنگ استفاده کنید تا مطالب بخوبی در ذهن شما جاسازی شود.

31.در جلسه امتحان تا آخرین لحظه بنشینید وخوب هم فکر کنید چرا که به قول معروف از این ستون تا آن ستون فرج است.

«هر روز چنان زندگی کن که گویی عمری جاودان داری» (مارسوس)

32.پاسخ همه سوالات را دربرگه امتحانی بنویسید وهیچ سوالی را بدون پاسخ نگذارید.هرچندکه اشتباه پاسخ بدهیدچرا که همین پاسخ شما از بی هیچی بهتر است.اگر هم ندانستید که چه بنویسیدهمان سوال را دوباره تکرار کنید ودر باره کلمه های سوال توضیح دهید.

33.سعی کنید از همین آغاز،خودتان را طوری عادت دهیدکه درس خواندن ومطالعه بهترین تفریح وسرگرمی باشد وبا آن خستگی های روزانه تان را ازبین ببرد.

34.«کتاب»بهترین دوست شما باشدو هرجا که می رویدتنها نرویداورا هم با خود به مهمانی ها ومحل کار و...ببرید وبه جای وقت تلف کردن با این و آن با کتاب صحبت ومشورت کنید.این کارشدنی است از فلش کارت وکتابهای کوچک جیبی می توانید استفاده کنید.

35.«کینه ای از هیچ کس به دل نگیرید»دل دریایی داشته باشیدوهمه راببخشید.چراکه گذشت ومردانگی خصلت مردان بزرگ است.

«ساده ترین درس زندگی این است:هرگز کسی رامیازار»
(ژان ژاک روسو)
۳۶.همچون گذشته وهمیشه،در کارهایتان صداقت داشته باشیدتا موفق شوید.چرا که صداقت وراستی بزرگترین سرمایه است که ما رابه موفقیت وخوشبختی می رساند.

37.در زندگانی کاری و درسی که دارید،به فکردیگران نیز باشید وبه آنهاکمک کنید تا دیگران نیز به فکر شما باشندوبه شما کمک کنند،یعنی این که هرجا که هستید وبه هرجا که رسیدید،خدمت خدا وخلق خدا را فراموش نکنید.

38.گویند چو با مانشینی ما شوی،با گل نشینی گل شوی،باخار نشینی خار شوی. پس هر کس که نشست وبرخاست کنی؛مثال همان می شوی.پس خوب است که در زندگی با آدم های خوب واهل علم نشست و بر خاست کنید تا شما نیز جزو خوشبخت ترین هاوبهترین هاشوید.

39.همواره از کسی که از اوعلم می آموزید،تشکر وسپاسگذاری کنید تا اونیز بتواند از آنچه که می داند،بهترینش را دراختیارتان بگذارد.

40.آخرین ومهمترین نکته در یادگیری علم ودانش این که:خدارا هرگز فراموش نکنیدو هر کاری راکه می خواهیدآغاز کنیدبا نام ویاد خداباشدتاخداوندشما را در ادامه ی راه یادگیری بهتر یاری می کند.خدای رانیزشاکروسپاسگذارباشیدچراکه:شکر نعمت نعمتت افزون کند.

كدام معلم كارآمد است؟

معلمي  شغل  مهمي  است  كه  ضرورت  آن  بر  كسي  پوشيده   نمي  باشد .اين  ضرورت از  نظر  مولفين ،عمدتا شكل  دهي  تجربياتي  است  كه  منجر  به  تغييرات  مطلوب  رفتاري  در  دانش  آموختگان  مي شود .بخاطر  همين  ضرورت  آشكار  است  كه  نقش  معلم  جنبه  نهادي  پيدا  كرده  و  بسياري  از  گروههاي  اجتماعي  و  افراد  و  دانشجويان  و  دانش  آموختگان  مختلف ،انتظارات  كلي  مشخصي  از آنچه  كه  يك  معلم  هست   و  بايد  باشد  دارند .اما  به  نظر  مي  رسد انتظارات  كلي  مورد نظر  در  عمل  دچار  مشكل  مي گردند . زيرا  همه  ما  در طول  حيات  تحصيلي  يا حرفه  اي  خود  با  معلمان  و  اساتيدي  مواجه  شده  ايم  كه  از آنها  با  كلمات  خوب  يا  بد  ياد  كرده  ايم !

بنابراين  يك  سوال  اساسي  پيش  مي  آيد  كه  آيا اين  دو معلم  با  يكديگر اصولا  يكسان  هستند  يا  اينكه  تفاوتي  بين  آنها وجود  دارد؟

آيا  همه  معلمان  باهوش و كارآمد  هستند؟آيا  مي  توان  ملاكهايي  براي  شايستگي يك  معلم  تصور  كرد  يا  اينكه  معلمان  همگي  يكسانند و  ملاك  مشخصي  براي  شايستگي  يكي  بر  ديگري  وجود  ندارد؟آيا  ذاتا  برخي  از افراد  معلم  به  دنيا  مي  آيند يا  معلمي  حرفه  اي  است  كه  بعضي  ها آنرا  بهتر  ياد  مي  گيرند؟ اين  سوالات ،مطالب مهم  و  حياتي  مي  باشند  كه  مي  بايست  به  آنها  پاسخ  خهاي  دقيق  داد. بطور  كلي  تحقيقات  اخير نشان  داده  كه  هوش   و  شخصيت  معلم  در مقايسه  با  توان  عملي  و  كاربردي   او  در  كلاس  درس  از  اهميت  كمتري  برخوردار است .به  عقيده  برونينگ  و  گلاور(1375)، اين  تحقيقات ،بسياري  از  مهارتهايي را  كه  موجب تفاوت  كيفي تدريس  مي  شود  مشخص  ساخته  اند.

به  عقيده  مك دانلد  معلمان خوب  قادرند  يادگيري   دانش  آموزان  را  افزايش  داده  و  از  طريق  پاداش  دادن  به  دانش  آموزان  و  دادن  امكانات  بيشتر  بريا  آموختن  ،سطح  انگيزه  آنها  را  بالا  ببرند. به  عقيده  برونينگ  و  گلاور ،در  كنار  نقش  هاي مورد  نظر ، معلمان  خوب  كه  از  آنها  به  نام  معلمان  كارآمد  نام  مي  بريم ،قادرند قدرت  تفكر  دانش  آموزان  را  پرورش  داده ،رشد  او  را  تسهيل  سازند  و  به  خوبي  از  عهده  اداره  كلاس  برآيند .به  منظور  بررسي  ويژگيهاي مورد  نظر  شايد  صلاح  باشد  آنها  را  با  تعمق  بيشتري  بنگريم .زيرا  چناچه  فونتانا   تصريح نموده  عليرغم  پژوهشهاي  انجام  شده  در  خصوص  ويژگيهاي  معلمان  كارآمد  و  موفق ،هنوز  يافته  ها  و  اطلاعات اندكي  موجود  است .اين  مسئله  البته  تعجب  آور نيست  زيرا  عوامل  زيادي  در  بيرون  از  معلم  وجود  دارند  كه  وضعيت  را  پيچيده  مي  سازند،مانند : سن ،توانايي  و  زمينه  هاي  اجتماعي ،اقتصادي ،دانش آموزان ،موضوع  تدريس ،محيط مدرسه و... به  عقيده  فونتانا  آنچه   براي يك  معلم  به  صورت  مجموعه  اي  از  شرايط  عمل  مي  كند  مي  تواند  براي  معلم   ديگر  يا  همان  معلم  در  شرايط  ديگر ،كارايي  نداشته  باشد .با  اين  حال  خصوصيات  و  كيفيات مهم  و  مشخصي  وجود  دارد  كه  مي  توانيم   در  مورد  آنها  بحث  نموده   و  به  تعميم  هايي  دست  بزنيم .اين  كيفيات  عبارتند  از :

1- توانايي  جذب  دانش  آموزان   و  دانشجويان :  به  عقيده  دكتر  سيف ،يكي  از  ويژگيهاي  معلمان كارآمد جذب  شاگردان  به جلسات  درس  و  ادامه  شركت آنان  در  فعاليتهاي  يادگيري  مي  باشد.به  عقيده  برونينگ  و  گلاور ،معلمان  كارآمد قادرند آنچه  را  دانش  آموزان  ايشان  بايد  فرا گيرند  به آنها  منتقل  سازند .آنها سازمان  يافته  تر  عمل  كرده  و  شاگردان  خود  را  خيلي  روشن  توجيه  نموده  به  نحوي  كه شاگردان  آنها  م ي دانند   چه  كاري  را  بايد  انجام  دهند .توانايي انتقال  اهداف  درس  به  دانش  آموزان ،تاثيرات  عميقي  بر  آمادگي دانش  آموزان  براي  شركت  در كلاس ، بر كار  ايشان  در كلاس  و  نيز مطالعاتي  كه  بايد   انجام  دهند  دارد . معلمان  با كفايت  مي  دانند  كه  براي  هر  دانش  آموزي  درس  را  بايد  از  كجا  شروع  كرد  و  هر  جا  كه  لازم  آيد  به آموزش  انفرادي   رو ي مي  آورند  و  سرعت  تدريس   را  متناسب   با پيشرفت  دانش  آموزان  تنظيم  مي  كنند،به  همين  دليل  همه  دانش  آموزان ، چون  مطالب  با  مهارتهاي  متفاوت  ايشان  تناسب  دارد،به  فعاليت  برانگيخته  مي  شوند. WWW.ZIBAWEB.COM

2-پرورش  معارتهاي  فكري :  به  عقيده  برونينگ  و گلاور  ،شايد  بتوان  هدف  تعليم  و  تربيت  را پرورش  قوه تفكر  دانش  آموزان   دانست  و  چون  يادگيري  معنا  دار،به  ويژه  براي  رشد  قواي  فكري  دانش  آموزان  با  اهميت  مي  باشد ،معلمان   موفق مي  توانند  فعاليتهاي  آموزشي را  معنا دار سازند.بدين  منظور  يك  معلم  كارآمد  يادگيري  جديد  دانش  آموزان را  طوري  هدايت  مي كند  كه  با  دانش  قبلي  آنها  همساني  داشته  باشد  تا  دانش  آموزان  بتوانند دانش   جديد  را به  نحوي   منطقي  در حافظه  خود  سازمان  دهند.زيرا  يادگيري  مداوم  محتاج  سازماندهي  منطقي  مطلب  با  يكديگر  است .

3-يادگيري و  ارزيابي  آن : يكي ديگر  از خصوصيات  يك  معلم  كارآمد  توجه  به  پيشرفت  تحصيلي  شاگردان  و  ارزيابي  يادگيري  آنها مي  باشد.مطابق  با  آنچه  گفته  شد  تدريس  خوب  با  دقت  و  وسواسي  در خور  توجه  ارزيابي  مي  شود ،به  شكلي  كه  دايما  مي  توان  تغييرات  لازم  را  در آن  صورت  داد .در  اين  وضعيت  دانش  آموزان  در مورد  يادگيري  خود  فيدبك  سريع  و  مطلوبي  دريافت مي  كنند.به  عقيده  برونينگ و گلاور  ،معلمان كارآمد  از  مهارتهاي  لازم  براي  ارزيابي  دانش  آموزان  برخوردار  بوده   و  قادرند   ميزان   يادگيري  ايشان   را  تعيين  كنند . و وسايل  اندازه  گيري  و  ارزيابي  بطور  عمده  عبارتند  از  امتحانات  كلاسي ،تكاليف  درسي  ،پروژه  هاي  تحقيقاتي  و  آزمون هاي   استاندارد  شده  .اطلاعات بدست  آمده   از ابزار  ها  و  وسايل  بالا  معلمان  خوب  را  كمك  مي  كند تا  روش   تدريس  خود  را  تنظيم  كنند. يادگيري  دانش  لآموزان  با  دريافت  پسخوراند(فيدبك ) ناشي  از ارزيابي  دقيق ،تسهيل  مي  گردد.

4-يادگيري  مداوم :  به  نظر  مي رسد مي  توان  بهترين  معلمان  را كساني دانست  كه  اوقات  خود  را  صرف  يادگيري  مي  كنند.به  نظر مي  رسد  متاسفانه برخي  از  معلمان  با  شروع  تدريس ،يادگيري را متوقف مي سازند  و  به  جزوه هايي كه  روزگاري  تهيه  كرده  اند  بسنده مي  سازند.به  همين  دليل  جهان  در حال  تغيير از كنار  آنها  مي گذرد و  به  سرعت  ايشان  را در  وضعيتي  قرار  مي  دهد  كه  ديگر  آمادگي  تدريس كارآمد  را  ندارند .يك  معلم  كارآمد معمولا  تحولات  مربوط  به  رشته  خود  را  تعقيب  مي  كند و  دائما  مهارتهاي  خويش  را  بهبود  مي بخشد .آنها  همواره  در  حال آموختن  هستند. به  عبارتي  ديگر  آنها دائما  در حال شاگردي  كردن  هستند.

5-اداره كلاس : معلمان  كارآمد  معمولا داراي  كلاسي  مطلوب ،منسجم  و  پربار  هستند.معلمان  كارآمد  نسبت  به آنچه  در كلاس ايشان  اتفاق مي  افتد  بسيار حساس  هستند و  قادرند  مشكلات  را  رفع  كنند.اين  معلمان  اغلب  توجه  كافي  به  شاگردان  داشته  و حساس  اند كه  به  همه  افراد  فرصتها  و  كمك  مساوي   داده  شود .از اين  نظر  معلمان  خوب ،راحت  و  قابل اعتماد  و  اطمينان  جلوه  مي  كنند.اينان  معلماني  صبور  و  بردبارند و  الگويي  عالي  از اجراي  نقش خود هستند. آنها  به  موقعيت  دانش آموزان  توجه  كرده  و  به  عقيده  گينات  نسبت  به  دانش آموزان  توجه  و مراقبت  نشان  داده  و  به  شاگردان  كمك  مي كنند  تا  فراگيرند  كه چگونه  مي  توان  با  ديگران  همكاري  جمعي  داشت  و  در  عين  حال  خوشحال  و مفيد  بود .آنها  محيطي  ايجاد  مي كنند لذت  بخش  شادي آفرين  كه  در  آن  شوخي  و  تفريح  مشترك  مرزهاي  ميان معلم  و  كلاس را  تقليل  داده  و  به  شرطي كه  در  آن زياده  روي  نشود  به  كلاس  كمك  مي  كند  كه  معلم  را  بيشتر  به  صورت  يك  دوست  و همراه  تصور  كنند. همين  نحو ،آمادگي  همكاري  با  دوستان  در كلاس  افزايش  يافته  و  بدين  ترتيب  تعداد  حوادثي  كه  به  مشكلات  موجود  در كنترل كلاس مي  انجامد ،تقليل مي  يابد.

6-آخرين  ويژگي  معلمان كارآمد كه  در  اينجا  مورد  بحث قرار مي گيرد رفتارهاي  كلاسي  معلمان  است . به  عقيده  بسياري  از  پژوهشگران  آموزشي ،همبستگي  معناداري  بين  بعضي  از  رفتارهاي  معلمان  و  پيشرفت  تحصيلي  شاگردان  آنها  وجود  دارد.دكتر  سيف  به  نقل  از  رونشناين  و  فرست ( Rasenshine   & Furst ) ،    هشت  متغير  آموزشي  يا  رفتار  كلاسي  معلمان  را  كه با  يادگيري شاگردان  رابطه  و  همبستگي  معني دار  نشان  داده  اند  معرفي  كرده  اند.اين  متغير ها  عبارتند از :

  الف -روشني  توضيحات  معلم در كلاس .

  ب-انعطاف پذيري  در  روش آموزش

  ج -اشتياق در كار ،شامل  تحرك  در كلاس ،حركات  سرو  دست  و نوسان  صدا .

  د-احساس  مسووليت  در عمل ،شامل  تاكيد  بر  يادگير ي و  فعاليت  شاگردان

  ه- فرصت  يادگيري  دادن  به  شاگردان  براي  يادگيري  مطالب تا  سرحد  تسلط

  و-استفاده  از  عقايد  شاگردان ، شامل  تشويق شاگردان  به  اظهار  نظر  و  تاييد نظريات  آنها.

  ز- استفاده  از مطالب  سازمان  دهنده  شامل  مرور  كردن  مطالب  و  ايجاد  ارتباط مطالب درسي  با  يكديگر .

  ح -طرح  سوالهاي  داراي  سطوح  مختلف ،از  جمله  سوالهايي كه  با  چه ،كجا، چرا و  چگونه  شروع  مي  شود .

مطابق تحقيقات  به  عمل  آمده  به  نظر  مي  رسد  كه مهمترين  متغير  آموزشي  معلم  كه  بيشترين  همبستگي  را  با  يادگيري  شاگردان  دارد  روشني  توضيحات  و مطالبي  است  كه  معلم  در  آموزش  خود  در اختيار  شاگردان  قرار مي  دهد.

***********************

معلم اثر بخش

معلمان بايد استانداردهايی برای موفقيت  تعيين کنند و دانش  آموزان  را آگاه  سازند  که از همه آنها  انتظار می رود  به اين استانداردها دست يابند. اين توصيه ، دو موضوع بسيار با اهميت  را  به يکديگر  پيوند می دهد:

يکی تعيين استانداردهای  هدفمند ، يعنی  استانداردهای  مهم، چالش  برانگيز  و قابل حصول  و ديگری  انتقال انتظارات معلم به دانش آموز،يعنی  انتظار دستيابی آنان به اين استانداردها ،  اين توصيه  از اين رو اهميت  دارد که  علاوه بر پيشنهاد دستيابی  به بعضی   استانداردها ،پيشنهاداتی نيز برای  اجتناب  از استانداردهای  دلخواه (1)  و ناپايدار  (هوس  برانگيز)  (2)  دارد. همچنين  توصيه  می کند، از استانداردهايی  که برای دانش آموزان قابل حصول نيستند ،  دوری  شود و از استانداردهايی  که دانش آموزان  بدون هيچ تلاشی  می توانند  به آنها دست  يابند نيز پرهيز شود و سرانجام اين که نبايد  انتظارات زيادی  از دانش آموزان به خصوص  گروه های کوچک تر دانش آموزی داشت .  WWW.ZIBAWEB.COM

تشويق

دانش آموزان را بايد  به خاطر توجه و تلاشی که برای  يادگيری  می کنند، تشويق کرد.

دانش آموزان ، اغلب نه برای توجه  و تلاش بيش تر ترغيب می شوند و نه به خاطر توجه  و تلاشی که برای يادگيری می کنند ، تشويق کرد.

دانش آموزان اغلب نه برای توجه و تلاش  بيشتر ترغيب می شوند و نه به خاطر توجه و تلاشی  که برای يادگيری می کنند، پاداش می گيرند.تحسين ساده رفتارهای مطلوب ، در بسياری از موقعيت ها  و برای  بسياری از دانش آموزان موجب تحير و شگفتی  می شود.

در صورت لزوم می توان  از تقويت  کننده هايی  همچون کربن (3) ( token)که می توانند  در ازای  کالا يا خدمات  معاوضه  شوند و يا دادن  وقت  اضافی  به دانش آموزان برای  تمام کردن  کاری  که می خواهند  انجام دهند ، استفاده  کرد

يادآوری

بايد به دانش  آموزان کمک کرد تا راهبرد هايی  را برای يادگيری  اتخاذ  کنند.به ويژه  برای يادآوری  آنچه تدريس  شده است  و به کارگيری  آنچه يادگرفته اند.به دفعات به دانش آموزان  گفته می شود  که چه چيزهايی  را بايد ياد بگيرند و برای  ياد گرفتن ، لازم  است چه چيزهايی را بدانند يا انجام دهند. حتی  ممکن است به آنها گفته شود  که چرا مجبورند بعضی چيزها را ياد بگيرند.در حالی  که اغلب ،چگونه ياد گرفتن به آنها  آموخته نمی شود.

راهبردهاي زير از جمله  راهبردهايی  هستند که می توان  آنها را  به دانش آموزان  آموخت :

1-راهبردهای  تمرين  ذهنی (   rehearsal  ) :يعنی به طور فعال برشمردن يا نام بردن چيزهايی که قرار  است ياد گرفته شوند.

2-راهبردهای  تشريحی  (    elaboration  strategies  )   : روش های  افزودن  يا بسط دادن آنچه قرار است آموخته  شود.

3-راهبردهای  سازمانی (     organizational  strategies) :  شيوه های قرار دادن  آنچه ياد گرفته می شود ، در چارچوبی بزرگ تر.

4-راهبردهای پايشی (    monitoring  strategies ) :  طريقه های  رسيدگی به پيشرفت خود در جهت يادگيری

معلمان کارا بايد بتوانند ، زمينه  همه  يا هريک از راهبردها را برای  دانش آموزان  فراهم آورند.

نگه داشتن  دانش آموز در فضای  يادگيری

 معلمان بايد موقعيت هايی را در کلاس  به وجود آورند که باعث  حفظ و نگه داری (   holding  power   ) دانش آموزان در فضای يادگيری شوند.

چنين موقعيت هايي اين امکان را فراهم می سازند که دانش آموزان  به طور  پيوسته  در فرآيند يادگيری  درگير  شوند و اين  درگيری تداوم يابد.به عبارت ديگر  ، اين موقعيت ها ، قدرت نگاه داری و حفظ توجه  و درگيری دانش آموزان را از مزاحمت ها و عوامل پرت کننده  حواس حفظ می کنند. در اين موقعيت  ها،  دانش آموزان به طور مداوم  در يادگيری خويش مشارکت می کنند و نيازی نيست که برای آموزش ، منتظر مساعدت ديگران بمانند. چنين موقعيت هايی متضمن فعاليت هايی هستند که از طريق آنها دانش آموزان می توانند  ، چيزهايی بسازند يا انجام دهند. به اين طريق است که دانش آموزان به طور فعال درگير يادگيری می شوند.

جلب توجه

در جريان ارائه مطالب ، معلمان بايد از  راهکارهايی  که توجه دانش آموزان را جلب و آنها را درگير يادگيری  می کنند، بهره بگيرند.

معلمانی  که در پی بهبود کارايی خود هستند، می توانند از راهکارهای متعددی  استفاده کنند.آنها می توانند  سوال هايی  بپرسند  و تکاليف کوتاهی  بدهند برای اين که شاگردانشان درباره  آنچه ارائه می شود ، فکر کنند. در اين مورد می توان  به استفاده از تمرين های  محاسبات ذهنی (   emental  computation  exercises   )   در کلاس  های  رياضی  و همچنين  طرح سوال هايی  که پاسخ  آماده ندارند و سوال هايی که ايجاب می کنند  دانش آموزان  عقيده ای  را بيان کنند و از آن دفاع نمايند ،اشاره کرد. پاسخ به اين گونه سوال ها  معمولا مستلزم آن است  که دانش آموزان  به جای  اتکاء  به پاسخ های برنامه ريزی  شده و  طوطی وار ،درباره آنها فکر کنند .گاهی معلمان می توانند  از دانش آموزان  درباره  پاسخی  که دانش آموز ديگری  داده است ،  سوال کنند.در اين  صورت ، دانش آموزان بايد  از آنچه  در کلاس  مورد بحث  قرار گرفته  است ،آگاه شوند و هر لحظه  ، آماده مشارکت  در گفت و  شنود  کلاس  باشند.

حرکت  در بين دانش  آموزان 

در جريان انجام تکليف های  انفرادی ، معلمان بايد  بين دانش  آموزان حرکت کنند  و بر کار آنها  نظارت  داشته  باشند. اين توصيه به دو منظور  صورت می گيرد، اول اين که  حضور فيزيکی  معلم  در کنار  دانش آموزان ، دقت و توجه  آنها را  به تکليفی که در دست دارند  ، افزايش  می دهد .دوم  که مهم تر از اولی  است ، اين است  که معلم با نظارت  بر کار  دانش  آموزان می تواند در صورت نياز  مساعدت های  لازم را به آنها بکند.

محبت به دانش آموزان 

  معلمان  بايد علاقه و محبت خود را هم به صورت  کلامی  و هم از  طريق  ابزارهای  غير کلامی  چون : توجه  تمام  و کمال به دانش آموزان ، حفظ و تداوم  ارتباط  چشمی با آنان ، لبخند زدن و ايماء و اشاره  نشان دهند.

ما اغلب فراموش  می کنيم  که اکثر دانش آموزان برای  معلمانی که برای  آنها محبت می کنند  و معلمانی که آنها را  مورد احترام  قرار می دهند ، هر کاری  را انجام می دهند. در بيش  تر موارد، دانش  آموزان حاضرند هر کاری   بکنند  تا تاييد چنين معلمانی  را به دست آورند. آشکار است  که معلمان  بايد  در ابراز  علاقه  و محبت خويش  نسبت  به دانش آموزان  صادق  باشند و گرنه ، احترام  آنان  نزد دانش آموزانی که رياکاری  و دورنگی  می بييند ، رو به افول می گذارد.  WWW.ZIBAWEB.COM

نقش خلاقیت و نوآوری در پیشرفت دانش آموزان‌،تاثیر معلم در ایجاد خلاقیت

انسان‌ها دارای قوّه خلاقیت هستند؛ برخی در یک زمینه دارای خلاقیت بیشتر و برخی در زمینه‌ای دیگر. خلاقیت می‌تواند توسط معلمان در دانش‌آموزان شکوفا گشته و یا از بین برود. بنابراین باید محیط و فضای مساعدی برای رشد و پرورش قوّه خلاقیت دانش‌آموزان فراهم آورد.‌

مفهوم خلاقیت‌

معلم و شیوه‌های پرورش تفکر اخلاق‌

تعلیم و تربیت به یک معنا عبارت است از رشد قوّه قضاوت صحیح در افراد. تقلید از دیگران یا پیروی از تمایلات و عادات، سبب رکود فکری و عجز فرد در برابر مسائل و مشکلات می شود. امروزه جامعه نیازمند افرادی است که فکر و خرد را حاکم بر اعمال و افکار خویش قرار می‌دهند و مشکلات را به گونه ابتکاری از سر راه خود برمی‌دارند. اجمالاً وظایف یک معلم در تحقق این هدف بدین شرح است:‌
* دانش‌آموزان را به داشتن ایده‌های بکر و نو تشویق نماید؛ ایده‌هایی که کم و بیش برای خود آن‌ها بکر است. ضمن پذیرش ایده‌های بکر، زمینه ابراز آن‌ها را فراهم کند. مثلاً، می‌توان از دانش‌آموزان خواست که به جای ارائه گزارش ساده از یک کتاب، آن را شخصاً ارزیابی کرده و هر نظری که درباره آن دارند بیان کنند و یا این که فصلی از فصل‌های سال را توصیف کنند به طور کلی، نقاشی‌های آزاد، مقاله‌نویسی و نگارش داستان‌های کوتاه، زمینه ارائه ایده فرد و تفکر خلاق در دانش‌آموزان را بهتر فراهم می‌کند.
* مطالب درسی را به صورت مسأله و معما برای شاگردان طرح کند؛ مطالعه کتاب و یا گوش دادن به سخنان معلم و حفظ کردن حقایق علمی و تاریخی، رشد قوه ابتکار شاگردان را به دنبال ندارد. معلم به جای بیان مطالب درسی یا ذکر حقایق علمی، باید دانش‌آموزان را به طرح مسائل ترغیب کند.‌
* معلم باید به دانش‌آموزان اجازه دهد تا مسائل، نظرات و ایده‌های خود را اعلام کنند و این ایده‌ها را روی تخته کلاس درس نوشته و پس از طرح مسائل و ایده‌های خود به آنان اجازه دهد که این مسائل را نقد و بررسی کرده و مورد آزمایش قرار دهند.‌

گرچه معلم تا حد زیادی می‌تواند ذهن دانش‌آموز را تحریک کند، اما این امر کافی نیست. گفتار و کردار هنرمندان، متفکران و رهبران مشهور از مهمترین عوامل مؤثر در تحریک انرژی خلاق در دیگران است.
شاعران، مورخان، سیاستمداران و دانشمندان بزرگ، در قرون گذشته، از طریق آثار مکتوب خود با ما سخن می‌گویند.
آتش خلاق آنان می‌تواند شعله آفرینش‌‌گری دانش‌آموزان را برافروزد و روح اشتیاق رقابت را در آنان بدمد. برای پیشگیری از احساس حقارت دانش‌آموزان در برابر بزرگان، باید به آنان گفته شود که انسان‌های بزرگ هم از اول خلاق نبودند، بلکه با تلاش، پشتکار و پرورش این قوه توانسته‌اند ابتکارات، نوآوری‌ها و آفرینندگی را در وجود خود شکوفا سازند.
با شناخت نحوه زندگی و مراحل رشد دانش‌آموزان، می‌توان از بروز و پیدایش این احساس در آنها پیشگیری کرد.

* تدوین و اجرای سیاست‌های انگیزشی و تشویقی برای همکاران
* آموزش نیروی انسانی توسط استادان مجرب در قالب کارگاه‌های تابستانی
* طرح موضوع به صورت کاربردی در جلسات شورای معلمان
* تشویق معلمان به آزمایش کردن و کاربست روش‌های نو
* ایجاد محیط آزاد و روابط صمیمانه میان معلمان و مدیران رسمی مدارس برای کاربست یافته‌ها و روش‌های نوین‌.
* تشخیص ارزش کار و تشویق افرادی که به آزمایش روش‌های نوین مبادرت می‌ورزند.

 
دانش‌آموزان:

* برای پرسش‌های دانش‌آموزان باید اهمیت قائل شد و آنان را راهنمایی کرد تا خود جواب پرسش‌ها را بیابند. (تقویت روحیه پرسشگری و کنجکاوی)
* عقاید غیرعادی باید مورد احترام قرار گیرد و ارزش آن برای کودکان روشن شود.
* باید به کودکان نشان داد که عقایدشان دارای ارزش است و عقایدی که امکان اجرای آن در کلاس میسر باشد، پذیرفتنی است.
* گاهی اوقات بدون این که تهدیدی از جهت نمره، ارزشیابی و یا انتقاد در کار باشد، باید کودکان را آزاد گذاشت تا کارهایی را که خودشان می‌خواهند انجام دهند.
* هرگز نباید در مورد رفتار دانش‌آموزان بدون این که علل و نتایج آن مشخص شود، قضاوت کرد.
* تشویق دانش‌آموزان به داشتن و ارائه اندیشه‌های بکر.
کتاب‌های درسی
* تجدید نظر در تدوین بعضی از کتاب‌های درسی با رویکرد کاربردی متون به ویژه در علوم پایه و فصل‌بندی موضوعی آن
* تأکید بر فعالیت‌هاو مهارت‌های خارج از کلاس و کاربست آموزه‌های علمی در زندگی عادی‌

^{كساني در اين جهان پيش مي روند كه بيدار مي شوند و به جستجوي شرايط مورد نظر خود مي روند و اگر آن را نيافتند ، آنرا ايجاد مي كنند .}

^{اگر شما كنترل زندگي خود را در دست نگيريد ديگري اين كار را خواهد كرد .}

^{شما با رفتاري كه با ديگران مي كنيد به آنها مي گوييد كه با شما چگونه رفتار كنند .}

^{ما اشياء را همان طور كه هستند نمي بينيم بلكه همان طور مي بينيم كه ترجيح مي دهيم.}

^{اگر بتوانيد طوري باشيد كه از كسي انتظار تحسين خود را نداشته باشيد، به طور خودكار در شما جذبه اي فعال خواهد شد و ديگران به شما جذب مي شوند.}

^{هر زمان كه احساس بدي نسبت به چيزي داشتيد تا موقعي كه اعتماد به نفس كافي براي انجام كارتان را بدست آوريد، صبر كنيد. سعي كنيد بفهميد احساس بدتان از كجا سرچشمه مي گيرد. حال توجه كنيد كه ذهنتان براي برطرف شدن احساس بدتان چه راه هايي را به شما پيشنهاد مي كند. راهي كه از همه مثبت تر است را انتخاب كنيد و رفتار كنيد .}

^{حوادث، رفتارها و حركات را مثبت معني كنيد .}

^{از خود زياد سؤال كنيد .توجه داشته باشيد سؤالاتي كه طراحي مي كنيد با ديد مثبت و در جهت رسيدن به اهدافتان باشند.}

^{شما هر چه بيشتر بر چيزي تمركز كنيد به همان ميزان آن چيز را به دست مي آوريد .}

^{اعتقادات خود را نظم دهيد .اصولي را در زندگي خود مشخص سازيد كه هميشه به آنها عمل كنيد و به آنها احترام بگذاريد. اين اصول را طبق اهداف خود برنامه ريزي كنيد .}

^{شكست راهي براي پيروزي است.}

^{كارهاي بزرگ لازم است به دست شما تكه تكه شوند و با قدرت حل شوند .}

^{اگر كاري كه كرديد نتيجه بخش نبود و شما را به هدفتان نرساند، كار ديگري انجام دهيد .شما موفق مي شويد.}

^{فرمولي براي موفقيت :ميزان اشتباهات خود را دو برابر كنيد !امروز شما آينده ي خود را مي سازيد .}

^{كشف كنيد كه شما واقعاً چه مي خواهيد و به چه چيزهايي مي خواهيد دست پيدا كنيد، سپس راه رسيدن به آنها را مجسم كنيد و راههاي گوناگون را مشخص كنيد و يكي يكي آنها را امتحان كنيد. شما به اهدافتان خواهيد رسيد .}

^{هدف در زندگي، زندگي با هدف است .}

^{سه مرحله براي زندگي عالي:  يك هدف آشكار، يك وسيله كه هدفتان را در جهت خوبي قرار دهد و موانعي كه شما در طول رسيدن به هدف نهايي بر سر راه خود خواهيد ديد !}

^{چيزهايي كه اهميت بيشتري دارند هرگز نبايد به اندازه ي چيزهاي با اهميت كمتر، ديده شوند .}

^{به شخصي فكر كنيد كه عميقاً به او احترام مي گذاريد. سه مشخصه را كه در اين شخص وجود دارد و باعث تحسين است نام ببريد. آن مشخصه ها را ياد بگيريد و اجرا كنيد .}

^{وقتي حادثه اي براي ما اتفاق مي افتد، چيزي كه عكس العمل ما را در مقابل آن ايجاد مي كند، تفسيري است كه ما از آن حادثه داريم .}

^{تصورات منفي ما بزرگترين دلايل براي بيماري هاي ما هستند.}

^{هر چقدر ظرفيت ما براي تحمل فشارهاي رواني بيشتر باشد، ما در بالاترين حد توانايي خود عمل مي كنيم .}

^{سختيها، زيبايي و لذت رسيدن به هدف ها را به ما مي چشانند .منتظر سختي ها باشيد و با تمام وجود خود را براي مقابله كردن با آنها آماده كنيد.}

^{وقتي در طول روز بدنتان تمايل به چرت زدن داشت، اجازه بدهيد 10 تا 15 دقيقه اين كار را انجام دهد. بسياري از چرت هاي كوتاه روزانه از خواب هاي سنگين و طولاني مدت در روز بهتر خستگي ما را مي گيرند. ما مي توانيم بعد از يك چرت كوتاه، بهتر، مفيد تر و با دقت تر كار كنيم .}

^{حركات ساده ي ورزشي در طول روز براي بهتر كار كردن و شادابي شما بسيار مفيد هستند .}

^{به اين سؤال كه شما در بهترين حالت چه كسي خواهيد شد و هستيد، زياد فكر كنيد.}

^{فقط با تصور و روياهايي از موفقيت و راه رسيدن به هدفها به آنها نمي رسيد بايد تلاش را نيز پشتوانه ي آن كنيد تا رسيدن به هدف براي شما بيمه شود در اين صورت شما حتماً به هدفتان خواهيد رسيد .}

^{به تمام جوانب اصلي زندگي خود فكر كنيد، اقوام، دوستان، وضعيت تحصيلي، وضعيت شغلي، سلامتي، جامعه، رشد و تعالي روحتان و...}

^{شما واقعاً دوست داريد چه اتفاقي بيفتد؟ شما واقعاً دوست داريد چه چيزي را ياد بگيريد؟ چه مهارت هايي را دوست داريد، بدست بياوريد؟ چه مقدار پول دوست داريد، بدست آوريد؟ چه جنبه هايي از شخصيت خود را دوست داريد كه گسترش پيدا كنند؟ فكر كنيد و مجسم كنيد .}

^{يكي از ساده ترين كليدها براي ايجاد انگيزه اين است كه احساس پيشرفت براي دست آوردن اهدافتان را در خود به وجود بياوريد نه اين كه صبر كنيد تا به هدفتان برسيد و يا آن را از دست بدهيد .}

^{وقتي مانعي را در رسيدن به هدفتان ديديد ابتدا سعي كنيد از روي آن بپريد و اگر نشد كمي به عقب برويد و راهي ديگر را به سوي هدف پيش بگيريد.}

^{هدف اصلي خود را به هدف هاي كوچكتر تقسيم كنيد و آنها را اولويت بندي كنيد سپس براي رسيدن به هر يك از هدفهاي كوچكتر يك حداقل طول زماني در نظر بگيريد. سپس سعي كنيد در آن طول زماني به هدفتان برسيد .}

^{براي اين كه به هدفتان برسيد ، قبل از شروع به پيمودن راه وسايل مورد نياز خود را آماده كنيد. آنها را نام ببريد و سعي كنيد در كوتاه ترين فاصله ي زماني آنها را تهيه كنيد و بعد راه را شروع كنيد .}

^{وسايل مورد نياز شما مي توانند چنين باشند :}

^{مهارت ها، كيفيت ها، استعداد ها و نيروهايي كه خداوند در وجود شما قرار داده است.}

^{جامعه ي شما}

^{پول نقدي كه داريد و ميزان سرمايه ي شما}

^{ميزان مالكيت هاي شما}

^{خودتان را به خوبي باور داشته باشيد و مطمئن باشيد به آن چيزي كه مي خواهيد مي رسيد .اين خيلي مهم است .}

^{شما مي توانيد ثروتمند و سخاوتمند باشيد !}

^{ثروتمند بودن فقط به داشتن پول نيست بلكه دسترسي داشتن به منابع است. حال اين منابع از نظر تكنيكي به شما تعلق داشته باشند يا خير. مهم اين است كه شما هم مي توانيد از آن منابع استفاده كنيد. در اين صورت خيابان ها، پارك ها، كتابخانه ها، طبيعت و ... همه جزئي از ثروت شما را تشكيل مي دهند .}

^{مسلماً بخشي از ثروت پول است اما تمام ثروت پول نيست و نمي توان با داشتن آن خود را ثروتمند ديد .}

^{ثروت بايد با تلاش و پشتكار به دست آيد در غير اين صورت اميدي به ماندگار بودن و صحيح مصرف شدن آن نيست. منتظر اين نباشيد كه كسي به شما ثروت را بدهد زيرا در اين صورت آن مانند آب جاري در جوي از دست شما خواهد رفت. به قول يك ضرب المثل قديمي، باد آورده را باد مي برد.}

^{توجه داشته باشيد كه شما نمي توانيد به فقراء كمك كنيد، اگر يكي از آنها باشيد!}

^{به فقر فكر نكنيد تا هيچگاه فقير نشويد.}

^{پول خوب است به خاطر پشتوانه و تكيه گاهي كه براي دارنده ي آن مي سازد. چه بسيار افرادي كه پول را به خاطر خود آن خواسته اند و به آن ديوانه وار عشق ورزيده اند .اغلب اين افراد حتي از پول خود بهره ي كافي را نمي برند و فقط حريصانه به جمع آوري آن مي پردازند. اين پول و ثروت نهي شده است .}

^{به همان اندازه كه پول داشتن مهم است، نحوه ي استفاده و بهره بردن از آن نيز مهم است. زيرا چيزي كه در آن سودي نباشد دنبال آن رفتن بيهوده كاري است و اساساً افراد موفق از داشته هاي خود بهترين استفاده را كرده اند .}

^{وابستگي به هر جسم مادي ريشه ي يك مشكل است. بايد از پول استفاده كرد اما به آن وابسته نبود. اصل ايجاد پول و دست يابي به آن بايد با تفكر، هنر و خلاقيت همراه باشد تا به خاطر از بين رفتن ثروت نگراني نباشد .}

^{هميشه داشته ها و مالكيت هاي خود را بشماريد. احساس شادي و لذت كنيد .خدا را شكر كنيد و به تك تك چيزهاي ديگري كه مي خواهيد فكر كنيد. بينديشيد كه چگونه مي توانيد هر يك از آنها را بدست آوريد .}

^{يادآوري چند نكته :}

^{‌هر چقدر بيشتر بر روي چيزي تمركز كنيد آن را بيشتر به دست مي آوريد .}

^{هر چقدر بيشتر بر روي مسائل مثبت تمركز كنيد آن مسائل بيشتر به شما روي مي آورند .}

^{هر چه يك مرد فكر مي كند هست ، همان خواهد بود .}

^{افكار شما يك انرژي هستند، هم قدرتمند و هم خلاق .}

^{افكار شما مستقيماً بر روي رفتار شما اثر مي گذارند. رفتار خود را با مثبت كردن افكارتان تنظيم نماييد .}

^{هر چيزي كه قابل اندازه گيري باشد، انجام پذير است .}

^{تمام پول در جهان صرف احساس خوب مي شود .}

^{پول يكي از پاداش هايي است كه شما دريافت مي كنيد تا ارزش افزوده به زندگي مردم بدهيد .}

^{اين مهم و زيبا است كه با پول خود چه تعداد از هم وطنان خود را شاد كنيد .شاد كردن آنها باعث احساس خوب و رضايتمندي در شما مي شود .}

^{ذهن حساس است، بنابراين مهم است به خودتان اين سيگنال را بدهيد كه»  تغييرات مثبت اتفاق مي افتند«}

^{كساني در اين جهان پيش مي روند كه بيدار مي شوند و به جستجوي شرايط مورد نظر خود مي روند و اگر آن را نيافتند ، آنرا ايجاد مي كنند .}

^{اگر شما كنترل زندگي خود را در دست نگيريد ديگري اين كار را خواهد كرد .}

^{شما با رفتاري كه با ديگران مي كنيد به آنها مي گوييد كه با شما چگونه رفتار كنند .}

40 پیشنهاد برای ایجاد انگیزه در دانش آموزان

روشهای ایجاد انگیزه و رغبت دانش آموزان به درس ، کلاس و مدرسه توسط معلم

انگيزه به دو نوع دروني و بيروني قابل تقسيم است.

از انگيزه بيروني مي‌توان به تقويت‌كننده‌هايي چون پول، تائيد، محبت، احترام، نمره ،

واز تقويت‌كننده‌هاي دروني مي‌توان به رضايت خاطر و احساس خوب از يادگيري اشاره كرد.

آنچه كه بيشتر موجب رفتار خود‌جوش مي‌شود، انگيزه دروني است. هدف عمده فعاليت‌هاي پرورشي

معلم يا مربي اين است كه دانش‌آموز به تدريج از انگيزه‌هاي بيروني به سمت انگيزه‌هاي دروني هدايت

شود.

تفاوت اساسي افراد داراي انگيزه دروني با افراد داراي انگيزه بيروني اين است كه افراد با انگيزه دروني

احساس كفايت بيشتري در خود دارند و كمتر به ديگران اجازه مي‌دهند كه محرك رفتارشان شوند. اين

گروه از دانش‌آموزان، خود تعيين كننده رفتارها هستند و به خاطر كفايتي كه در خود احساس مي‌كنند،

باور دارند كه مي‌توانند با رفتارشان بر محيط خود تأثير بگذارند.

اين گروه از دانش آموزان با انگيزه درون‌گرا، تصورشان اين است كه موفقيت و عدم موفقيت در تحصيل

به خاطر نحوه رفتار صحيح يا غلط خودشان است.

اما برخلاف آنها، دانش‌آموزان باانگيزه برون‌گرا، احساس بي‌كفايتي يا كفايت كم داشته و همواره تصور

 مي‌كنند كه موفقيت آنها تحت تأثير عوامل محيطي نظير:

معلم و سوالات سخت است. اين گروه از دانش‌آموزان حتي اگر درس بخوانند، باز هم موفقيت چنداني

نخواهند داشت. چرا كه اندك تلاش آنها به خاطر همان انگيزه‌هاي بيروني، همچون فرار از تنبيه يا كسب

خواسته معلم است. اينان در صورت كسب موفقيت اندك هم آن را به شانس و تصادف نسبت مي‌دهند

 و نه به تلاش و استعداد خود.

اين دانش‌آموزان حتي اگر نيم‌نگاهي به موفقيت داشته باشند، آنقدر آن را صعب‌الوصول مي‌دانند كه

دست به عمل نمي‌زنند، در نتيجه هرگز طعم موفقيت را نخواهند چشيد.

در حقيقت گام اول در برخورد با اين افراد چشاندن طعم موفقيت به آنها و درهم شكستن تصور منفي

آنها در مورد دستيابي به موفقيت است. در اين صورت است كه «موفقيت»، «موفقيت» مي‌آورد.

از آنجايي كه انسان آمادگي دارد تا فعاليت‌ها و تصوراتش را تعميم دهد، موفقيت در يك درس منجر به

موفقيت در دروس ديگر مي‌شود و اين موضوع در مورد دروس اصلي هر رشته مهم‌تر است.

درواقع، ضعف درسي در اين دروس منجر به بي‌علاقگي به تحصيل و گاهي حتي ترك تحصيل مي‌شود و

 البته عكس آن هم صادق است. به همين علت به معلمان دروس اصلي هر رشته توصيه مي‌شود،

شرايط آموزشي و امتحاني را مطلوب نمايند و با ارزشيابي‌هاي مناسب فضاي كلاس را لذت‌بخش كنند.

به طوركلي به‌منظور افزايش انگيزه دانش‌آموزان و سوق دادن آنها به سمت دروني شدن انگيزه‌ها

راهكارهاي زير توصيه مي‌شود:

1 - سعي كنيم اولويت تجربه‌هاي دانش‌آموزان براي آنها جالب باشد، احساس موفقيت اوليه اعتماد به

نفس آنها را افزايش مي‌دهد. اين موضوع در مسابقات ورزشي نيز مشهود است.

2 - براي موفقيت دانش‌آموزان پاداش در نظر بگيريم. منتظر نباشيم تا افت تحصيلي اتفاق افتد و سپس

موفقيت را تحسين كنيم.

3 - با احترام گذاشتن به تفاوت‌هاي فردي دانش‌آموزان، هرگز آنها را با يكديگر مقايسه نكنيم.

4 - دانش‌آموزان را در كلاس كمتر درگير مسائل عاطفي منفي نمائيم و نسبت به حساسيت‌هاي

 عاطفي آنان آشنا و در كاهش آن كوشا باشيم. سخت‌گيري و انضباط شديد، تبعيض، بيان قضاوت‌هاي

 منفي و خبرهاي ناخوشايند از جمله عواملي است كه موجب درگيري ذهني و كاهش علاقه به يادگيري

مي‌شود.

5 - بلافاصله پس از آزمون يا پرسش كلاسي، دانش‌آموزان را از نتيجه كار آگاه كنيد.

6 - براي اينكه دانش‌آموز بداند، در طول تدريس به‌دنبال آموختن به چيزي باشد، بيان اهداف آموزشي

مورد انتظار از او را در ابتداي درس فراموش نكنيم.

7 - چگونگي يادگيري و نحوه انجام كار براي دانش‌آموز مشخص شود.

8 - به‌منظور افزايش حس كفايت در دانش‌آموز از او بخواهيم مطالب ياد گرفته شده را به دوستان يا كلاس

 آموزش دهد.

9 - در مورد مشكلات درسي دانش‌آموز و ريشه‌يابي آن، با او تبادل نظر و گفت‌وگو كنيم.

10 - تشويق كلامي در كلاس، به صورت انفرادي بسيار حائز اهميت است.

11 - مطالب درسي را به ترتيب از ساده به دشوار مطرح كنيم.

12 - از بروز رقابت ناسالم در بين دانش‌آموزان پيشگيري شود.

13 - در فرآيند آموزش متكلم وحده نباشيم و يادگيرندگان را در يادگيري مشاركت دهيم.

14 - علاقه به دانش‌آموزان و تعلق خاطر و اهميت دادن به يكايك آنها، سطح انگيزه‌ها را افزايش مي‌دهد.

15 - آموزش را با «تهديد» پيش نبريم.

16 - براي دانش‌آموزان با انگيزه، خوراك علمي كافي داشته باشيم.

17 - با محول كردن مسئوليت به دانش‌آموزان كم توجه، آنان را به رفتارهاي مثبت هدايت و علل

كم‌توجهي در آنها را بررسي كنيد.

18 - شيوه‌هاي تدريس را از سنتي به شيوه‌هاي روز تغيير داده و با استفاده از تكنولوژي آموزشي،

حواس پنجگانه دانش‌آموزان را به كار گيريم.

19 - ميان درس كلاس و مسائل زندگي كه به وسيله همان درس قابل حل است، ارتباط برقرار كنيم.

20 - تدريس را با طرح مطالب و پرسش‌هاي جالب توجه آغاز كرده و با تحريك حس كنجكاوي، دانش‌آموزان

 را برانگيخته‌تر سازيم.

21 - به وضعيت جسماني دانش‌آموزان توجه كرده و علل جسمي بي‌توجهي و كاهش انگيزه آنان را

بيابيم.

22 - محيط كلاس را با طراحي زيبا و مناسب، جذاب سازيم تا مانع بروز كسالت روحي شويم.

23 - با فرهنگ و تاريخچه زندگي افراد مدرسه يا محله‌اي كه در آن تدريس مي‌كنيم، آشنا شده و در طول

 تدريس از مثال‌هاي آشنا استفاده كنيم

24 - به منظور اطلاع از نتيجه فعاليت درسي دانش‌آموزان و ارائه بازخورد به موقع و مناسب، تكاليف آنان

را بلافاصله در جلسه بعدي ملاحظه و با رفع اشكالات، جنبه‌هاي مثبت را تشويق كنيد.

25 - در گرفتن آزمون و امتحان به قول خود عمل كنيم.

26 - زمان يادگيري بايد در حد توان دانش‌آموز باشد. براي تجديد قوا و انگيزه در ميان كلاس از وقت تفريح و

استراحت غافل نشويم.

27 - دانش‌آموز را از ميزان پيشرفت خود آگاه سازيم تا بداند براي رسيدن به هدف چه گام‌هاي ديگري

بردارد.

28 - به لحاظ اخلاقي و ايجاد انگيزه، هميشه خوش‌اخلاق و خوش‌رو باشيم.

29 - به منظور افزايش حس كفايت و مشاركت در ارائه دروس از نظرات دانش‌آموزان استفاده كنيم.

30 - مطمئن باشيم كه توجه دانش‌آموزان براي شروع تدريس آماده است.

31 - تمام مطالب دشوار را يكجا و در يك جلسه آموزش ندهيم.

32 - به خاطر داشته باشيم، توجه افراطي به دانش‌آموزان (قوي يا ضعيف) موجب متشنج شدن فضاي

كلاس مي‌شود.

33 - دانش‌آموزان را به گروه‌هاي «خوب»، «بد» و «ضعيف» تقسيم‌بندي نكنيم.

34 - از ورود به موضوعات حاشيه‌اي كه منجر به انحراف توجه كلاس مي‌شود، بپرهيزيم.

 
35 - با ايجاد جلسات بحث و تحليل به دانش آموزان فرصت تفكر و اظهار نظر بدهيم.

36 - هرگز دانش‌آموزان را مجبور به انجام فعاليت‌هاي تحقيركننده نظير «جريمه» نكنيم.

37 - به افراد درون‌گرا، كمرو، مضطرب كه تمايلي به ابراز وجود ندارند، توجه كرده و با تقويت رفتارهاي

 مثبت، آنها را به مشاركت در بحث‌هاي كلاسي و كارهاي گروهي تشويق كنيم.

38 - در روش‌هاي تدريس، كنفرانس و سمينار را مد نظر قرار دهيم.

39 - تأكيد بر نمره، اضطراب دانش‌آموزان را افزايش مي‌دهد و مانع از توجه كامل به موضوع درس

مي‌شود. اين دانش‌آموزان با وجود تلاش زياد از نمرات پاييني برخوردارند و به تدريج رابطه ميان تلاش و

 نتيجه را ناديده مي گيرند كه در نهايت منجر به از دست رفتن انگيزه خواهد شد.

40 - گاهي از تجربه‌هاي دوران تحصيل و شكست‌ها و موفقيت‌هاي خود براي دانش‌آموزان صحبت كنيد

http://amer1374.blogfa.com/
***********************

نقش انگيزش در يادگيري‌

در چهارچوب كلاس درس، انگيزش به خصوصيات رفتاري نظير علاقه هشياري، توجه، تمركز و پشتكار

اطلاق مي‌شود. اين جنبه‌هاي انگيزشي جنبه‌هايي هستند كه معلم مستقيماً در كلاس با آنها سروكار

دارد.

اگر دانش آموزي به درس توجه نكند، به گفته‌ها و راهنمايي‌هاي معلم وقعي ننهد و تكاليف خود را انجام

ندهد، بالطبع ياد دادن مطلب به او بسيار دشوار خواهد بود.

هم‌چنين مربيان آموزشي با خصوصيات انگيزشي درازمدت نيز سروكار دارند. براي مثال، معلم دبستان،

 نه تنها مي‌خواهد كه كودكان به درس كلاس توجه كنند، بلكه مايل است به آنان بياموزد كه در زندگي

 آينده خود نيز از خواندن لذت ببرد، همچنين معلم تاريخ نه تنها علاقمند است كه شاگردان درسهاي او را

بياموزند، بلكه اميدوار است كه اين شاگردان در آينده نيز رويدادهاي اجتماعي و تاريخي را دنبال كنند.‌

حال بهتر است درباره اينكه چه عواملي سبب افزايش انگيزش در كلاس درس مي‌شوند و چگونه مي‌توان

 از اين عوامل در كلاس استفاده كرد سخن بگوييم. كاربرد اين عوامل معمولاً نيازي به دگرگون كردن برنامه

 كلاس ندارد و اغلب خود معلم در كلاس درس، از عهده آن برمي‌آيد. مهمترين اين عوامل عبارتند از:



1- استفاده از تشويق لفظي‌

در بسياري از موارد، حتي تشويق نقدي، به اندازه تشويق لفظي معلم در برانگيختن شاگرد مؤثر نيست.

 به كاربردن كلمات ساده‌اي نظير <خيلي خوب>، <عالي>، <آفرين> كه به دنبال پاسخ درست با رفتار

 مطلوب شاگرد مي‌آيند وسيله بسيار مؤثري در افزايش انگيزش شاگردان است. تشويق لفظي در

حقيقت ساده‌ترين و طبيعي‌ترين وسيله بالابردن سطح انگيزش شاگردان است.



2- به كار بردن صحيح آزمون‌ها و نمرات در كلاس‌

در سالهاي اخير، عده زيادي در مورد اينكه آيا وادار كردن شاگرد به يادگيري براي گرفتن نمره، ارزش

بالقوه‌اي دارد يا نه بحث بسيار كرده‌اند.

گروهي كه مخالف آزمون و نمره دادن‌‌اند، استدلال مي‌كنند كه آزمونها يادگيرنده را از مسير اصلي يادگيري

 منحرف مي‌كنند، باعث اضطراب او مي‌شوند، به ناكامي علايق او مي‌انجامند و نظام ارزشهاي او را به

هم مي‌زنند.

به عقيده‌ اين گروه نمره دادن در معلم نيز تأثير نامطلوبي دارد، زيرا سبب مي‌شود كه معلم قضاوتهاي

 غيرعادلانه بسياري از خود نشان دهد كه صرفاً بر پايه نمره شاگرد بنا شده است. علاوه بر آن، نمره دادن

 باعث مي‌شود كه معلم روابط گرم و صميمانه خود را با شاگردان از دست بدهد. اين گروه هم‌چنين

عقيده دارند كه شاگردان بالاخره به نامتغير بودن نمرات پي مي‌برند. يك بررسي نشان داده است كه

 نمرات دانشجويان پزشكي، با حذافت آنها در پزشكي رابطه‌اي ندارد شاگردان بالاخره مي‌‌فهمند كه نمره

تأثيري در يادگيري ندارد، ولي مجبورند كه براي نمره درس بخوانند. بنابراين، تأثير نمره در انگيزش يادگيري

 زياد است، ولي يادگيري را از مسير مطلوب خود منحرف مي‌كند.‌

مدافعان سنجش و ارزشيابي، جواب مي‌دهند كه ارزشيابي و نمره دادن كه وسيله ارزشيابي است يك

حقيقت غيرقابل اجتناب زندگي است، ما نمي‌توانيم ارزش و اهميت چيزي را بدون دادن نمره يا ارزشي

به آن دريابيم و قدرداني كنيم. بعضي آزمايش‌ها نشان داده‌اند كه امتحانات متعدد سبب مي‌‌شود كه

شاگرداني كه چندين بار امتحان داده‌اند انگيزش بالايي پيدا كنند و موفقيت تحصيلي بيشتري به دست

آورند.



3-تقويت كنجكاوي، جستجوگري و تمايل به اكتشاف در شاگردان‌

محرك‌هايي كه تازه، پيچيده و شگفت‌انگيز باشند. ميزان انگيزش را در شاگردان بالا مي‌برند.

چنين محرك‌هايي باعث نوعي تعارض ذهني در شاگرد مي‌شوند كه نتيجه آن افزايش انگيزش براي رفع

اين تعارض است براي مثال: شگفتي‌ در برابر مشاهده آزمايش انبساط اجسام براثر حوادث: گلوله‌اي

فلزي از داخل يك حلقه فلزي مي‌گذرد، حال اگر گلوله را گرم كنيم، ديگر از حلقه نمي‌گذرد.‌

ايجاد شك و دودلي در اثر فعاليتهايي مانند اينكه از شاگردان بپرسيم آيا مجموع زواياي داخلي هرمي برابر

 180 درجه است يانه؟

در همه اين موارد نوعي كنجكاوي ادراكي ايجاد مي‌شود. انگيزش تا زماني ادامه مي‌يابد كه يا تعارض حل

 شود يا شاگرد از به دست آوردن جواب خسته و نااميد شود. بنابراين، بايد در نظر داشت كه مسائل

 چنان مشكل نباشد كه شاگرد از به دست آوردن جواب نااميد شود.



4- انجام دادن كارهاي غيرمنتظره در كلاس‌

تغيير روش معمول و عادي معلم در كلاس ممكن است عاملي براي برانگيختن شاگردان باشد. مثلاً معلم

 مي‌تواند ناگهان پيشنهاد كند كه درس را در هواي آزاد و خارج از كلاس ادامه دهند.



5- استفاده از مطالب و اشياء آشنا در مثال زدن‌

وقتي پاي مثال زدن در ميان باشد، استفاده از مطالب و موضوعات آشنا به مراتب بهتر از مطالب نامأنوس

 و ناشناخته است. مثلاً اگر در مسائل حساب و هندسه از اسامي شاگردان كلاس استفاده شود،

 انگيزش و توجه بيشتر خواهد شد. هم‌چنين استفاده از اشياء موجود در كلاس يا در مدرسه، براي دادن

مثالهائي از اجسام هندسي و غيره مطلوب‌تر از استفاده از اجسام ناآشنا است.



6‌- عرضه كاربرد مفاهيم و اصول در زمينه‌هاي غيرمنتظره‌

مثلاً اگر هدف تدريس مفاهيم عرضه و تقاضا در اقتصاد باشد، بهتر است كه ابتدا براي درك آن مفاهيم از

 مثالهاي آشنا (مثلاً عرضه و تقاضاي اتومبيل) استفاده كرد. ولي براي كاربرد آن مفاهيم، بهتر است‌

از زمينه‌هاي غيرعادي مثل عرضه و تقاضاي هواپيماهاي جنگي استفاده كرد. بايد شاگردان توجهشان

بيشتر به موضوع جلب شود.



7- واداركردن يادگيرنده و كاربرد مطالب آموخته شده‌

اين كار سبب مي‌شود كه مطالب آموخته شده قبلي تقويت شوند بعلاوه در شاگردان اين انتظار بوجود

مي‌آيد كه مطالبي كه آموخته است در ‌آينده مورد استفاده او قرار خواهد گرفت. بنابراين در يادگيري تنها

آموختن مسائل جديد مطرح نيست.

بلكه مطالب آموخته شده قبلي نيز بايد در زمينه فعلي تكرار شوند تا دانش‌آموزان بتوانند آنها را بهتر به

 خاطر بسپارند.



8- استفاده از نمايش و بازي در آموزش مطالب درسي‌

بازيها و نمايش‌ها شاگردان را برمي‌ انگيزند. تعادل را افزايش مي‌دهند، تصاوير روشني از واقعيات زندگي

در برابر شاگردان قرار مي‌دهند و سبب مي‌شوند كه شاگردان، خود در يادگيري مستقيماً شركت جويند

بسياري از درس كلاسي را مي‌توان به صورت نمايش درآورد مثلاً براي آن كه شاگردان بياموزند كه يك

سازمان چگونه اداره مي‌شود، مي‌توان آنها را به پستهاي مختلف اداري منصوب كرد و از آنان خواست تا

به مدت يك ساعت، سازمان تشكيل شده را اداره كند.



9- ترتيب‌دادن شرايط محيط آموزش به نحوي كه براي شاگرد خوشايند باشد.

شركت شاگردان در يادگيري مطالب درسي بايد تقويت شود. عوامل يا حوادثي كه اين شركت كردن را

ناخوشايند مي‌سازند بايد به حداقل كاهش يابند.

برخي از عوامل ناخوشايند عبارتند از:

ناراحتي جسمي ناشي از نشستن در كلاس به مدت طولاني يا دشواري ديدن تخته سياه.

ناكامي ناشي از ناتواني در دريافت تقويت از معلم در برابر انجام دادن رفتار مطلوب سنجيدن معلومات

 شاگردان در مورد مطالبي كه قبلاً به آنان آموخته نشده است.

سعي در تدريس مطالبي كه بالاتر از سطح درك و استعداد شاگردان باشد.

نبودن بازخوردهاي به موقع در كلاس.

شركت كردن شاگرد در كلاسي كه شاگردان آن از نظر استعداد، در سطح پايين‌تري قرار دارند.

10- درك روابط قدرت بين معلم و شاگرد و استفاده صحيح از قدرت موجود معلم براي

 جهت دادن به انگيزش شاگردان‌

قدرت اجتماعي مي‌تواند به شكلهاي قدرت پاداش دادن، قدرت اجرائي، قدرت قانوني، قدرت سرمشق

بودن و قدرت تخصص و كارائي خودنمايي كند.

منظور از قدرت پاداش، داشتن قدرت كنترل در پاداش دادن به ديگران است اين قدرت را مي‌توان در روابط

 بين رئيس و مرئوس، شاگرد و معلم، پدر و مادر و فرزندان مشاهده كرد، در تمام اين موارد، يك شخص

مي‌تواند اشخاص ديگر را با اضافه حقوق، نمره و با صحبت پاداش دهد.

قدرت اجرائي در حقيقت همان قدرت تنبيه است و قدرت قانوني مبتني بر قوانين، مقررات و رسوم

اجتماعي است كه براساس آنها به فردي امكان مي‌دهد تا بر رفتار اشخاص ديگر نظارت كند.

تجزيه و تحليل اين قدرتها نشان مي‌دهد كه فرد مي‌‌تواند با استفاده از قدرت سرمشق رفتار شاگردان را

تحت تأثير قرار دهد.

شناخت روابط قدرت در كلاس به معلم امكان مي‌دهد تا با استفاده صحيح و به موقع از قدرتهاي خود،

انگيزش شاگردان را در جهت مطلوب موردنظر هدايت كند. مثلاً اطلاع دقيق و عميق معلم از موضوع

درسي نقش مهمي در بالابودن انگيزش شاگردان در كلاس دارد زيرا كمبود معلومات معلم سبب مي‌شود

 كه شاگردان باهوش چنين كمبودي را به سرعت دريابند و ديگر توجه لازم به درس نكنند.

هم‌چنين استفاده از تشويق‌هاي به جا و مناسب اعم از لفظي يا غيرلفظي، وسيله‌ي مناسبي براي

 بالابردن انگيزش درسي شاگردان است. http://www.ettelaat.com

000000000000000

تأثير انگيزش در آموزش و پرورش و کلاس درس، پیشنهاداتی به معلمان

معلمان و مربياني كه وظيفه تعليم و تربيت را به عهد‌ه د‌ارند‌، براي آنكه بتوانند‌ وظيفه خود‌ را انجام د‌هند‌ و

 رغبت به ياد‌گيري بيشتر را د‌ر شاگرد‌ان به وجود‌ آورند‌، بايد‌ بد‌انند‌ كه چگونه مي‌توانند‌ د‌ر اجراي اين

منظور از عامل انگيزش بهره گيرند‌. البته، براي ايجاد‌ انگيزش عوامل گوناگوني وجود‌ د‌ارند‌ كه مهم‌ترين و

كارسازترين آنها را د‌ر ايجاد‌ انگيزش تحصيلي به اختصار بيان مي‌كنيم.

1ـ تشويق زباني: گاهي تشويق لفظي معلم مانند‌ احسنت، آفرين و بسيار خوب، از هر شيوه

انگيزشي د‌يگر مؤثرتر است. تشويق‌هاي زباني د‌ر شاگرد‌ان خرد‌سال تأثير بيشتري د‌ارند‌ بد‌ين جهت،

معلمان بايد‌ از به كار برد‌ن الفاظ د‌رشت، برخورد‌ كنند‌ه و ركيك خود‌د‌اري كنند‌ و به گفته سعد‌ي زمزمة

 محبت‌ساز كنند‌ و محيط امن و رضا به وجود‌ آورند‌.

2ـ كاربرد‌ آزمون و نمره: بعضي از معلمان بي‌آنكه به ياد‌گيري و د‌رك مطلب از سوي شاگرد‌ان

 توجهي د‌اشته باشند‌، پي د‌ر پي د‌رس مي‌د‌هند‌ و د‌ربارة د‌رس‌هاي گذشته هيچ‌گونه پرسشي

نمي‌كنند‌. روان‌شناسان معتقد‌ند‌ كه با اين روش، انگيزه‌هاي لازم د‌ر شاگرد‌ان پد‌يد‌ نمي‌آيد‌. اما اگر معلم

بتواند‌ هر د‌و هفته يكبار از د‌رس‌هاي د‌اد‌ه شد‌ه امتحان كند‌ و نمره‌هاي آنها را به نحوي د‌ر آزمون‌هاي

 پاياني د‌خالت د‌هد‌، تهد‌يد‌ها د‌ر تمركز حواس شاگرد‌ان اختلال به وجود‌ مي‌آورد‌ و آنان را بيشتر به فكر

تقلب مي‌اند‌ازد‌ تا آموختن د‌رس.

3ـ انگيزش حسن كنجكاوي: يكي د‌يگر از راه‌هاي ايجاد‌ انگيزش، تحريك حس كنجكاوي شاگرد‌ان

است. اگر معلم بتواند‌ ضمن د‌رس مسائل مربوطه را مطرح كند‌ يا طرح‌هايي را ارائه د‌هد‌ كه نياز به د‌انش

 و بينش د‌اشته باشد‌، آن‌چنان كه شاگرد‌ان را براي يافتن پاسخ به تلاش و كوشش فكري واد‌ارد‌، اين امر

بي‌شك آنان را به د‌انستن و آموختن بيشتر علاقه‌مند‌ مي‌سازد‌، زيرا يكي از ويژگي‌هاي يك انسان سالم

و اميد‌وار به زند‌گي، يافتن پاسخ‌هاي د‌رست براي مسائل و معماهايي است كه د‌ر برابر او قرار مي‌گيرند‌.

4ـ اهميت شبيه‌سازي و بازي: وقتي د‌رس با تفريح و بازي همراه باشد‌، شاگرد‌ان به آموختن

 آن علاقه بيشتري پيد‌ا مي‌كنند‌. بازي‌ها و شبيه‌سازي‌ها از آن جهت د‌اراي اثر انگيزش هستند‌ كه هم

اطلاعات ياد‌گيرند‌گان را با واقعيات محيط تطابق مي‌د‌هند‌ و هم تصويرهاي روشني از زند‌گي واقعي عرضه

مي‌كنند‌ و شاگرد‌ان را به‌طور مستقيم با جريان‌ها و مسائل ياد‌گيري روبرو مي‌سازند‌. به تجربه ثابت شد‌ه

 است كه وقتي ياد‌گيرند‌گان مطالب د‌رسي را د‌ر ارتباط با مسائل و پيشرفت‌هاي زند‌گي بيينند‌ و آنها را

سود‌مند‌ تشخيص د‌هند‌، به آموختن آنها د‌لبستگي بيشتري پيد‌ا مي‌كنند‌.

5 ـ علاقه معلم به د‌رس: علاقه امري مسري است. وقتي شاگرد‌ان ببينند‌ كه معلم خود‌ تا چه

حد‌ به موضوع د‌رس و پيشرفت د‌ر آن اهميت مي‌د‌هد‌، همين امر سبب مي‌شود‌ كه شاگرد‌ان نيز د‌رس را

جد‌ي بگيرند‌ و براي آموختن و تسلط د‌ر آن كوشش بيشتري به كار برند‌، اما اگر ملاحظه كنند‌ كه معلم به

د‌رس چند‌ان علاقه و توجهي ند‌ارد‌ يا از روي خستگي و بي‌ميلي به تد‌ريس مي‌پرد‌ازد‌ و شاگرد‌اني كه

د‌رس را آموخته با نياموخته‌اند‌، د‌ر نظر او يكسانند‌ آنها نيز به د‌رس بي‌اعتنا مي‌شوند‌. البته پيشرفت‌هاي

 تحصيلي د‌رچنين وضعي بسيار كند‌ و ناچيز خواهد‌ بود‌.

6ـ اتاق د‌رس د‌ل‌انگيز: كلاسي كه از نظر وسعت، آسايش، نور و تهويه خوب و متناسب باشد‌

بيشتر رغبت شاگرد‌ان را براي حضور مرتب د‌ر كلاس برمي‌انگيزد‌، به ويژه اگر از نظر رواني هم از شرايط

لازم برخورد‌ار باشد ، همچنين معلم و سرپرستان مد‌رسه بايد‌ مراقب امنيت بد‌ني و رواني شاگرد‌ان

باشند‌. بد‌ين معني كه اجازه ند‌هند‌ شاگرد‌ان زورگو و زيرد‌ست آزار امنيت رواني شاگرد‌ان ضعيفتر را د‌چار

 مخاطره سازند‌. به علاوه كلاس هر د‌رس بايد‌ د‌ر حد‌ امكان د‌اراي تجهيزات مورد‌ نياز باشد‌. براي نمونه، د‌ر

 كلاس معلم جغرافيا بايد‌ افزون بر نقشه جهان‌نما، نقشه كشوري كه د‌رس د‌اد‌ه مي‌شود‌ وجود‌ د‌اشته

باشد‌.

7ـ تأثير مسابقه: مسابقه نيز يكي د‌يگر از انگيزه‌هاي آموزشي است. وقتي معلم مي‌خواهد‌ بد‌اند‌

 كه كد‌اميك از شاگرد‌ان او د‌ر د‌رس معيني بهترين است، ميان شاگرد‌ان مسابقه برگزار مي‌كند‌. البته بايد‌

 توجه د‌اشت همان‌گونه كه د‌ر وزنه‌برد‌اري، هم وزن‌ها با هم مسابقه مي‌د‌هند‌، د‌ر موضوع‌هاي علمي نيز

نمي‌توان شاگرد‌ان كم‌هوش را با نيزهوشان به مسابقه واد‌اشت. مسابقه‌هاي ناهمگون نه تنها انگيزة

ياد‌گيري پد‌يد‌ نمي‌آورند‌، بلكه شاگرد‌ان كم استعد‌اد‌ را از د‌رس و مد‌رسه سرخورد‌ه و نااميد‌ مي‌سازند‌.

روان‌شناسان معتقد‌ند‌ كه اگر بنا باشد‌ ميان شاگرد‌ان مسابقه‌اي برگزار شود‌، بايد‌ شاگرد‌ان هم استعد‌اد‌

 را به مسابقه واد‌اشت، ولي بهترين مسابقه آن است كه هر شاگرد‌ با خود‌ش مسابقه بد‌هد‌.بد‌ين معني

 كه بكوشد‌ پيشرفت‌هاي د‌رسي او هر هفته بهتر از هفته گذشته باشد‌. ‌

 

8 ـ د‌ريافت جايزه: گروهي از شاگرد‌ان براي د‌ريافت جايزه به كار و پيشرفت‌هاي تحصيلي علاقه

نشان مي‌د‌هند‌. ليونور د‌رويل معتقد‌ است: «اگر به شاگرد‌ي كه د‌ر كارش پيشرف كرد‌ه است جايزه

بد‌هيم، شاگرد‌ان د‌يگر را به‌طور غيرمستقيم به كارشان د‌لبسته كرد‌ه‌ايم.

شاگرد‌ان هرچه بيشتر به د‌ريافت جايزه علاقه د‌اشته باشند‌، كوشش زياد‌تري براي اصلاح و پيشرفت

تحصيلي به خرج مي‌د‌هند‌. جايزه گرچه د‌اعيه مؤثري براي كار و فعاليت است، اما بايد‌ جانب احتياط را

رعايت كرد‌. پد‌ر و ماد‌ر يا معلمي كه براي كار كود‌كان پيوسته به جايزه متوسل مي‌شوند‌، د‌ر واقع به آنان

رشوه مي‌د‌هند‌. د‌ر اينجا خطري كه ممكن است پيش بيايد‌، اين است كه كود‌كان عاد‌ت كنند‌ هر وقت

جايزه‌اي د‌ر كار باشد‌، بايد‌ به فعاليت بپرد‌ازند‌ و آنگاه كه جايزه‌اي وجود‌ ند‌ارد‌، سستي و تنبلي پيشه

كنند‌. به اين جهت شايسته است كه د‌اعيه‌هاي د‌يگري را به كار برند‌.»

9ـ پرهيز از  تبعیض: يكي از عواملي كه موجب د‌لسرد‌ي و بي‌علاقگي د‌ر امر تحصيل مي‌شود‌،

تبعيضي است كه معلم نسبت به شاگرد‌ان مختلف روا مي‌د‌ارد‌. وقتي شاگرد‌ان ببينند‌ كه معلم با آنان

 رفتاري يكسان ند‌ارد‌ و بعضي را بر بعضي د‌يگر ترجيح مي‌د‌هد‌، نسبت به او سوءظن پيد‌ا مي‌كنند‌ و د‌ر

نتيجه به د‌رس او نيز بي‌علاقه مي‌شوند‌.

معلم ورزيد‌ه و كارد‌ان هرگز اين احساس را د‌ر شاگرد‌ان خود‌ به وجود‌ نمي‌آورد‌ كه او فرزند‌ان طبقه‌هاي

اجتماعي بالا را برتر و از فرزند‌ان طبقه‌هاي پايين مي‌د‌اند‌، بلكه مي‌كوشد‌ نشان د‌هد‌ كه د‌ر كلاس براي او

فرزند‌ان سرمايه‌د‌اران، د‌ولتمرد‌ان و كارگران يكسانند‌. فقط كساني د‌ر نزد‌ او گرامي‌ترند‌ كه وظيفه‌شناس‌تر و

 مسئول‌ترند‌ و د‌ر نتيجه از امتياز و احترام بيشتري برخورد‌ار مي‌شوند‌.

10ـ ايجاد‌ نگراني: تشويق يا نگراني نيز د‌ر موارد‌ي فرد‌ را واد‌ار به كار و فعاليت مي‌كند‌. اگر شاگرد‌ از

نمرة بد‌ يا مرد‌ود‌ شد‌ن د‌ر امتحان پاياني بيمي به خود‌ راه ند‌هد‌، به د‌رس خواند‌ن و ياد‌گيري نمي‌پرد‌ازد‌،

اما نگراني بيش از حد‌ هم موجب اختلال د‌ر تمركز اند‌يشه و حواس مي‌شود‌ و شاگرد‌ را از پيشرفت‌هاي

 تحصيلي باز مي‌د‌ارد‌ و د‌ر نتيجه او را از د‌رس و مد‌رسه بيزار مي‌كند‌. بنابراين، نگراني و د‌لواپسي اگر بد‌ان

 حد‌ و ميزاني برسد‌ كه شاگرد‌ را به كار و كوشش واد‌ار مي‌كند‌، انگيزه‌اي ارزند‌ه و سود‌مند‌ است، اما اگر

 سبب اضطراب خاطر و اختلال فكر شود‌، معلم بايد‌ د‌ر تسكين آن بكوشد‌ و به راه‌هاي مختلف شاگرد‌ان را

 از نگراني امتحان و نمره بيرون آورد‌.

11ـ تغيير به عنوان پيشرفت: اگر شاگرد‌ اعتقاد‌ پيد‌ا كند‌ كه تغيير و تحول نشانه پيشرفت و

تكامل است، آن وقت مي‌كوشد‌ كه خود‌ را از حالت ايستايي و توقف د‌ر جهالت و ناد‌اني خارج سازد‌ و با

آموختن مطالب و راه و روش هاي جد‌يد‌ خود‌ را با د‌گرگوني‌هاي محيط سازگار كند‌. اگر نتوان چنين فكري را

 د‌ر ذهن شاگرد‌ به وجود‌ آورد‌، نمي‌توان از او انتظار د‌اشت كه براي تغيير و ياد‌گيري و بهبود‌ وضع خود‌

كوشش پي‌گيري به كار برد‌، اما گاهي مي‌توان با توسل به آيه‌ها و حد‌يث‌هاي د‌يني و اشاره به خواست

و اراد‌ه خد‌اوند‌ به تحقق چنين هد‌في د‌ست يافت.

12ـ ارتباط د‌رس با زند‌گي: معلم د‌ر همان جلسه نخست بايد‌ به بيان اهميت و اعتبار د‌رس خود‌

بپرد‌ازد‌ و فرا گرفتن د‌رس و حل مسائل زند‌گي را به هم ارتباط د‌هد‌. براي مثال، د‌رس حساب و رياضي را،

نه تنها يك د‌انش مهم به شمار آورد‌، بلكه د‌انستن آنها را، هم د‌ر مسائل روزانه زند‌گي و هم د‌ر

محاسبه‌هاي علمي و ياري به پيشرفت د‌ر علوم د‌يگر، ياد‌آور شود‌.

استفاده بهینه از تشویق وتنبیه و  35 پیشنهاد برای تقویت عزت نفس دانش

 آموزان

چكیده:
هدف هر نظام تعلیم و تربیت ، آماده سازی و ساختن انسانها از ابتدای تولد در پرتو ملاك هایی است كه

دست اندركاران تعلیم وتربیت تربیت برای تعیین ویژگیها ی شخصیت وی طبق روش معینی كه با فلسفه

آن گروه و تحقق اهداف زندگی آنها سازگار باشد وضع كرده اند بشر دو نوع شیوه تربیتی می شناسد

 الهی و انسانی. شیوه الهی از جانب خدای سبحان و شیوه انسان ساخته بشر است . یكی از مسایل

بسیار مهم تربیتی در آموزش و پرورش كودكان و نوجوانان مسئله تشویق و تنبیه است این موضوع از دیر

 باز توجه متخصصان تعلیم و تربیت و روان شناسان ، اولیاء و مربیان را به خود جلب كرده است .

      خداوند تبارك و تعالی در قرآن مجید ( سوره بقره ) می فرماید : " ای پیامبر به كسانی كه ایمان آورده

و عمل صالح انجام داده اند بشارت بده كه جایگاه آنان در قیامت ، باغستان هایی است كه نهرهای آب در

 آن جاری است ." حضرت علی علیه السلام در فرمان تاریخی خود به مالك اشتر كه او را به فرمانروایی

مصر برگزیده بود ، دستور می دهد : كه مبادا نیكوكار و بدكردار پیش تو یكسان باشند ، زیرا چنین روشی

 نیكوكار را از كردار نیك دور ساخته و بدكردار را به كار بد سوق می دهد . یكی از روش های مؤثر در تربیت

، تشویق كارهای خوب كودك است . تشویق در روح و روان كودك اثر می گذارد و او را به انجام اعمال نیك

تحریض و ترغیب می كند .

 
مقدمه :
بقاء و دوام هر سیستم در مرحله اول در گرو مدیریت و نحوه اداره كردن آن است و مدیران نقش هدایت

كنندگان را ایفاء می نمایند . در سازمانهای آموزشی خاصه مدارس ، نقش و فعالیت مدیران از حساسیت

 وافری برخوردار است.چرا كه كار آنان مستقیم با انسانهاست . طبیعی است كار با انسان از دشواری و

پیچیدگی ویژه ای برخوردار است و نیازمند علم و شناخت كافی است و ضروری است مدیران واحد های

آموزشی برای بهبود كیفیت مجموعه فعالیتهای خود از یك الگو ،چهارچوب نظری مناسب برخوردار شوند و

 با بهره گیری از دو بازوی مهم مدیریت یعنی علم و تجربه مدرسه را خوب اداره نمایند . پیشرفت ملت ها

، تمدن ها و انسانها تا حدودی زیادی به بهره گیری و استفاده از تجارب جوامع و انسانها از همدیگر دارد و

 یكی از اساسی ترین كار تشویق و ترغیب نیروی انسانی و همكاران و دانش آموزان می باشد . برنامه

ریزی در هیچ حوزه دیگری به اندازه تعلیم و تربیت كار آمدو نقش آفرین نخواهد بود .كلید توسعه و بقای

 جوامع بشری در تعلیم و تربیت كودكان و نوجوانان این مرز بوم نهفته است تعلیم و تربیتی كه توام با

برنامه ریزی و اجرای دقیق این برنامه بر اساس دین مقدس اسلام پی ریزی شده باشد حال كه بحث از

تعلیم و تربیت نوباوگان به میان آمد.

        پرداختن به موضوع تشویق و تنبیه بی مناسب نخواهد بود . چرا كه تشویق و تنبیه نه تنها به

كودكان و نوجوانان دارای تاثیر است بلكه به افزایش انگیزه برای انجام و عدم انجام در بزرگسالان نیز موثر

است .دین مبین اسلام برای رشد و تربیت صحیح فرزندان روش حكیمانه و راه عاقلانه را توصیه می فرماید

 و معتقد است كه تنها از این طریق است كه سعادت و خوشبختی انسان تامین می شود و یكی از این

 برنامه ها و روش ها را استفاده از ترغیب و تشویق و تكریم شخصیت افراد قرار می دهد . از طرف دیگر

اسلام تنبیه را مخصوصا" تنبیه بدنی را برای كودكان روش حكیمانه ای نمی داند .

تعریف عملیاتی
تشویق در لغت یعنی آرزومند كردن ،به شوق افكندن و راغب ساختن است. در اصطلاح نیزتشویق را

عاملی كه بتواند منشاء ایجاد ذوق و شوق ،تحرک و امید و علاقه در انسان شود ..

تشویق نوعی ارضای نیاز های روانی و فیزیكی انسان است .

تشویق یك هدف واقعی است كه دستیابی به آن انگیزه ای را ارضاء می كند و در واقع تشویق ها همان

تقویت كننده های مثبت هستند كه به عنوان محرك یا عاملی می باشند و دانش آموزان در جهت رسیدن

 به آنها می كوشند .

تشویق : عبارت است از قول یا عملی كه از كار فرد قدردانی می كند مثل لبخند زدن ،اظهار محبت ،

آفرین گفتن ، هدیه دادن در حضور جمع ، معرفی شدن، مسئولیت دادن به فرد.

تشویق : در روانشناسی با تقویت بیان می شود كه تعریف آن عبارتست از محرك یا رویدادی كه نتیجه آن

 افزایش احتمال رفتار مورد نظر است . در این جا مراد از تشویق، استفاده از امور مطلوب و مورد

درخواست فرد، پس از انجام عمل براى افزایش یا تثبیت عمل است.

تنبیه :
خشن ترین و نامطلوب ترین روش تغییر رفتار است كه با ارائه یك محرك آزار نده بعد از یك رفتار نا مطلوب ،

 باعث كاهش نیرومندی آن رفتار می گردد كه به عبارتی آن محرك تنبیه كننده را تقویت كننده منفی نیز

می گویند .

تنبیه : در روانشناسی و علوم تربیتی به هر نوع محرك بیزار كننده ای كه در كاهش نیروی یا وقوع رفتاری

، اثری فوری اما موقتی داشته باشد تعریف كرده اند تنبیه تحریكی است درد ناك كه به خاطر انجام رفتاری

 خاص از طرف ارگانیسم دریافت می شود و عاملی است برای متوقف ساختن یا جلوگیری از بروز آن

پاسخ .

تنبیه:در لغت به معنای آگاهی دادن و بیدار كردن است در اصطلاح عبارت است از مجازات انسانی كه كار

ناپسندی را انجام داده به منظور جلوگیری از تكرار آن و ترك نمودن آن.

بنابراین مى توان تشویق و تنبیه را یك سیستم كنترل رفتارى به وسیله خود شخص یا دیگرى دانست كه

 پس از عمل مطلوب یا نامطلوب براى افزایش یا كاهش آن رفتار اعمال مى گردد.

مبناى روان شناختى تشویق و تنبیه، مطابق نظریه شرطى سازى كنشگر، بر آزموده هاى زیر استوار

است:

- هر پاسخى كه با یك محرك تقویت كننده دنبال گردد، تكرار مى شود.

- محرك تقویت كننده چیزى است كه احتمال وقوع پاسخ را افزایش مى دهد.

- تقویت كننده هایى را كه ذاتاً خاصیت تقویت كنندگى دارند، تقویت كننده نخستین یا غیرشرطى مى

نامند. تقویت كننده هاى نخستین مثبت، نیازهاى فیزیولوژیكى جاندار را برآورده مى سازد; مانند آب،

غذا، هوا و مانند آن. تقویت كننده هاى نخستین منفى، ذاتاً خاصیت آزاردهى دارند; مانند ضرب و شتم،

حرارت زیاد، نور زیاد و....

- تقویت كننده هاى ثانوى یا شرطى آنهایى هستند كه مطابق اصول شرطى سازى كلاسیك (تداعى و

همراهى با تقویت كننده هاى نخستین) خاصیت تقویت كنندگى پیدا كرده اند; مثل پول، جایزه، نمره و... .
- اگر رفتارى را كه با تقویتى افزایش یافته براى مدتى تقویت نكنیم، به تدریج متوقف مى شود كه به آن

 «خاموشى» نیز مى گویند.

- تنبیه به معناى وارد كردن محرك آزارنده براى حذف یك رفتار نامطلوب است.

- تقویت متناوب از تقویت پیوسته مؤثرتر است
0000000000000000000000000

آموزش و محبت به دانش آموزان در کلاس درس ، پیشنهادهایی برای تقویت عزت نفس دانش آموزان

یاد دهی كه در زبان ساده تر و یا بهتر به آن آموزش هم می گویند بحث گسترده ای است . آیا روشی كه

برای یاددادن انتخاب می كنیم درست است ، اصلاً‌چه روشی را باید انتخاب كرد . یاد دادن علم آنقدر

پیشرفت كرده كه ما با تحلیل و بررسی به همه نكات منفی و مثبت قضایای آموزش سالهای قبل پی می

بریم. وقتی كه مهر و محبت باشد ، درصد هوشی افراد بالا می رود ، انگیزه بیشتر شده و با ذوق و شوق

 به طرف علم می روند و یا به طرف هر چیزی كه با محبت باشد. "محبت و صبر" از ملزومات كار معلمان

است و معلم باید خوب بیاموزد و خوب آموزش دهد. خداوند، انسان را به تامل در خلقت جهان و تفكر

دعوت كرده و شایسته است بشر یاد بگیرد كه خوب ببیند، خوب بیندیشد و همواره ذهنی خلاق و سیال

 داشته باشد تا زمینه‌های بالقوه را به خلاقیت و نوآوری تبدیل كند. اندیشیدن و تفكر، بارزترین ویژگی

انسانها و خود نوعی یادگیری است و به همین دلیل معلمان هدفمند برای بهبود یادگیری دانش‌آموزان در

محتوا و روشهای خویش تغییر ایجاد می‌كنند. آنان با این كار به‌خلاقیت و نوآوری، خودباوری، تفكر، روحیه

پرسشگری و انعطاف‌پذیری به همراه یادگیری دانش‌آموز عمق بخشیده و سعی می‌كنند كه برای او

لحظاتی بیادماندنی در كلاس فراهم كنند. یكی از دلایل عمده بسیاری از اختلالات رفتاری و شخصیتّی در

 كودكان و نوجوانان، ضعف در اعتماد به نفس و احساس خودارزشمندی (عزت نفس) است، بنابر این

امروزه در اصلاح و درمان بسیاری از این اختلالات، پرورش و تقویّت احساس عزت نفس و اعتماد به نفس و

 مهارتهای فردی و اجتماعی آنان، نقش بسزایی ایفا می كند.

       35 پیشنهاد ؛ از این رو با توجه به اهمیّت عزت نفس در رشد شخصیت و سلامت روانی

كودكان

 و نوجوانان، در جهت تقویت و افزایش آن، موارد زیر به والدین و دست اندركاران تعلیم و تربیّت توصیه می

شود:

 
1-روحیه دینی و ایمان مذهبی را در كودكان و نوجوانان تقویت كنید.

2- سعی كنید در برخورد با كودكان و نوجوانان، توانمندی های آنها را مورد نظر قرار دهید، نه ناتوانی ها

 را.

3- زمینه كسب تجربه های خوشایند از فعالیت های مستقل و آزاد را برای آنها فراهم كنید.

4-تجربه های موفقیت آمیز آنان را افزایش دهید.

5-قدرت تحمّل كودكان و نوجوانان را برای مواجه شدن با ناكامی های احتمالی افزایش دهید.

6- رفتار مصمّم و مطمئن و در عین حال مطلوب كودكان و نوجوانان را تقویت كنید.

7- كودكان و نوجوانان را در كنترل احساسات و عواطف خود یاری دهید.

8-مهارتهای اجتماعی كودكان و نوجوانان كمرو و فاقد اعتماد به نفس را افزایش دهید.

۹- آنان را با الگوهای رفتاری مطلوب آشنا كنید.

10-از انجام هر گونه رفتار تنبیهی و تحقیرآمیز درباره ی دانش آموزان خودداری كنید.

11- از مقایسه كردن دانش آموزان بپرهیزید و تفاوتهای فردی را مورد نظر قرار دهید.

12-در برخورد با كودكان و نوجوانان، ملایم و منطقی باشید.

13- اجازه ابراز وجود را به دانش آموزان خویش بدهید و به نظریات آنها احترام بگذارید.

14- نظریات خویش را به دانش آموزان تحمیل نكنید و آنها را به صورت ساده و عینی، قابل لمس و درك

برای آنان توضیح دهید.

15- به دانش آموزان درحد توانایی هایش مسئولیت بدهید.

16- در انجام كارهای روزانه، آنها را هدایت، ارشاد و تشویق كنید.

17- به آنها در حد لزوم اجازه فعالیّت و بازی دهید.

 
18-در برخورد با آنان حالت پذیرندگی، و نه طردكنندگی داشته باشید.

19- از وابسته كردن بیش از حد دانش آموزان به خودتان بپرهیزید.

 
2۰- آنها را هیچ گاه با موضوعات خرافی نترسانید.

2۱- بین دانش آموزان تبعیض قائل نشوید و با آنان یكسان رفتار كنید.

22-هر چه كه آنها می خواهند به راحتی و سریع در اختیار شان نگذارید، به او فرصت دهید تا ارزش به

دست آوردن و لذّت استحقاق داشتن را درك كند.

23-نسبت به احساسات و عواطف كودكان یا نوجوانان خود، بی تفاوت نباشید، آنها را به گرمی بپذیرید و

تا حد امكان آنها را یاری كنید.

24-با آنها همانند دوستان صمیمی رفتار كنید.

25-توجه داشته باشید كه مشاجرات لفظی در خانه (میان پدر و مادر) در روحیه یا رفتار كودك یا نوجوان

منعكس می شود.

 
26-به سرگرمی ها و تفریحات مناسب در زندگی كودكان اهمیت دهید و نسبت به آنها بی تفاوت نباشید.

 
27-محبّت شما نسبت به فرزندتان به صورت تظاهرات سطحی ابراز نشود. خالص ترین و سالم ترین

محبت در تلاشی كه به طور روزمره برای اعطای اعتماد به نفس و استقلال به فرزندتان به عمل می آورید،

 جلوه گر می شود.

 
28-در محبّت كردن به كودكان، راه افراط یاتفریط را در پیش نگیرید، محبت متوسط توأم با صمیمیّت، اثر

فراوانتری دارد.

 
29- به فرزندتان احساسی بدهید كه بداند دوست داشتنی و قابل احترام است، اما هرگز با او نوزادوار

رفتار نكنید.

30-توقعات كودكان را در حدّ معقول و درست برآورده سازید.

31-هیچ گاه آنها را با القاب نامناسب صدا نزنید و از مسخره كردن آنها به طور جدی بپرهیزید.

32- در پرورش استعدادهای بالقوه دانش آموزان جدیّت به خرج دهید.

33-در شرایط آموزشی، بر فعالیت دانش آموزان در یادگیری تأكید شود نه بر پیشرفت آنان، زیرا تأكید بر

فعالیت یادگیری، به جای تأكید بر درستی و نادرستی پاسخ، برانگیزنده ی كوششهای دانش آموزان

است.

3۴-رقابت میان دانش آموزان برای كسب نمره كاهش یابد. تحقیقات نشان داده است، در موقعیّت های

آموزشی كه میان دانش آموزان رقابت وجود دارد، حتّی دانش آموزانی كه عزّت نفس بالایی دارند، با

شكست روبه رو می شوند و به دنبال آن انتقاد از خود در آنها افزایش می یابد.

35- برای آن كه كودكی با عزّت نفس بالا پرورش دهیم، باید خود دارای عزّت نفس شایان توجّهی باشیم.

50 روش عملی برای تقویت عزت نفس

فنون خاص جراتمندي

يكي از مهم‌ترين رفتارهاي بين فردي، رفتار قاطعانه و يا جراتمندي است. آيا شما نيز جزء‌كساني هستيد كه گاهي اوقات عليرغم ميل باطني خود، ناچار به پذيرش تقاضاي ديگران شده‌ايد؟ آيا نمي‌توانيد نارضايتي خود را از يك دوست بيان كنيد؟ آيا قبول تمجيد و تحسين را دشوار مي‌يابيد؟ اگر پاسخ شما مثبت است، احتمالاً در زمينه رفتار قاطعانه و يا جراتمندي مشكل داريد.

         جراتمندي، ابراز مستقيم، صادقانه و مناسب احساسات و عقايد شما است. با رفتار قاطعانه شما مانع از سوء استفاده ديگران شده و از تحميل شدن خواسته‌هاي ديگران برخود جلوگيري مي‌كنيد.اگر در گذشته رفتار قاطعانه را ناراحت كننده يافته‌ايد؛ شايد آن را با پرخاشگري اشتباه كرده‌ايد. پرخاشگري يك شيوه دفاع از خود است كه در آن به حقوق شخص دگير تجاوز مي‌شود.
پرخاشگري به صميميت آسيب مي‌زند و شأن شما را در ديد ديگران پايين مي‌آورد، ليكن جراتمندي دفاع از خود است به گونه‌اي كه به حقوق شخص ديگر تجاوز نشود.www.zibaweb.com
اجزاء رفتار جرأتمندانه :
گفتار جراتمندانه:اجازه ندهيد ديگران از شما بهره‌جويي كنند. بر رفتار مناسب و منصفانه داشتن اصرار بورزيد. درباره آنچه مي‌خواهيد و آنچه فكر مي‌كنيد تا حد امكان صريح باشيد. مثال ?نوبت من است?. و يا ?لطفاً صداي ضبط را كم كنيد.?
مخالفت فعالانه:
وقتي با شخصي مخالف هستيد، به دليل تمايلي كه به حفظ رابطه صلح آميز داريد،‌از طريق لبخند زدن، تكان دادن سر يا بذل توجه تظاهر به موافقت نكنيد.
به جاي آن، موضوع بحث را تغيير دهيد، يا به شيوه ديگري عمل كنيد. وقتي به موضوع اعتماد داريد، به صورت فعال مخالفت كنيد. مثلاً وقتي دوستي كه هميشه كارهايش را به شما تحميل مي‌كند، از شما مي‌?608;اهد كه كتابش را به كتابخانه پس دهيد، در اين صورت رفتار قاطعانه اين است كه بگوئيد: ?ببخشيد، من اصلاً وقت ندارم و نمي‌توانم اين كاررا برايت انجام دهم.?
پرسيدن چرا:
وقتي شخصي داراي اقتدار و موضع بالاتر از شما مي‌خواهد كاري انجام دهيد كه به نظر منطقي يا لذت بخش نمي‌آيد؛ بپرسيد چرا بايد آن كار را انجام دهيد. شما يك فرد بزرگسال هستيد و نبايد اقتدار را بدون پرسش بپذيريد. برتوضيحي كه متقاعد كننده باشد، اصرار بورزيد.
احساسات مثبت خود را ابراز كنيد:
قدرداني از ديگران. تشكر، ستايش ديگران و توانايي ابراز احساسات مثبت بصورت صحيح، يكي از مهم‌ترين مهارت‌هاي بين فردي است كه مي‌تواند به جراتمندي ما نيز كمك نمايد.
با خودتان صحبت كنيد:
وقتي عملي انجام داده‌ايد كه آن را ارزشمندي تلقي مي‌كنيد؛ براي ديگران اين فرصت را فراهم كنيد تا از آن مطلع شوند. همچنين اجازه دهيد مردم بدانند درباره امور چه احساسي داريد. در مكالمه متكلم وحده نباشيد، اما وقتي موقعيت را مناسب يافتيد در سخن گفتن درنگ نكنيد.
نكته
نكته مهم آن است كه براي انجام رفتار قاطعانه بايد به شرايط زمان و موقعيت كاملاً توجه داشته باشيد. مثلاً اگر دوستي كه اكثر اوقات در كلاس درس حاضر نمي‌شود و به دنبال گردش و تفريح مي‌رود از شما جزوه بخواهد؛ مي‌توانيد به راحتي بگوئيد ـ ببخشيد، نمي‌توانم ـ و اين جواب مناسب است.
ليكن دادن همين پاسخ نسبت به دوستي كه به علت بيماري و يا مشكلات ديگر نتوانسته است در كلاس درس حاضر شود، منصفانه واخلاقي نيست.http://doolab.blogfa.com
 

**********************************

50 روش عملی برای تقویت عزت نفس فرزندان

ضعف عزت نفس زاييده ي خود كودكان نيست . بلكه بزرگ ترها و عموما مادران و پدران مسبب اين

موضوع هستند. از اين رو ما مادران و پدران كه مهم ترين تاثير را بر زندگي فرزندانمان مي گذاريم وظيفه

داريم به آنان كمك كنيم تا طعم موفقيت را بچشند مرتكب خطا شوند بي آن كه احساس شرم كنند و از

 وجود خود احساس غرور و سربلندي كنند. اين امر زماني به حقيقت مي پيوندد كه به فرزندانمان نشان

 دهيم كه آنان مهم بي همتا و داراي ويژگي هاي خاص و منحصر به فردند و از شايستگي و توان كاميابي

 در تحصيل و زندگي برخوردارند.

 
تربيت درست كودكان تا حد زيادي در گرو انجام دادن بسياري كارهاي درست و كوچك است . هر پدر و

مادري مي تواند بسياري كارهاي درست و مناسب انجام دهد تا در فرزندش احساس « خود ارزشمندي

 » به وجود آورد. شما مي توانيد از طريق مراقبت گوش دادن ستودن قوت قلب بخشيدن دلگرم كردن و

جدي گرفتن فرزند خود به او عزت نفس ببخشيد و انساني كامياب از وي بسازيد. پيشنهادهايي كه در

پي مي آيند شما را به جاده ي منتهي به اين مقصود رهنمون مي كند.

روش هاي عملي براي تقويت عزت نفس فرزندان

1 ـ نخستين گام را براي تقويت عزت نفس فرزندتان هم اكنون برداريد : اسمي نامناسب براي فرزند خود

 انتخاب نكنيد كه يك عمر مايه ي ناراحتي و سرافكندگي شود.

2 ـ هر روز فرزند خود را در آغوش بگيريد .

3 ـ همواره خوبي ها نقاط قوت و ويژگي هاي مثبت را در فرزند خود جست وجو كنيد .

4 ـ به حرف و درد دل هاي فرزند خود خوب گوش دهيد . حرف او را قطع يا جمله هايش را كامل نكنيد . به

همه ي حرف هاي او و احساسي كه در آن ها نهفته است توجه كنيد.

5 ـ وقتي فرزندتان نياز به آرامش دارد نگران نباشيد كه موهايتان آشفته يا لباس هايتان چروك شود .

اهميت قائل شدن براي فرزندتان سبب مي شود تا بتوانيد رابطه اي صميمانه و عاطفي با او برقرار كنيد.

اين يكي از پايه هاي تقويت عزت نفس فرزند شماست .

6 ـ به خواب هاي آشفته فرزندتان ـ كه براي شما بازگو مي كند خوب گوش بدهيد .

7 ـ براي اسباب بازي هاي مورد علاقه ي فرزندتان ارزش قائل شويد .

8 ـ همواره به فرزند خود فرصت ديگري بدهيد تا خطا و اشتباهش را اصلاح كند .

9 ـ وقتي فرزندتان خردسال است هر كاري داريد كنار بگذاريد هر شب او را به رختخوابش برده و برايش

قصه بگوييد .

10 ـ هنگام بازي كردن با فرزند خود او را درنظر بگيريد و به حرفش گوش بدهيد تا دريابيد كه نظرش درباره

ي خودش و شما چيست .

11 ـ موفقيت هاي فرزند خود راـ هر چند كوچك و ناچيز ـ بستاييد .

12 ـ عادت نكنيد كه فرزند خود را با فرزند ديگران مقايسه كنيد .

 
13 ـ تا آن جا كه ممكن است شرايطي پيش نياوريد كه به فرزندتان بگوييد : « اگر نكني واي به حالت ! »

14 ـ برخي كتاب هاي مورد علاقه ي شما ممكن است براي فرزندتان جالب و قابل فهم باشد آن را براي او

 بازخواني كنيد .

15 ـ اجازه دهيد فرزند شما كودك نوزادتان را كمي بغل كرده او را ناز و نوازش كند .

16 ـ اگر هنوز فرزند خردسال شما خودش را خيس مي كند و قادر به استفاده از دستشويي نيست كاري

نكنيد كه او احساس كند بچه ي بدي است .

17 ـ برخي اوقات پاي تلويزيون بنشينيد و برنامه هاي مورد علاقه ي او را همراه كودكتان تماشا كنيد .

 
18 ـ وقتي براي فرزندتان قصه يا افسانه اي تعريف مي كنيد كه آن را دوست دارد بكوشيد نام فرزند خود را

روي شخصيت هاي مثبت يا قهرمان آن قصه يا افسانه بگذاريد.

 
19 ـ به فرزندتان نگوييد : « تو ديگر بزرگ شده اي نبايد بچگي كني . »

20 ـ فرزندتان را وادار به كارهايي نكنيد كه از آن ها هراس دارد .

21 ـ وقتي فرزندتان با شما صحبت مي كند حتما پاسخش را بدهيد يكي از ارزشمندترين هديه ها اين

است كه وقت خود را در اختيار او بگذاريد. ناديده گرفتن حرف ها و درد دل هاي فرزندتان سبب مي شود

 كه او احساس كند فرد بي ارزش و بي مقدار است .

22 ـ افراد را از سر اجبار مجبور به انجام كاري نكنيد .

23 ـ به فرزندتان ياد دهيد بعد از خوردن غذا شكرگزار نعمت هاي خداوند باشد .

24 ـ با كمك فرزندتان دانه اي بكاريد يا گياهي برويانيد .

 
25 ـ در اواخر زمستان با فرزندتان نخستين نشانه هاي بهار را جست و جو كنيد . (برانگيختن حس

كنجكاوي فرزندتان براي درك شگفتي هاي طبيعت ) www.zibaweb.com

26 ـ وقتي در سفر هستيد به فرزندتان تلفن كنيد و بگوييد دلتان برايش تنگ شده است .

27 ـ همواره اين بينش را به فرزندتان القا كنيد « مي دانم كه تو از عهده ي انجام دادن آن برمي آيي . »

28 ـ هرگاه خطايي از شما سر زد از فرزندتان عذرخواهي كنيد .

29 ـ به اين نكته ي مهم توجه كنيد كه چگونگي رفتار والدين با يكديگر به اندازه ي نحوه ي رفتار آنان با

فرزندشان اهميت دارد.

30 ـ با دادن مسئوليت كارهاي عادي روزانه به فرزند خود او را فردي مسئوليت پذير بار آوريد . (مثل آب

دادن به گلدان )

31 ـ همراه فرزندتان دعا و نيايش كنيد .

 
32 ـ اگر فرزندتان گوشه گير و خجالتي است و در جمع احساس راحت بودن نمي كند در حضور ديگران

برايش احترام قائل شويد و در خلوت در آغوشش بگيريد.

33 ـ به ياد داشته باشيد هيچ بچه اي نبايد با احساس زيادي بودن و سر بار بودن زندگي كند .

34 ـ در حضور فرزندتان از موفقيت هاي او براي ديگران تعريف كنيد .

 
35 ـ به فرزندتان ياد بدهيد كه با ادب و با نزاكت باشد . ادب و نزاكت سبب مي شود كه او در اجتماع عزت

 نفس بيشتري داشته باشد.

36 ـ نگذاريد فرزندتان به بازي هاي ويدئويي يا رايانه اي خشونت آميز رو آورد .

37 ـ اگر قرار است اتفاق مهمي (چه خوب چه بد) در خانواده رخ دهد صبر نكنيد تا آخرين دقيقه خبر آن را

به فرزندتان بدهيد. اگر جز اين باشد او احساس مي كند كه وجودش در خانواده اهميتي ندارد.

38 ـ از به كار بردن كلمه ها و عبارت هاي توهين آميز (مانند : گوساله ! يا تو به هيچ دردي نمي خوري )

خطاب به فرزندتان جدا خودداري كنيد.

39 ـ تا آن جا كه امكان دارد در مسائل و مشكلات مربوط به روابط خواهرها و برادرها دخالت نكنيد . معمولا

 خود آنان مسائل شان را بهتر حل مي كنند.

40 ـ حريم خصوصي و امور شخصي فرزند خود را محترم شماريد .

41 ـ در روز جشن نيكوكاري يا جشن عاطفه ها همراه فرزندتان براي كمك برويد .

42 ـ به فرزندتان كمك كنيد تا از تغييرات جسمي اي كه در دوران نوجواني و جواني در او ايجاد مي شود

آگاه باشد.

43 ـ مراقب باشيد كه استفاده از رايانه بخش عمده اي از وقت و زندگي فرزند جوانتان را نگيرد تا او را از

داشتن زندگي فعال و اجتماعي بازدارد. و به فردي منزوي و محروم از حضور در جمع همسالان تبديل كند.

44 ـ در پايان هر سال همراه با فرزندتان كاميابي ها و دستاوردهاي فردي و خانوادگي دوازده ماه گذشته را

 مرور و ارزيابي كنيد.

45 ـ سعي نكنيد در رفتار بينش يا لباس پوشيدن فرزند جوانتان الگويش شما باشيد .

46 ـ فرزند خود را با پوشش و سر و وضع مناسب روانه ي مدرسه كنيد .

47 ـ به فرزندتان اجازه دهيد تا با شما در برنامه ريزي براي بهبود امور جاري خانه و خانواده هم فكري

كنند . +

48 ـ به فرزندتان نشان دهيد كه چگونه وظايف و تكاليف بزرگ را به مراحل يا اجزاي كوچك تر تقسيم كند و

آن ها را يك به يك (قدم به قدم ) انجام دهد تا از دشواري كار كاسته شود.

49 ـ براي واداشتن فرزندتان به انجام كاري به او رشوه ندهيد . اين ابزار مناسبي براي ايفاي نقش مادر يا

 پدر بودن نيست .

50 ـ به انديشه ها ايده ها و نظرهاي فرزندتان بي اعتنا نباشيد و آن ها را بي اهميت و ناچيز نشماريد .

مخاطبان،جنسیت،شرایط بو می و به    صورت  آ رام ،مستمر و عمیق راجع به عوارض

 ،پیامد ها و تبعات مصرف مواد مخدر دروازه ای (سیگار ،قلیان)،مخدر های سنتی( تر

 یاک،هروئین فشرده و...)آمفتا مین ها (شیشه )و نیز الکل باشد تا موجبات شکل

 گیری دانش صحیح نسبت به انواع مواد فرا هم شود.

۲-آموزش مهارت هایی چون حل مساله ،تصمیم گیری ،ار تباطات فردی  و اجتماعی ،تفکر و خلا قیت

،مقاومت در برابر خواسته های نا مشروع دیگران و نه گفتن ،ابراز وجود ، تقویت معنویت و مو ضو عات

دینی ،مراقبت و صیانت جنسی ،خویشتنداری ،استفاده مناسب از زمان و غنی سازی او قات فرا غت و

خود شناسی می تواند کمک به سزایی در ایجاد نگرش منفی نسبت به مصرف انواع مواد شود و زمینه

 ساز مصو نیت برای آینده سازان جامعه باشد.

۳-باید با گسترش بر نا مه های ورزشی ،اردو های تفریحی ،بر گزاری نمایشگاه ،مسابقات ،جشنواره

های هنری مختلف اعم از سرود ،مقاله نویسی ،روز نامه دیواری ،تئاتر ،کاریکاتورو...ضمن تو جیه نمودن

دانش آموزان نسبت به راههای پیشگیری از اعتیاد ،زمینه های مسئول سازی و امید و نشاط در آنان را

فراهم نمود.

۴-ارائه خد مات مشاوره ای به ویژه مشاوره های تلفنی و رایانه ای می تواند نیاز نو جوانان را به داشتن

یک حامی تا مین کند.

۵-تقویت کانون ها و تشکل های دانش آموزی برای انجام بر نامه های پیشگیری از مصرف مواد ،باعث

رشد اجتماعی و عقلی آنها می شود .

۶- رسانه ها نقش به سزایی درز همیاری با نهاد های آمو زشی دارند . تهیه و تو لید مستمر بر نامه

های دیداری ، شنیداری ،نو شتاری ،الکترونی و ایجاد تالار های گفتگوی مجازی با مو ضوع پیشگیری و

ضد الگو نشان دادن مصرف و خرید و فروش مواد مخدر و روان گردان ها می تواند در نهادینه شدن بر نامه

های پیشگیری مو ثر واقع گردد.

۷- ایجاد اتاق فکر در مدارس با هدف نهادینه سازی تفکر قبل از عمل ،اقدامی مناسب است که هم

اندیشی و تو لید ایده های جدید را به همراه خواهد داشت.

۸- ار تقای سطح آگاهی و آمو زش والدین دانش آمو زان ،در مورد نحوه ار تباطات صحیح با فر زندان و

شناخت علل و عوامل مو ثر در بر وز اعتیاد نو جوانان از مهمترین عواملی است که بی شک نقش مهمی

 در کاهش مصرف مواد در دانش آموزان را به دنبال دارد.

۹- می توان چنین مباحثی را با تو جه به گرو ههای سنی ،به عنوان واحد های درسی در کتاب ها

گنجاند. این امر باعث افزایش آگاهی دانش آمو زان نسبت به پیامد های عوارض انواع مواد خواهد شد.

۱۰- انجام مطالعات و پژو هش های کار بردی ،به منظور شناخت عوامل تا ثیر گذار در گرایش نو جوانان به

 آسیب های اجتماعی نیز می تواند گام مهمی در مهار و کنترل اعتیاد در طبقه دانش آموزی باشد .

ماه آبان

ماه آذر

ماه دی

ماه بهمن

ماه اسفند

ماه فروردین

ماه اردیبهشت

ماه خرداد

ماه تیر

ماه شهریور

بسمه تعالي

امام علی (علیه‌ السلام):
الاِسْتِشَارَةُ عَيْنُ الهِدايَةِ وَقَدْ خاطَرَ مَنِ اسْتَغنَى بِرَأْيِهِ‏.
مشورت چشم هدايت است و هر کس نظر خود را کافی بداند خود را در خطر انداخته است.

Consultation is the chief way of guidance; he who is content with his own opinion endangers himself.

سال تحصیلی ۹۰-89

باسمه تعالي

سازمان آموزش و پرورش استان اصفهان

معاونت آموزش و نوآوري

كارشناسي تكنولوژي و گروه هاي آموزشي دوره متوسطه

برنامه عملياتي ساليانه گروه آموزشي مشاوره دوره متوسطه منطقه میمه

                                               ( سال تحصيلي  90-89 )                         

160 نکته خلاصه و مفید مدیریتی برای تمام مدیران ادارات،کارخانه ها،مدارس،شرکتهاوغیره

      ارتباط لازمه برقراري جوامع کوچک و بزرگ است و يكي از ويژگي‌هاي دوران معاصر، سرعت و شتابي

است كه زندگي و كار به خود گرفته است. براساس ويژگي‌هاي اين دوره، حتي ادبيات و اطلاع‌رساني نیز

ز تغييراتي كرده ‌است. به عبارت ديگر در حوزه داستان‌نويسي، پس از رمان‌هاي چند جلدي دهه‌هاي نخست 

 قرن بيستم، شاهد ظهور داستان‌هاي ميني ماليستي و كوتاه هستيم، در حوزه روزنامه‌نگاري و اطلاع‌رساني

 هم، خبرنويسي و ارائه اطلاعات با كمترين حجم و بيشترين اطلاعات از پيامدهاي روزگار معاصر است. در اين

ارتباط، 160 نكته كاربردي و اجرايي در مديريت را براي مطالعه مديران، سرپرستان و كليه افرادي كه به طور

 مستقيم با انسانها سروكار دارند، ارائه كرده‌ايم كه مي‌تواند چكيده دهها كتاب و اثر علمي مديريتي در اين

خصوص باشد.

1- در انجام كارها روي شيوه‌اي خاص تأكيد نكنيد. شايد كسي بتواند از مسير كوتاه‌تر و بهتري شما را به مقصد برساند.

2- توجه داشته باشيد دانش و تجربه، هيچ كدام به تنهايي رهگشا نيستند، مثل اكسيژن و هيدروژن كه از تركيب معيني از آنها

 هواي تنفس ما تأمين مي‌شود، مي‌توان با آميختن دانش و تجربه، راهكارهاي حياتي و استثنايي خلق كرد.

3- از هر فرصتي براي استخدام و به كارگيري افراد برجسته استفاده كنيد.

4- به خاطر داشته باشيد رعايت استانداردهاي محيط كار در كارايي كارمندان مؤثر است.

5- با فرق گذاشتن بيهوده بين افراد گروه، انگيزه كاري آنها را از بين نبريد.

6- از مشورت و نظرخواهي با نيروي جوان ابايي نداشته باشيد.

7- با رفتارهاي ضد و نقيض، اعتماد زيردستان را از خود سلب نكنيد.

8- در به وجود آوردن فضاي رقابتي سالم، كوشا باشيد.

9- براي ارتقاي سطح دانش كارمندان و افزايش بهره‌وري آنان، كلاسهاي آموزشي ترتيب دهيد و از لوازم كمك آموزشي بهره

گيريد.

10- دقت كنيد كه توبيخ كارمند خطاكار، بايد متناسب با اشتباهاتش تعيين شود.

- مطمئن شويد مأمور خريدي كه براي سازمان در نظر گرفته‌ايد، علاوه بر كارداني و رعايت اصول درست بازاريابي، مورد اعتماد،

 زرنگ و خوش‌سليقه نيز هست و همان‌گونه كه بر قيمت كالاها توجه دارد، بر زيبايي و كيفيت آنها نيز اهميت مي‌دهد.

12- در صورت لزوم با قاطعيت نه بگوييد.

13- سعي كنيد با اصول ساده روانشناسي آشنا شويد.

14- طوري رفتار كنيد كه ديگران شما را به عنوان الگو انتخاب كنند و آينده كاري دلخواه خود را در قالب شخصيت شما مجسم

كنند.

15- هرگز در حضور كارمندان با ديگر معاشرين خود، پشت سر افراد بدگويي نكنيد.

16- رعايت سلسله مراتب كاري را به مسئولين و سرپرستان گوشزد كنيد.

17- براي آزمودن كارمندانتان با آزمايشهاي فاقد ارزش و بي‌اساس، شخصيت آنان را زير سؤال نبريد.

 
18- با شروع به موقع جلسات، وقت‌شناسي را عملاً به حاضرين بياموزيد.

19- براي گيراتر شدن سخنان خود، هميشه چند عبارت كليدي از بزرگان و افراد برجسته در ذهن داشته باشيد و در موقع لزوم

آنها را به كار ببريد.

20- در انجام كارها به سه نكته بيش از بقيه نكات توجه كنيد: اعتماد به نفس، اعتماد به نفس، اعتماد به نفس.

 
21- انتقاد پذير باشيد.

 22- با بي‌توجهي، تلاش و زحمات زيردستان را بي‌ارزش نكنيد.

23- با وسواس بيهوده در انتخاب، زمان را از دست ندهيد و به خاطر داشته باشيد زمان براي شما متوقف نمي‌شود.

24- براي حل مشكلات احتمالي، دورانديش باشيد و مطمئن باشيد با در نظر داشتن چند راهكار تخصصي، هرگز در موارد

اضطراري غافلگير نخواهيد شد.

25- نقش تبليغات را در سودآوري سازمان ناديده نگيريد.

26- خواسته‌هاي خود را واضح و روشن بيان كنيد و اطمينان حاصل كنيد كه كارمندان به خوبي از جزئيات وظيفه‌اي كه به عهده

آنان است، مطلع هستند.

27- از هر كس، مطابق دانش و تجربه‌اش توقع داشته باشيد تا بهترين نتيجه را بدست آوريد.

28- وظايف كارمندان را متناسب با توانايي‌هاي فيزيكي و حرفه‌اي آنان تعيين كنيد.

29- اگر از موضوعي علمي اطلاعي نداريد، يا احتياج به توضيحات بيشتري داريد، بدون هيچ ترديدي سؤال كنيد.

30- در موارد بحراني، خونسردي خود را حفظ كنيد و چند استراتژي بحران‌زدايي مناسب با فعاليت سازماني خود

را پيش‌بيني و طراحي كنيد تا در موارد لزوم از آنها استفاده كنيد.

31- از رفتارهايي كه شما را در سازمان عصبي معرفي مي‌كند، پرهيز كنيد.

32- انتقامجو نباشيد.

33- زمان پياده‌سازي تصميم‌گيري‌ها، به اندازه اخذ تصميمات، مهم است. چون ممكن است اجراي يك نقشه خوب تجاري در

زمان نامناسب با شكست روبه‌رو شود.

 34- در مورد چيزي كه نمي‌دانيد، به كسي اطلاعات اشتباه ندهيد و از گفتن نمي‌دانم، هراسي نداشته باشيد.

35- با محول كردن مسئوليت به كارمندان مستعد و خلاق، زمينه رشد و خلاقيت آنان را فراهم كنيد.

36- بدون تفكر و درنگ پاسخ ندهيد.

37- نحوه چيدمان ميز كارمندان و محل استقرار آنها را طوري انتخاب كنيد كه افراد فراموش نكنند در محل كارشان هستند و

نبايد بيش از حد مجاز باز هم به گفت‌و‌گو بپردازند.

38- حرفه‌اي‌ترين و بهترين حسابدار و مشاور حقوقي را استخدام كنيد.

39- به مشكلات مالي افراد توجه كنيد و درخواستهاي موجه اخذ وام آنان را به تعويق نيندازيد.

40- هميشه به خاطر داشته باشيد تواضع و متانت بر شكوه شما مي‌افزايد.

41- اگر قاطعيت مدير با مهرباني توأم باشد، تأثير شگفت‌انگيزي بر اطرافيان خواهد داشت و فرمانبري با ترس جاي خود را به

انجام وظيفه با حس مسئوليت‌پذيري مي‌دهد.

42- سامانه‌اي را جهت اخذ پيشنهاد اختصاص دهيد و به كارمندان اطمينان دهيد كه در كمال رازداري به پيشنهادهاي مطرح

شده رسيدگي مي‌كنيد.

 43- مطمئن شويد كه حق و حقوق ديگران توسط مسئولين و سرپرستان سازمان رعايت مي‌شود.

44- چند ساعت از يك روز مشخص در ماه را به بازديد از سطوح مختلف سازمان و گفت‌وگوي رودررو با كارمندان اختصاص دهيد.

45- در سمينارهاي مرتبط با فعاليت خود شركت كنيد.

46- در كمك رساني‌هاي مراسم خيريه پيشقدم باشيد.

47- با درايت و زيركي هميشه در كمين شكار فرصتهاي طلايي باشيد.

48- صبر و حوصله را از مهمترين اركان موفقيت تلقي كنيد.

49- مسئوليت‌پذير باشيد.

50- به منظور اطلاع حاصل كردن از مطالب جديد علمي، در چند سايت اينترنتي مرتبط عضو شويد.

51- چند تكه كلام اختصاصي و جالب براي خود انتخاب كنيد.

 52- تفكر و تعمق قبل از پاسخگويي راحت‌تر از پيدا كردن چاره‌اي براي تغيير آنچه عنوان شده مي‌باشد.

 
53- وقتي مي‌خواهيد كاري را به كسي محول كنيد، روشي را براي عنوان كردنش انتخاب كنيد تا حس مسئوليت افراد

برانگيخته شود.

 
54- علت شكست‌هاي سازماني را تجزيه و تحليل كنيد تا ضمن تشخيص مسير نادرست، از تكرار آن جلوگيري كنيد.

55- با بي‌اهميت جلوه دادن كارهاي كارمندان، زحمات آنان را بي‌ارزش نكنيد.

56- با انجام ورزشهاي فكري، قابليت‌هاي ذهني خود را تقويت كنيد.

57- به هر كس فراخور فعاليت و بازده كاري‌اش پاداش دهيد و با در نظر گرفتن پاداشهاي مساوي، حركت افراد شايسته گروه

را كند نكنيد.

58- با به كارگيري مشاورين كارآزموده و متعهد، موقعيت بازار كار را تحليل كنيد و استراتژي به كار بگيريد كه هميشه يك گام از

رقبا جلوتر باشيد.

59- اجازه ندهيد بار مسئوليت كارمندان بي‌كفايت و كند بر دوش كارمندان خبره و ساعي تحميل شود زيرا افراد با درك اين

بي‌عدالتي انگيزه خود را از دست مي‌دهند.

60- دانش حرفه‌اي خود را تا حدي بالا ببريد كه در موارد لزوم در مقابل كليه سؤالات حرفه‌اي حاضر جواب باشيد.

61- زمان استخدام، افراد علاوه بر تست‌هاي مقرر شده، تست‌هايي انجام دهيد كه مطمئن شويد كسي را كه به كار

 مي‌گماريد، تنبل نيست! زيرا افراد تنبل فشار كاري ديگران را بيشتر مي كنند.

62- هنگام دست دادن، دست افراد را محكم و صميمانه بفشاريد.

63- وقتي عصباني هستيد، درباره ديگران تصميم‌گيري نكنيد.

64- هميشه وقت‌شناس باشيد. براي حضور به موقع، مي‌توانيد از ترفند قديمي 5 دقيقه جلو كشيدن ساعت استفاده كنيد.

65- هرگز اميد ارتقا را از زيردستان نگيريد، زيرا به طور يقين، انگيزه آنها براي تلاش از بين مي‌رود.

 
66- سعي كنيد در صورت لزوم در دسترس باشيد و شانس حرف زدن را به همه سطوح سازمان بدهيد. در اين صورت شايد با

ايده‌هاي درخشاني روبه‌رو شويد.

67- به كارمندان ساعي و متعهد بگوييد كه چقدر براي سازمان مفيد هستند و شما به آنها علاقه و اعتماد داريد.

68- هيچگاه اجازه ندهيد كسي حالت افسردگي و نااميدي شما را ببيند.

69- به شايعات بي‌اساس بي‌توجه باشيد و در مورد زيردستان از روي دهن‌بيني قضاوت نكنيد.

70- خشكي جلسات طولاني را با شوخ‌طبعي قابل تحمل كنيد.

71- از سرزنش كردن ديگران در جمع خودداري كنيد.

72- براي همه سطوح سازمان حتي خدمه و نامه‌رسانها احترام قائل شويد.

73- از منشي خود بخواهيد روز تولد كارمندان، كارت تبريكي را كه توسط شما امضا شده است، برايشان ارسال كند.

74- در موقع امضا كردن نامه‌‌ها و مكتوبات آنها را به دقت مطالعه كنيد و از امضا كردن آنها، زماني كه حوصله و تمركز نداريد

پرهيز كنيد. - خوش‌‌ژست و خوش‌بيان باشيد و در جمع با انرژي و اشتياق حاضر شويد.

76- با قدرداني به موقع از كارمندان، انرژي كاري آنان را افزايش دهيد و حسن خلاقيت را در آنان تقويت كنيد.

77- موقع حرف زدن با اعتماد به نفس به چشمان افراد نگاه كنيد و هميشه متبسم باشيد.

78- هرگز براي پيشبرد اهداف كاري خود، ديگران را با وعده‌هاي بي‌اساس فريب ندهيد.

79- سعي كنيد اسامي كارمندان را به خاطر بسپاريد و در حين صحبت كردن با آنان، اسمشان را به زبان بياوريد.

80- همواره به خاطر داشته باشيد به كار بردن الفاظ مؤدبانه از اقتدار شما نمي‌كاهد.

81- اشتباهات زيردستان را بيش از حد لازم به آنها گوشزد نكنيد.

 
82- امين و رازدار افراد باشيد.

83- روي اشتباهات خود پافشاري نكنيد و بي‌تعصب خطاهاي خود را بپذيريد.

 
84- با عبارات كنايه‌آميز و نيشدار به ديگران درس عبرت ندهيد.

85- با آرامش و خونسردي به حرفهاي ديگران گوش كنيد و براي صرفه‌جويي در زمان مرتباً حرف آنان را قطع نكنيد.

86- روش محاسبات مالي را تا حدي ياد بگيريد تا قادر به تجزيه و تحليل‌هاي گزارشات مالي سازمان باشيد.

87- در جلسات دائماً به ساعت خود نگاه نكنيد.

 
88- به نحوه پوشش و ظاهر خود توجه كنيد.

89- تا صحت و سقم مسأله‌اي روشن نشده، كسي را مؤاخذه نكنيد.

90- معاشرين چاپلوس خود را جدي نگيريد.

91- نكات جالب و پندآموز كتابهايي را كه مي‌خوانيد، در دفتري يادداشت كنيد و در موارد مناسب آنها را به كار ببريد.

92- انعطاف‌پذير باشيد.

93- بدون توهين به عقايد ديگران، با آنها مخالفت كنيد.

94- نسبت به قول خود پايبند باشيد.

95- در موقعيت‌هاي بحراني بر خود مسلط باشيد و نگذاريد زيردستان از اضطراب شما آگاه شوند.

96- براي حرف زدن زيباترين و خوش‌آهنگ‌ترين الفاظ را انتخاب كنيد.

 
97- ريسك‌‌پذير باشيد.

98- نحوه استفاده از نرم‌افزارهاي مرتبط با كار خود را بياموزيد.

99- براي ثبت ايده‌هاي درخشاني كه ناگهان به ذهن مي‌رسند، هميشه يك قلم و كاغذ به همراه داشته باشيد.

100- كتابخانه سازمان را به روز كنيد و اسامي كتابهايي را كه اضافه مي‌شود به صورت ليست منتشر شده در اختيار كارمندان

قرار دهيد.

101- مطمئن شويد ابراز رضايت شغلي افراد به سبب ترس از توبيخ مسئولين و سرپرستان نيست.

102- به واسطه مدير بودن خود، از ديگران توقع بيجا نداشته باشيد.

103- در اولين فرصت در خاتمه دادن به مشاجرات و كدورتهايي كه بين كارمندان پيش مي‌آيد، حكميت كنيد و برقرار كننده صلح

و آشتي باشيد.

104- در مصاحبه‌ استخدامي افراد به سوابق كاري آنان توجه و به خاطر داشته باشيد كارمند موفق كارنامه‌اي پربار به همراه

دارد.

105- از انحصاري كردن خدمات رفاهي سازمان پرهيز كنيد و اجازه دهيد همه سطوح از اين خدمات بهره‌مند شوند.

106- زمان دقيق پياده‌سازي تصميمات اخذ شده را پيدا كنيد، چون ممكن است اجراي يك نقشه خوب، در زمان نامناسب با

شكست روبه‌رو شود.

107- براي حفظ اطلاعات سازماني، از بهترين و پيشرفته‌ترين سيستم حفاظتي استفاده كنيد.

 
108- زبده‌ترين كادر بازاريابي را گردآوري كنيد و حتي زماني كه سوددهي سازمان در وضع مناسبي قرار دارد، از آنان بخواهيد

ريتم فعاليت‌هاي خود را كند نكرده و همچنان به صورت جدي ادامه دهند.

109- به منظور جلوگيري از تك‌روي و رقابت‌هاي ناسالم، روحيه انجام كار گروهي در سازمان را تقويت كنيد.

110- از عنوان كردن فرامين غيرقابل اجرا و غيرمنطقي احتراز جوييد، زيرا جز خدشه‌دار كردن شخصيت حرفه‌اي شما پيامدي

ندارد.

 
111- عملكرد افراد را در زمان اضافه‌كاري كنترل كنيد تا بدينوسيله از سوء استفاده افراد ناشايست كه به عنوان اضافه‌كاري در

سازمان به انجام كارهاي شخصي يا اتلاف وقت مي‌پردازند، جلوگيري شود.

112- از نگارش واژه‌اي كه از صحت املاي آن اطمينان نداريد، پرهيز كنيد و براي حصول اطمينان از نگارش صحيح لغاتي كه

فراموش كرده‌ايد، هميشه يك فرهنگ لغت در دسترس داشته باشيد..

113- وقتي در مورد موضوعي محرمانه صحبت مي‌كنيد، مراقب استراق سمع ديگران باشيد.

114- اموال مهم سازمان را بيمه كنيد.

115- در سلام كردن و ايجاد ارتباط دوستانه پيشقدم باشيد.

 
116- مراقب سلامتي خود باشيد و هرگز از ياد مبريد عقل سالم در بدن سالم است.

117- مطمئن شويد كادر مالي شما به موقع در پرداخت صورت حساب‌ها اقدام مي‌كنند و پرداختها بنا به دلايل غيرموجه، به

تعويق نمي‌افتد. چون تأخير در پرداخت‌ها به اعتبار مالي شما لطمه جبران‌ناپذيري وارد مي‌كند.

118- عيب‌جو و بهانه‌گير نباشيد و اجازه ندهيد اين دو خصلت در شما به عادت مبدل شود.

119- هرگز از خاطر نبريد انسان، اشرف مخلوقات است و با درايت و پشتكار مي‌تواند براي هر مشكلي، راه حل مناسبي پيدا

كند.

120- برخي از بازنشستگان پس از بازنشستگي تمايل به ادامه كار دارند، اگر مي‌خواهيد اين افراد را به كار بگيريد توجه داشته

باشيد توانايي و انرژي و يا انگيزه‌ كافي جهت نيل به اهداف سازماني در اين افراد وجود داشته باشد و درخواست كار آنها صرفاً

 به دليل رفع نياز مالي نباشد.

121- همواره هوشيار باشيد كسي در سازمان جهت حفظ عنوان شغلي و موقعيت خود به عنوان ترمز براي نيروهاي فعال و

 پرانرژي عمل نكند.

122- از اشتباهات خود درس بگيريد و آن را به ديگران نيز درس بدهيد.

123- حتي وقتي موردي پيش آمده كه به شدت ترسيده‌‌ايد، اجازه ندهيد اطرافيان از اين حس شما مطلع شوند.

124- افراد متخصص سازمان را براي اخذ نشريه‌هاي تخصصي آبونه كنيد.

125- هيچكس را دست كم نگيريد.

126- حامي ضعيفان باشيد و اجازه ندهيد حق كسي ضايع شود.

127- اگر در جمعي هستيد كه موضوع مورد بحث را نمي‌دانيد و روشن شدن اين امر به اعتبار علمي شما لطمه خواهد زد،

 لازم نيست با اظهار نظر در مورد آن، عدم آگاهي خود را عيان سازيد. مي‌توانيد سكوت كنيد تا در اولين فرصت به تكميل

اطلاعات خود بپردازيد.

128- آرام و شمرده صحبت كنيد.

129- زماني كه از كسي اشتباهي سر مي‌زند، با رفتار صحيح و منطقي او را شرمنده كنيد، نه با توهين و ناسزا.

130- به اندازه كافي استراحت كنيد و اجازه ندهيد خستگي و استرس به سلامت روحي شما لطمه وارد كند.

131- هر از چند گاهي جلسه‌اي به منظور پرسش و پاسخ با حضور سرپرستان ترتيب دهيد تا از صحبت عملكرد و برنامه‌هاي

آنان مطمئن شويد.

132- سرپرستان و مسئولين، پل ارتباطي مديريت و كارمندان هستند، تا از استحكام اين پل مطمئن نشده‌ايد بي‌محابا گام

 برنداريد، چون در غير اين صورت ممكن است سقوط كنيد.

133- كارمندان را تشويق كنيد تا با ابتكار در انجام كارهايشان راههايي براي صرفه‌جويي و پايين آوردن هزينه‌ها پيدا كنند.

134- كتاب قانون تجارت را در دسترس داشته باشيد.

135- با توجه بيش از حد به افراد خاص، حسادت ديگران را برانگيخته نكنيد.

136- به ديگران فرصت جبران اشتباهاتشان را بدهيد.

137- نقاط ضعف و قوت خود را كشف كنيد.
138- مطمئن شويد هيچ منبع انرژي، بيهوده به هدر نمي‌رود. براي مثال كسي را موظف كنيد تا از خاموش بودن چراغها و

بسته بودن شيرهاي آب پس از اتمام ساعات اداري و خروج نيروها اطمينان حاصل كند.

139- با اولين برخورد، در مورد كسي قضاوت نكنيد.

140- حس ششم خود را ناديده نگيريد.

141- هر كسي را فقط با خودش مقايسه كنيد، نه ديگران.

 
142- براي هر بخش، يك جعبه كمك‌هاي اوليه تهيه كنيد.

143- اعجاز عبارات تأكيدي و مثبت را ناديده نگيريد.

144- راحت‌ترين مبلمان و چشم‌نوازترين وسايل را براي اتاق خود تهيه كنيد و براي استفاده بهينه از فضا و زيبايي محيط از

طراحان داخلي كمك بگيريد.

145- پنجره‌ها را مسدود نكنيد، اجازه دهيد همگان از نور و هواي تازه كه ارزانترين موهبتهاي الهي هستند، بهره‌مند شوند.

گاهي وزش يك نسيم مي‌تواند آرامش چشمگيري براي محيط به ارمغان بياورد.

146-از انجام هر جابه‌جايي براي نيروي انساني در محيط كار، نمي‌توان نتيجه مطلوب گردش شغلي را حاصل نمود. اگر

جابه‌جايي كارمندان اصولي و حساب شده نباشد، باعث افت راندمان كاري و دلزدگي آنان از كارشان مي‌‌شود.

 
147- مراقب باشيد و اجازه ندهيد سرپرستان و مسئولان براي پياده‌سازي نظرات شخصي و اجراي فرامين خود، خودسرانه

دستوري را به اسم شما اعلام كنند، زيرا در اين صورت اگر اين دستورات صحيح و قابل اجرا نباشد، از حسن شهرت و

محبوبيت شما كاسته خواهد شد.

148- سرمايه‌هاي مالي، وقت و انرژي نيروي انساني را با آموزشهاي غيرضروري به هدر ندهيد. براي هر كسي آموزشي را

تدارك ببينيد تا بتواند از آن در بهبود بخشيدن كارهايش استفاده كند. در غير اين صورت وقتي فرصتي براي استفاده از اين

آموخته‌ها دست ندهد، خيلي زود به ورطه فراموشي سپرده مي‌شود و هرگز تبديل به يك مهارت نمي‌شود.

149- بي‌طرفانه راجع به مسائل تصميم‌گيري كنيد تا زاويه ديد شما وسعت پيدا كند.

150- با هر نوع بي‌انضباطي مبارزه كنيد.

151- روز خود را با خوردن صبحانه‌اي مقوي آغاز كنيد.

 
152- از ايمن بودن آسانسورها و ساير وسايل مهم اطمينان حاصل كنيد و اگر احتياج به تعبير يا تغيير دارند، بدون فوت وقت

اقدام كنيد.

153- حتي اگ

ر سن شما از كارمندان كمتر است، آنچنان دلسوزانه با مسائلشان برخورد كنيد تا لقب "پدر سازمان" را كسب كنيد.

154- جهت حفظ سلامتي و چالاكي هر روز حداقل 15 دقيقه نرمش كنيد.

155- در برخي از برنامه‌ريزي‌ها و اخذ تصميمات از كاركنان نيز نظرخواهي كنيد تا با اين مشاركت صميميت بيشتري بين

مديريت و كاركنان برقرار گردد و حس مسئوليت‌پذيري افراد افزايش يابد.

156- از كاركنان بخواهيد اگر با مشكلي روبه‌رو مي‌شوند ضمن اعلام آن مشكل چند راه حل مناسب نيز ارائه دهند.

157- گاهي اوقات بدون اطلاع قبلي وارد اتاق كاركنان شويد و شخصاً با آنان به گفت‌وگو بپردازيد.

158- با برقراري امنيت شغلي در محيط روحيه كاري افراد را بهبود ببخشيد.

159- اگر به افراد شخصيت بدهيد و با برخوردهاي نادرست عزت نفس آنان را پايمال نكنيد آنان به مثابه اهرم عمل مي‌كنند و

قادر خواهند بود مسئوليت‌هايي كه به عهده آنان است بدون استرس و فشار روحي و با كيفيت بهتري به انجام برسانند.

160- مشوق و ترويج‌دهنده كار تيمي باشيد تا هماهنگي و همسويي كاركنان جايگزين رقابت‌هاي ناسالم شود

آرزو ها جزء قشنگترین و به یاد ماندنی ترین چیز ها در

دل هستند . آنها از کو دکی با ما هستند تا بزرگ می

شویم و بزرگتر. گاه آنها هم با ما رشد می کنند. اما

برخی از آرزو ها در دلمان مانند زمان کودکی می مانند.

 فکر کردن به آرزوها و حتی حفظ آنها مانندیک راز را همه

 ما تجربه کرده ایم . همین یک دم هم برای رفع فشار

های ذهنی و فکری عالی است .

از آرزو ها نو شتن انسان را به آنها نزدیک می کند .

اما یک چیز را از من به یاد داشته با شید

"آرزو های این دنیا هر چه قدر هم بزرگ ،دست

یافتنی است. اگر به آن نر سیدی مطمئن باش که

 آسمانی است." 

10 روش براي كنترل استرس، عوامل موثر بر بهبود مدیریت مدارس دوره متوسطه بهداشت روانی مدیران مدارس،

 استرس و مديريت زمان:

ناتواني در تمركز موجب مي‌شود كه تصميم‌گيري براي فرد به كار شاقي بدل شود. به علت خطاهاي متعدد بسياري از كارها مجدداً انجام گيرد. ضرب‌الاجلهايي كه براي كارها تعيين شده به پايان رسيده و همين مسئله باز موجب افزايش استرس در فرد مي‌شود. بار كارهاي نيمه تمام بيش از پيش بر دوشش سنگيني مي‌كند و موقعيتش در محل كار سخت به خطر مي‌افتد. خوب تعجب‌آور هم نيست كه اعتماد به نفس و عزت نفس او هم به سرعت كاهش بيابد. فرد به زحمت مي‌تواند پس از بي‌خوابي يك شب طولاني خود را از رختخواب بيرون بكشد و يك روز ملال‌آور ديگري را آغاز كند. پزشك قرص‌هاي خواب‌آور و ضدافسردگي براي وي تجويز مي‌كند. روان‌شناسان تمرينهاي آرميدگي و مراقبه را توصيه مي‌كنند و فرد نيز براي خود نسخه ديگري مي‌نويسد. (چندين نخ سيگار در روز و...،) اما هيچ يك از اينها مؤثر نيست.
او نيز همانند همه قربانيان استرسهاي مزمن دور شكست به دام افتاده است. در اين شرايط مديريت زمان ضعيف – به علت عملكرد نامناسب – نتيجه‌اي به جز افزايش استرس و كاهش مجدد عملكرد نخواهد داشت.
فشار زمان -------> عمل تحميل شده ------> استرس


پس چگونه مي‌توان اين دور باطل و سهمگين را كه بالقوه مرگبار است درهم شكست. بعضي از معالجات نظير آرميدگي و مراقبه مي‌تواند نتيجه‌بخش باشد. اما براي كاهش استرس بايد گامهاي مثبت‌تري در جهت كنترل بيشتر زمان برداشت. تنها از اين راه است كه مي‌توان اميدوار بود كه يك توازن صحيح و اساسي بين تقاضاها و پاداش‌هاي شغلي، خانوادگي، دوستيها، تفريحات و فعاليتهاي اجتماعي برقرار مي‌شود.
اين موضوع بدين معني نيست كه سعي كنيم زندگي بدون هيچ گونه استرسي براي خود بسازيم. حتي اگر اين توقع قابل دسترسي نيز باشد كه هرگز امكان‌پذير نيست- زندگي اين چنين نيز كاملاً بي‌مزه و بي‌ارزش خواهد شد. با آموختن ميزان مناسبي از برانگيختگي جسمي و ذهني مي‌توانيم هم سلامتي خود را تضمين كنيم و هم بازده خويش را بهبود بخشيم. خبر خوب ديگر اين است كه اگر چه استرس شديد مرگبار است اما ميزان درستي از آن مي‌تواند محرك و مفيد باشد.

«فرايند كاهش استرس»:

براي كنترل مؤثر استرس فرد بايد وارد موقعيتي كه مشكلات را بوجود آورده شود و آنها را حل كند. شرايطي از قبيل برطرف كردن اختلافات، مطالبه حق خود، مذاكره، مسافرتها، سخنراني در جمع، ايجاد انضباط كاري در كارمندان و... .
گاهي اوقات اوضاع و فعاليت‌هايي كه بيشترين استرس را ايجاد مي‌كنند به طور رنج‌آوري همراه هم ظاهر مي‌شوند در مواقعي ممكن است قادر نباشيد دقيقاً تصميم بگيريد كه كدام فعاليت، فرد يا شرايط خاص اين همه استرس توليد كرده است.

براي كنترل استرس به طور مؤثر درك شش عامل كليدي زير ضروري است:

1- آگاهي: تضمين مي‌كند كه استرس قبل از شروع به رشد در همان ابتدا شناخته شود. با ثبت موقعيتهاي استرس‌زا اغلب مي‌توان اين آگاهي را بهبود بخشيد. اگر در مورد اينكه چرا بعضي از موقعيتها يا افراد موجب پريشاني شما مي‌شوند شك داريد، مي‌توانيد با نوشتن «يادداشت روزانه استرس» در مورد احساساتتان به بصيرتهاي بيشتر دست يابيد. به مدت 5 روز تمام وقايع، فعاليت‌‌ها و موقعيتهايي را كه در آنها مخصوصاً احساس فشار مي‌كنيد يادداشت نماييد. جزئيات اين يادداشت، بايد شامل موارد زير باشد:
تاريخ و زمان- موقعيت – احساسات – شدت احساسات

2- پيش‌بيني: اين يادداشت روزانه به ما كمك مي‌كند شرايط استرس‌زا را پيش‌بيني كنيم و بتوانيم آن را قبل از وقوع در ذهن خود مجسم كنيم. زماني كه اين تجسم در يك حالت آرامش صورت پذيرد رو به رو شدن با آن اتفاق در زندگي واقعي بسيار ساده‌تر و موفقيت آميزتر خواهد شد. تا آنجا كه مي‌توانيد اين تصوير ذهني را با جزئيات بيشتري تجسم كنيد. به جاي اين كه فقط آن را تجسم كنيد سعي كنيد گفتگوهاي آن صحنه را بشنويد و حس كنيد. تجسم كنيد كه با اين چالش با آرامش و اعتماد به نفس برخورد مي‌كنيد.

3- اجتناب: ما مي‌توانيم توانايي خود را در مقابله با استرس به داشتن پول در بانك تشبيه كنيم هر بار كه از آن برداشت مي‌كنيم از اندوخته آن كاسته مي‌شود. اگر موجودي ما به طور مداوم تحت فشار استرس باشد مانند اين است كه بيش از حد از حسابمان برداشت كرديم، همان طور كه صلاحيت مالي ما نزد بانك زير سؤال مي‌رود، سلامتمان نيز به خطر مي‌افتد. با اجتناب از موقعيتهايي كه بدون دليل شما را تحت فشار رواني قرار مي‌دهد مي‌توانيد اين منابع محدود را ذخيره كنيد.

4- ارزيابي: هميشه كاري كه مي‌كنيد موجب استرس در شما نمي‌شود بلكه اين ميزان كوشش و تلاش شما است كه عامل اصلي آن به شمار مي‌رود. ما ممكن است استرس زيادي را به خاطر تلاش بيش از حد براي تكميل پروژه‌اي كه خودمان به خودمان و يا ديگران به ما تحميل كرده‌اند وارد كنيم.
در آخر روز پس از فشار زيادي كه براي انجام كارها تحمل كرده‌ايم، به رختخواب مي‌رويم نگران از اينكه آيا مي‌توانيم به قدر كافي استراحت كنيم تا فردا مجدداً اين مسابقه را ادامه دهيم يا نه.

با تغيير اولويتها و مديريت مؤثر زمان مي‌توان به راحتي از دچار شدن به «بيماري عجله» اجتناب ورزيد.

5- قاطعيت: به همان نسبت كه به حقوق ديگران احترام مي‌گذاريد از حقوق خود نيز دفاع كنيد راز قاطع بودن در داشتن اعتماد به نفس، عزت نفس و توانايي ارتباط زنده با احساسات واقعي خود در يك حالت آرامش و صداقت با خود است. انسانهاي تسليم‌پذير تمايل دارند با پذيرفتن مسئوليت كارهاي ديگران به خود فشارهاي روحي بيهوده‌اي را وارد كنند. به خاطر ترس از طرد شدن هميشه «بله» مي‌گويند. بيش از حد تلاش مي‌كنند تا رضايت ديگران را كسب كنند يا كوشش مي‌كنند انتظارات و توقعات بيجاي ديگران را برآورده سازند.

6- اقدام: مردم حتي زماني كه از شرايط استرس آگاه هستند اغلب براي تغيير آن كاري نمي‌كنند. غالباً 72 درصد مردها و چهل درصد زنها تحت فشار روحي دائم هستند اما فقط تعداد كمي سعي در تغيير الگوي زندگي خود دارند مهمترين نتيجه اين امر درخواست داروهاي آرام‌بخش از پزشك خود است.
به جز بعضي از استرسهاي سازنده استرسي، يك خطر واقعي است كه مي‌تواند به سرعت به بيماري قلبي عروقي تبديل مي‌شود اين بيماري سندرم استرس تحليل برنده يا «BOSS» ناميده مي‌شود كه منجر به بعضي عوارض از جمله:
(ضعف، خستگي مفرط، سوء ظن و بدبيني، تحريك‌پذيري، افسردگي، روحيه پايين و احساس نااميدي، سوءهاضمه، درد عضلات ناحيه گردن و پشت، سردرد، افزايش مصرف سيگار و افزايش خودسرانه مصرف داروها) مي‌شود.

10 روش براي كنترل استرس:

1- نگرش خود را تغيير دهيد
اجازه ندهيد ديگران به شما فشار وارد كنند. طعنه‌ها و گستاخي ديگران را ضعف شخصيتي آنها بدانيد كه اساساً مشكل اخلاقي آنهاست تا اظهار عقيده‌اي در مورد قابليت‌هاي شما. هرگز كينه نورزيد، همان طور كه جان كندي گفته است: «دشمنان خود را ببخشيد. اما هرگز نام آنها را فراموش نكنيد». حداقل روزي يك بار از خوبي ديگران ياد كنيد. گفتين حسن ديگران هر دو طرف را خوشحال مي‌كند.
تصور كنيد در مورد ايزن شرايط شش ماه يا شش سال ديگر چه احساسي خواهيد داشت. فلسفه‌اي مانند اين را براي خود برگزنيد كه «هيچ چيز در زندگي آن قدرها اهميت ندارد و بسياري از چيزها اصلاً اهميت ندارد».

2- مشكلات خود را با ديد ديگر نگاه كنيد
هر كسي مشكلي دارد، آيا زندگي بدون مشكل مي‌شود؟ بعضي از مشكلات واقعاً فاجعه هستند. مشكلات بزرگ را به قسمتهاي كوچكتر تقسيم كنيد و هر كدام را به نوبت از ميان برداريد.
خوشبين باشيد اشتباهات و عقب‌نشينيها را فرصتهايي براي آموختن بپردازيد. هميشه سعي كنيد چيزهاي خوب و آموزنده را در اتفاقاتي كه برايتان روي مي‌دهد كشف كنيد، هر چند كه در اولين نگاه بد به نظر برسند.

3- به زندگي بخنديد
4- نگراني را كنار بگذاريد- شروع به كار كنيد
نگراني مانع تفكر سازنده و اقدام مؤثر است. يكي از بدترين زمانهاي نگراني صبحهاي زود است، زمانيكه هر چيزي بي‌پناه و سياه به نظر مي‌رسد. اين زماني است كه سوخت و ساز بدن ما آهسته عمل مي‌كند، حرارت بدن در كمترين حد خود است و سطح قند خون پايين است. اين ركود جسمي كه توسط ساعت بدن ايجاد مي‌شود به طور مشخص با احساس نااميدي و يأس در مورد بسياري از تجربيات همراه است. ناپلئون يكبار گفته است كه هرگز سربازي را نديده‌ام كه در ساعت سه صبح دم از شجاعت بزند.
دفعه ديگر كه با حالت بيچارگي از خواب بر مي‌خيزيد، مجدداً قدري استراحت كنيد چون اين حالت بعضاً جنبه بيولوژيك دارد و با طلوع آفتاب احساسي بهتر و حالت بشاشتر خواهيد داشت. به جاي غلت‌زدن و لوليدن توجه خود را با شنيدن يك موسيقي ملايم يا خواندن كتابي سرگرم كننده منحرف كنيد.
نگراني استفاده غلط از تخيل است، زيرا پژوهشها نشان داده‌اند بسياري از مسائلي كه ما را نگران مي‌كنند يا هرگز اتفاق نمي‌افتند يا خارج از كنترل ما هستند. بنابراين زياد خود را آزار ندهيد و اگر ممكن است شروع به كار كنيد تا موقعيتي را كه به نظر غيرقابل تحمل است دگرگون سازيد.

5- از خفيف كردن خود با كلمات پرهيز كنيد.
در مورد آنچه كه به خود مي‌گوييد كاملاً دقت كنيد. كلام تحقيرآميزي كه به خود مي‌گوييد و گفتگوهاي دروني افسرده كننده اعتماد به نفس شما را مانند خوره و استرس بيهوده‌اي بوجود مي‌آورد. بار ديگري كه به خود گفتيد چقدر بي‌عرضه هستيد، يك بازنگري واقع بينانه از خود بكنيد.
از خود بپرسيد آيا عقيده بر مبناي ارزيابيهاي دقيق استوار است يا مفروضات سست و بي‌اساس. سخنان مثبت و روحيه‌بخش به خود بگوييد. زماني كه كار شايسته‌اي انجام مي‌دهيد به خود پاداش دهيد. زماني كه خطا مي‌كنيد، جستجو كنيد كه به غير از نكات منفي چه نكات مثبتي عايدتان شده است.

6- از شتاب زندگي خود بكاهيد.
بررسي‌ها نشان داده‌اند، همان قدر كه جوامع ثروتمندتر و تجاري‌تر مي‌شوند شتاب زندگي شديدتر مي‌شود. هر چيزي از خريد كردن تا صحبت كردن يا راه يافتن با سرعت بيشتري انجام مي‌گيرد. حتي اگر دوست داريد زندگي را در خط سرعت به پيش بريد، ذهن و جسم شما نياز به تغيير سرعت دارند. مواقع غروب، در تعطيلات آخر هفته، در وقفه‌هاي كوتاه يا تعطيلات طولاني‌تر، بايد كند كردن شتاب زندگي را ياد بگيريد.

7- مواظب تنفس و وضعيت بدني خود باشيد.
يكي از اولين چيزهايي كه فشار رواني در ما به وجود مي‌آورد، تغييراتي است كه ريتم تنفسي ما پيدا مي‌كند يعني تندتر و سطحيتر مي‌شود، بطوري كه فقط قسمت بالاي ششها عمل مي‌كنند. اين حالت مي‌تواند طيف گسترده‌اي از عوارض آزاردهنده را بوجود آورند از جمله:
افزايش ضربان قلب، درد سينه، گيجي، اضطراب و ناتواني در تمركز.
تنفس مؤثر را به طريقي كه باعث كاهش استرس شود با انجام تمرينات بدني در زمانهاي بيكاري به خود آموزش دهيد. از اين تمرينات همچنين مي‌توان در موقع افزايش تنفس براي آرامش بيشتر يا برطرف كردن خستگي ناشي از رانندگي طولاني يا بعد از كار با كامپيوتر نيز استفاده كرد.

8- آرام گرفتن در آخر روز
اين تمرين ساده، راهي براي آرام شدن چه هنگام كار و چه در خانه پس از يك روز پرتنش است. بنشينيد و آرام بگيريد، چشمانتان را نيمه بسته نگه داريد و به نقطه‌اي در چند متري خود خيره شويد.
در حالي كه به آن نقطه تمركز مي‌كنيد آهسته و عميق تنفس كنيد. سعي كنيد حداقل به مدت شصت ثانيه فقط به آن نقطه تمركز كنيد. پس از شصت ثانيه، برخيزيد و به حالت طبيعي خود برگرديد، در حالي كه اين احساس عميق آرامش ذهني را با خود همراه داريد.

9- با آرميدن استرسهاي جسمي را كاهش دهيد.
در هنگام آرميدگي به راحتي بنشينيد يا دراز بكشيد، هر پوشش تنگ خود را شل كنيد. بعضي از مردم ترجيح مي‌دهند كه در اتاق تاريك آرميدگي كنند اما اين كاملاً به سليقه شما بستگي دارد. راز آرميدگي موفق تمركز منفعلانه است.
تمركز در آن چيزي است كه اتفاق مي‌افتد، بدون آنكه سعي كنيد چيزي اتفاق بيفتد. اگر افكار ناخواسته به ذهنتان مي‌آيد قبل از اينكه به حالت آرامش برگرديد به صورت اتفاقي به آنها توجه كنيد. هميشه بعد از هر آرميدني به آهستگي بايستيد و اين احساس آسايش و آرامش را در فعاليتهاي بعدي خود همراه داشته باشيد.

10- با ورزش استرس را از خود دور كنيد.
ورزش منظم و متعادل كه موجب افزايش اندك اندك ضربان قلب شود، مي‌تواند تأثير شگفت‌انگيزي در برطرف كردن استرس و افسردگي بگذارد. قدم زدن، آهسته دويدن، شنا، دوچرخه‌سواري و غيره به عنوان فعاليتهاي تفريحي كه بتوان حداقل به مدت بيست دقيقه پيوسته انجام داد بسيار مفيد خواهد بود.
عوامل موثر بر بهبود مدیریت مدارس دوره متوسطه:

سازمانهای آموزشی یکی از انواع سازمانهای بسیار پیچیده و متنوعی است که بعد از قرن بیستم و انقلاب صنعتی در سطح بسیار گسترده ای در جوامع مختلف ظهور پیدا کرد.
این سازمانها در زمره مؤسسات خدماتی است که به علت ماهیت انسانی، تربیتی و معنی آن، تعداد اهداف، پیچیدگی ارزشیابی، حرفه ای بودن کارکنان آن از حساسیت و اهمیت فوق العاده برخوردار است.
این ویژگیها سازمانهای آموزشی را نیازمند الگو و سبک مدیریت و رهبری خاصی می‌نماید. این سازمانها برای رسیدن به اثربخشی، کارایی و افزایش بهره‌وری همواره مستلزم شیوه های رهبری اثربخش و بهبود مستمر هستند.
در میان سازمانهای آموزشی، دوره متوسطه به دلیل شرایط خاص دوره نوجوانی و جوانی شکل‌گیری شخصیت، استقلال‌طلبی، گروه گرائی و تربیت شغلی، آمادگي ورود به جامعه و به عهده گرفتن مسئوليت زندگي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است كه آن را مي‌توان پلي ميان آموزش و زندگي تلقي نمود.
مهمترين عامل در تحقق اين اهداف استفاده مطلوب و بهينه از منابع انساني و امكانات مديران مدارس هستند كه بايد شيوه‌هاي خود را همواره بهبود بخشند.
از ويژگيهاي قرن اخير، تحولات و تغييرات سريع اجتماعي است اين تحولات نيازها، ارزشها، هنجارها و شيوه زندگي انسان‌ها را تغيير داده است.
سازمان‌ها جزئي از نظامهاييي محسوب مي‌شوند كه از تغيير و تحولات محيطي تأثير مي‌گذارند. سازمان‌ها و مديريت دو جزء تفكيك ناپذير از زندگي اجتماعي هستند كه به قصد تحقق اهداف بوجود آمدند.
اين سازمان‌ها براي كارآتر و اثربخش‌تر شدن، همواره نيازمند بهبود مستمر هستند. مديريت به عنوان يكي از اركان توسعه در كنار توسعه در كنار منابع و امكانات، سرمايه و نيروي انساني نقش اصلي و محوري را در سازمان‌ها به عهده دارند. ومديريت سازمان‌هاي رسمي به ويژه مديريت آموزشي به دليل تغييرات و تحولات محيطي و كار با انسانها و استفاده بهينه از امكانات مادي و منابع انساني در چهارچوب نظام ارزشي جامعه همواره نيازمند بهبود و بهسازي است.
بهبود سازمان مديريت دو مقوله كاملاً مرتبط و مكمل يكديگرند كه شامل اهداف، روشها، ساختار، توزيع قدرت و ارزيابي مي‌گردد. بهبود متكي بر تغيير و تحول است و تلاش مي‌كند با توجه به يافته‌هاي علوم رفتاري در كل سازمان فعاليتهايي را برنامه‌ريزي، اجرا و نظارت و كنترل نمايد، تا اثربخشي و كارآيي سازمان را افزايش و خود را با محيط و تحولات سازگار و خود موجب تحول در جامعه گردد. (برومند 1373)
بهبود مديريت يك استراتژي براي تغيير باورها، ارزشها، فعاليتها و ساختار سازمان به منظور سازگاري با شرايط محيطي است و پيشينه‌اي با سابقه علم مديريت دارد.
تيلور با ارائه اصول چهارده گانه، نظريه پردازان علوم رفتاري با شناسايي رفتارهاي فردي و گروهي و نظريه‌هاي سيستمي و اقتضايي با تلفيق همه موارد و با در نظر گرفتن شرايط در بهبود مديريت و هر چه كاراتر و اثربخش‌تر نمودن سازمان‌ها بوده‌اند.
رفتار و عملكرد مدير يك مدرسه مانند هر فرد ديگري تحت تأثير نگرشها، مهارتها، آگاهيها و تواناييهاي اوست. تعيين رفتار بر اساس نگرشها در روانشناسي و مشاوره بسيار مرسوم است. در اين رابطه نظريات راجرز و ديگر صاحبنظران شناخت درماني از اهميت فوق‌االعاده‌اي برخوردار است.
طبق اين نظريات، نگرشها تعيين‌كننده رفتار انسانها هستند و مي‌توان از آنها در تبيين، پيش‌بيني و تشخيص رفتارها استفاده نمود. نگرشها را فرد با خود به سازمان مي‌آورد. اين نگرشها عامل سازگاري يا عدم سازگاري فرد با محيط خواهد بود و بر عملكرد فرد در سازمان اثر مي‌گذارد.
نگرشها را معمولاً به سه بخش شناختي،‌ عاطفي، رفتاري (عملي) تقسيم مي‌كنند. لذا با توجه به نقش محوري مدير در مدرسه نگرشهاي او در اين سه زمينه مي‌تواند موجب بهبود مديريت آموزشي و تحقق اهداف آموزشي به صورت كارا و اثربخش باشد.
پژوهشها و تحقيقات فوق هر كدام يا چند بعد از عوامل مؤثر بر بهبود مديريت را به صورت مقطعي و عواملي جدا از يكديگر و بر روي نمونه‌هاي محدودي از اعضاي نظام آموزشي مورد مطالعه قرار داده‌اند. در صورتي كه لازم است عوامل مؤثر بر بهبود مديريت با توجه به پيشرفتهاي جديد علم مديريت آموزشي در قالب يك مدل و فرآيند مرتبط با يكديگر بر روي كليه دست‌اندركاران آموزش متوسطه مورد پژوهش قرار گيرد.
همچنين تحولات و تغييرات اجتماعي فرهنگي، بررسي اين عوامل را در شرايط جديد ضروري مي‌سازد. مسأله اصلي اين پژوهش اين است كه چه عواملي در چهارچوب يك مدل به صورت منظم مي‌تواند منجر به بهبود مستمر مديريت آموزشي گردد.
يكي از اهداف اصلي جوامع رسيدن به توسعه در همه ابعاد است. تحقق توسعه در يك جامعه به عوامل متعددي چون سرمايه، تكنولوژي، نيروي انساني متخصص و متعهد، مديريت كارآمد و اثربخش نيازمند است. اين عوامل و به كارگيري آنها مستلزم توسعه فرهنگ، ارزشها و باورهاي خاص و يژه‌اي مانند ترقي‌خواهي، خردگرايي، آزادي انديشه، شكيبايي، نوآوري، تلاش مستمر، صرفه‌‌جويي، نظم، انضباط، كار گروهي و خلاقيت است.
بنابراين وجود يك نظام فرهنگي كارآمد كه درصدد رشد، تكامل و مطلوبيت جامعه است مي‌تواند مبناي توسعه اقتصادي، اجتماعي و سياسي يك جامعه گردد. آموزش و پرورش تنها نهادي است كه به صورت رسمي وظيفه تعليم و تربيت افراد جامعه را در ابعاد گوناگون اقتصادي، فرهنگي و سياسي به عهده دارد.
دوره متوسطه به دليل آماده‌سازي نيروي انساني براي ورود به جامعه و بازار كار، مسئوليت‌پذيري، استقلال‌طلبي و رشد شناختي و عاطفي نوجوانان و نهادينه كردن فرهنگ توسعه از اهميت خاصي برخوردار است. حركت در راستاي اين اهداف مستلزم توجه خاص به نظام آموزشي دوره متوسطه، اهداف، محتوي كتب تحصيلي، شيوه‌هاي تدريس و چگونگي ارزشيابي پيشرفته تحصيلي است.
در طول دهه گذشته براي افزايش عملكرد مدارس، اصلاحات آموزشي زيادي به عمل آمده است. اين افزايش انتظارات با عنايت ويژه به شيوه مديريت و چگونگي اداره مدرسه همراه بوده است. در اين رابطه اكثر نظامهاي آموزشي جنبش و نهضتي براي بهبود مديريت مدارس بوجود آمد.
در حال حاضر مجموعه منظمي از پروژه‌هاي بهبود مدرسه و مديريت مدارس در دسترس است كه عوامل مؤثر بر بهبود مديريت مدارس را تا حدودي شناسايي نموده‌اند و مي‌تواند مورد استفاده مديران قرار گيرد.
شواهد و قرائن حاكي از اين است كه براي بهبود مدرسه امكانات گسترده‌اي وجود دارد. به شرطي كه در مدارس رسالتي روشن و اهدافي دقيق وجود داشته باشد و كاملاً از آن حمايت شود. با توجه به فرآيند تغيير و تحولات اجتماعي بايد به اين نكته توجه داشت كه ارائه رسالت روشن در مدرسه منجر به آشفتگي، يأس، نااميدي و شكست نسبت به مدرسه خواهد شد. از طرف ديگر اساس و هسته اصلي هر كوششي براي بهبود مدرسه تلاش مديريت و معلمان با همديگر به صورت يك كل واحد منسجم است.
بنابراين تصميم‌گيري رهبري مشاركتي، تمركز بر بازده پيشرفت تحصيلي توجه به تغيير در همه سطوح مدرسه (معلم، كلاس، مديريت مدرسه) ارزشيابي مستمر، با توجه به شرايط و عوامل فرهنگي، ارائه خط مشي‌هاي دقيق و اجراي آن از عوامل موثر بر بهبود مدرسه تلقي مي‌شود كه دائماً بايد مورد مطالعه و بررسي قرار گيرند. با افزايش تنوع فرهنگي و ارزشها در نظام آموزشي، طراحي و ارائه آموزش و پرورش موفق مشكلتر خواهد شد. با اين كه مسئولان، مديران و دبيران به سختي مشغول فعاليتند، همچنان مورد انتقاد و آماج حملات بعضي از گروههاي اجتماعي قرار دارند، بنابراين بايد زمينه بهبود و موفقيت نظام آموزشي را فراهم نمود.
در اين راستا بهبود مديريت ركن اساسي است كه مي‌توان عوامل مؤثر بر آن را از طريق نظرسنجي شناسايي نمود. تاكنون براي رسيدن به بهبود نظام آموزشي به قانون گذاري بيشتر و مديريت خرد توجه شده در صورتي كه موفق نبوده است.
بنابراين راه چاره را بايد در بهبود مديريت و برنامه‌ريزي استراتژيك جستجو نمود و اولين راه آن نظرسنجي از مديران، مسئولان و دست اندكاران نظام آموزشي است.
مديران، مسئولان و دبيران ممكن است به علت عدم نظام ارزشي يكسان و احتالاً خرده فرهنگها و نقشهاي متفاوت سازماني با برخورداري از قدرتهاي متفاوت از نگرشها باورها و عقايد متفاوتي نسبت به ميزان عوامل مؤثر بر بهبود مديريت برخوردار باشند. بنابراين ضرورت دارد نظريات اين افراد را مورد بررسي و پژوهش قرار گيرد.
از طرفي نظرسنجي از زيردستان در مورد كاري كه به آنها مربوط است باعث به دست آوردن عقايد و ايده‌هاي جديد و كاربردي براي مديران ارشد و ايجاد احساس قابل احترام بودن و اهميت داشتن كاركنان و در نتيجه تفاهم بين زيردستان و فرودستان است.
بنابراين تنوع فرهنگي و ارزشي، تغييرات فرهنگي اجتماعي، نقشهاي متفاوت سازماني و تأثير نقشها بر نگرشها و باورهاي افراد، نياز بهبود مستمر سازمان، مشاركت زيردستان در فرآيند مديريت،‌ دستيابي به نگرش زيردستان براي برنامه‌ريزي و آموزشهاي ضمن خدمت از موارد ضروري است و ميزان تأثير عوامل فردي و ميزان تأثير مهارتهاي مديريت مديران را بر بهبود مديريت شناسايي و يك مدل مفهومي براي برنامه‌ريزي،‌ آموزش مديران و انتخاب مديران شايسته ارائه و يك كارگاه آموزشي براي آموزش مديريت كار و اثربخش خواهد بود.
يكي از اهداف اصلي جوامع رسيدن به توسعه در همه ابعاد است. فقدان يك رسالت روشن در مدرسه منجر به آشفتگي، يأس، نااميدي و شكست نسبت به مدرسه خواهد شد. رفتار و عملكرد مدير يك مدرسه مانند هر فرد ديگري تحت تأثير نگرشها، مهارتها، آگاهيها و تواناييهاي اوست.

*******************************

مدیران و ارتباط با دانش آموزان:

موفقیت در هر جمعی مستلزم این است که آن محیط را خوب بشناسیم و از نظرات و دیدگاههای افراد آن محیط شناخت کافی داشته باشیم. بدون ارتباط با افراد این شناخت بدست نمی آید. چنین وضعیتی در محیط های مدرسه خصوصا در مدارس متوسطه اهمیت دو چندان دارد. چون ما در محیط های مدرسه آینده یک ملت را رقم می زنیم. برای همین ما باید ضمن داشتن وجدان کاری از مسئولیت پذیری بالایی نیز بر خور دار باشیم. در پی چنین توضیحاتی است که مسئولیت سنگین مدیران در شناخت و ارتباط با دانش آموزان مشخص می شود. حقیقت این است که بدون ارتباط با دانش آموزان و بدون آگاهی از نظرات دیدگاهها و نگرشهای آنان از آنچه که در مدرسه می گذرد و یا باید بگذرد. امکان یک مدیریت خوب در مدرسه وجود ندارد.
در همین راستاست که مدیر مدرسه باید جلسات انجمن و اولیا را فعال کند تا بتواند با آگاهی از آنچه که مسائل از دریچه آنان نگریسته می شود، مدیریت کارآمدی را اعمال کند. ارتباط با اولیا دانش آموزان در واقع نوعی ارتباط با دانش آموزان است چون قسمتی از برداشتهای دانش آموزان در اولیا آنها تجلی پیدا کرده است. علاوه بر این ما بر فرزندان آنها مدیریت می کنیم. و آنها برای ما مهم هستند.که بدانیم چه دیدگاهی در مورد مسائل مختلف مدرسه دارند و انتظارات آنها چگونه است. و چگونه می توانیم با همکاری آنها دانش آموزان را برای رسیدن به اهداف آموزشی و تربیتی سوق دهیم. اما بسیاری از مدیران ما به انجمن و اولیا اعتقاد کمتری دارند. و یا اگر اعتقاد دارند در این زمینه کم کاری می کنند. شاید هم مهارت لازم را برای کار کردن ندارند.
ارتباط با اولیا دانش آموزان و فعال سازی جلسات انجمن و اولیا یک واقعیت است نه به قول برخی فرمالیته است و نه در صورت لزوم، فقط به درد برخی کارهای خدماتی می خورند.
آیا به نظر شما اگر ما از دیدگاهها و نگرشها و انتظارات دانش آموزان و اولیا آنها آگاهی داشته باشیم و بتوانیم از آنها در ادراه مدرسه کمک بگیریم خوب می توانیم مدیریت کنیم یا نه خود به تنهائی همه چیز را به عهده بگیریم و همه چیز را از دریچه خود بنگریم. و به جای چند دست، تنها یک دست داشته باشیم. به جای ارزش گذاری، توجهی به آنها نکنیم. به جای بسیج نیروها، تنها خود باشیم؟

مدیر از چه راههایی می تواند با دانش آموزان ارتباط داشته باشد؟
راههای ارتباط مدیر با دانش آموزان:
- فعال کردن صندوق ارتباط با مدیر مدرسه.
- برگزاری جلسات شورای دانش آموزی.
- ارتباط های موردی و خصوصی.
- بر گذاری جلسات انجمن و اولیا.
- ارتباط با اولیای دانش آموزان در جلسات آموزش خانواده.

عواقب ناشی از عدم ارتباط مدیر با دانش آموزان:
1- عدم آشنائی مدیر با نظرات و دیدگاههای دانش آموزان در مورد مسائل مدرسه.
2- عدم آشنائی مدیر با مشکلات دانش آموزان.
3- عدم آشنائی دانش آموزان با دیدگاهها و انتظارات مدیریت مدرسه.
4- تضعیف یا نبود حس همکاری دانش آموزان در رابطه با مسائل مربوط به مدرسه.
5- بروز این اعتقاد که دانش آموزان مدیر مدرسه را بی لیاقت، بی خیال، زور گو و بی عرضه می دانند.
6- عدم ارزش گذاری روی دانش آموزان و حکومت بر کسانیکه ما به آنها اهمیت نمی دهیم.
7- عدم شناخت بسیاری از مشکلات که از دید ما پنهان است

بسمه تعالی

معجزه لبخند

می گویند بخند تا دنیا بهت بخندد.چقدر این جمله را قبول دارید؟دانش روانشناسی امروزی پی برده است که لبخند از اهمیت بنیانی در زندگی ما برخوردار است.لبخند و خنده هیچ عارضه جانبی مضری ندارد.حتی اگر خنده به خودی خود نتواند همه بیماری و فشارهای روحی،روانی را علاج کند حداقل می توانند لحظاتی نگرانی و درد حاصل از بیماری را دور کنند.

لبخند علاوه بر معکوس کردن مسیر بیماری و تأمین سلامت بهترین یخ شکن در گردهمایی های اجتماعی است.

خنده احساسات ناشی از خصومت را که اغلب در برخوردهای اولیه ظاهر می شوند از بین می برد.لبخند چرخ های زندگی اجتماعی را روغن کاری می کند و پیام آور دوستی است.افراد وقتی همدیگر را دوست دارند به هم لبخند می زنند.

گروهی از این وحشت دارند که اگر زیاد لبخند بزنند و بخندند دیگران آنها را جدی نگیرند،اما مشکل دنیای امروز خنده زیاد نیست بلکه کمبود خنده است.

لبخند زدن و خندیدن،نشانگر داشتن شخصیتی دست و دلباز،اجتماعی و خوش قلب است اگر چه ما معمولاً لبخند زدن و خندیدن را با سبک سری یکی می دانیم اما تغییراتی فراسوی سبک سری در جسم و بدن به هنگام لبخند زدن به وجود می آید که تظاهر عینی آن شادمانی است که در این حالت تمام جسم تنظیم می شود و ذهن شفاف تر می گردد.

لبخند زدن درمانی مؤثر و قدرتمند جهت غلبه بر پیری و حفظ زیبایی است.در خندیدن تنها یک عضله اصلی به کار گرفته می شود در صورتی که برای بروز حالاتی چون خشم و اندوه و اخم تعداد زیادی عضلات باید در هم کشیده شوند.از طرفی لبخند باعث می شود افراد جوان تر،زنده تر و جذاب تر به نظر برسند.

لبخند زدن می تواند فشار روانی حاکم بر هر موقعیتی را کاهش دهد و احساس خوشبختی و شادی را به وجود آورد.

قرن هاست که گفته می شود خنده،بهترین داروست.ایجاد پارک های خنده و خنده درمانی از سال های پیش به عنوان یک راهکار مبارزه با بیماری و ایجاد انرژی مضاعف در کشورهایی مانند ژاپن پایه کذاری شده است.

به یاد داشته باشید که با لبخند زدن می توان به جنگ بیماری ها رفت.امروزه پزشکان نیز معتقدند که لبخند زدن و خندیدن و داشتن روحیه ای شاد می تواند به بهبودی حال بیمار کمک نماید.

ما زمانی می توانیم بخندیم که احساس راحتی می کنیم و آرام هستیم.فشارهای روانی غیرضروری ره آورد ترس است و این فشار در طول زمان آن چنان ناهماهنگی هایی در جسم ایجاد می کند که ممکن است به بحران روانی منتهی شود.

زمانی که هورمون های ناشی از فشارهای روانی به طور دایم به مقدار زیاد ترشح می شود،سیستم دفاعی بدن قادر به انجام وظیفه کامل خود نخواهد بود و همین راه را برای درد و انواع عفونت ها فراهم می کند.لبخند و خنده می تواند سلاح مؤثری برای حمله به این سیکل ناسالم ترس و فشار روانی باشد.امروزه نشان داده شده است که افراد شاد کم تر از افرادی که به طور دایم احساس نگرانی و بدبختی می کنند بیمار می شوند.آن دسته از افرادی که توانایی دیدن بعد مثبت زندگی را دارند و همواره خوش بین می باشند کم تر احتمال دارد مبتلا به اختلالات ناشی از فشار روانی گردند.

ارزش درمانی لبخند زدن فقط محدود به فردی نمی شود که لبخند می زند بلکه لبخند زدن و خندیدن امری مسری است.آن ها که زیاد لبخند می زنند نه تنها خود حال خوبی دارند بلکه به بهتر شدن حال دیگران هم کمک می کنند.

افراد زیادی صرفاً به این دلیل مبتلا به بیماری می شوند که خود و دنیای اطرافشان را بیش از حد جدی می گیرند.بعضی اوقات افراد از خندیدن می ترسند.خندیدن نشانه تهی مغزی نیست.

انسان تنها مخلوق خداوند است که قادر است لبخند بزند و بلند بلند بخندد.بنابراین به این نعمت پرارزش الهی بی توجه نباشید.

انسان ها خلق شده اند که شاد باشند.اولین حالت انسانی یک نوزاد حالت لبخند زدن است و اولین هیجان نوزاد همان احساس شادی است.البته شکی نیست که نوزادان به محض به دنیا آمدن گریه می کنند این گریه بیش از این که پاسخی مستقل به محرک وارد شده باشد به دلیل ناراحتی عمومی ناشی از تغییر محیط است.توانایی خنده و شادی قابلیت های ذاتی هستند در صورتی که دیگر هیجانات منفی رفتاری،آموختنی می باشند که بعداً کسب می گردند.

به یاد داشته باشید که افراد می توانند بیماری های خود را با خندیدن معالجه کنند.مشهورترین نمونه آن « نورمن کازنیر »  است.او توانست بیماری خود را که تصور می کرد لاعلاج است با کرایه فیلم های خنده دار مداوا کند.نظریه «کازنیر» که بعدها و از آن به عنوان یک شیوه درمانی استفاده کرد بیان می کند که « همان طور که هیجانات منفی ما را بیمار می کنند هیجانات مثبت هم می توانند مجدداً بهبودی ما را میسر کند.»

تحقیقات اخیری نیز که محققین در مورد اثرات خنده انجام داده اند مؤید نظریه کازنیر می باشد.محققین فرانسوی به این نتیجه رسیده اند که خنده به جز فایده برای بدن نداشته و هیچ عارضه ای ندارد.درمانی است ارزان و کاری است که هر کس بدون کمک دیگران قادر به انجام آن است.خنده می تواند تغییرات فیزیولوژیکی گسترده ای چون بهبود عملکرد هضم،آرام کردن و تنظیم تمام سیستم های داخلی و بهبود جریان خون را در بدن به وجود آورد.

خنده وسیله ای قدرتمند در شفای بیماران است و واکسنی قوی علیه ایجاد بیماری ها.لبخند درمانی حلوایی نیست که با گفتن آن دهان شیرین گردد بلکه خود واقعیتی شیرین است.

ویژگیهای یک دوست خوب

دوستان خوب یک سری ویژگی دارند که آنها را از دیگران متمایز می کند و سبب می گردد دوستان بیشتری در کنار خود داشته باشند بنابراین با تغییر خود به جرگه اینگونه افراد بپیوندید:

1-   یک دوست خوب حرفهایی که بصورت محرمانه به وی زده شده است را نزد خود نگاه داشته و رازدار شما می باشد.

2-   وقت شناس بوده و در قرار ملاقاتها و یا میهمانیها قابل اطمینان بوده و سر موقع حضور می یابد.

3-   یک دوست خوب به موقعیت،موفقیت ها و یا دوستان جدید شما حسادت نمی ورزد.

4-   یک دوست خوب هنگامی که دچار بیماری و کسالت می گردید با شما تماس گرفته و حالتان را جویا می شود و به عیادت شما می آید.

5-   وی می داند که چه زمانی صحبت و چه زمانی سکوت نموده و تنها گوش دهد.

6-   هنگامی که حالتان مساعد نبوده و یا دل و دماغ کاری را ندارید و پکر می باشید وی از رفتار شما دلخور نمی شود.

7-   اگر شما به فضای بیشتری نیاز داشته باشید و یا می خواهید تناه باشید،آنها این رفتار شما را طرد شدگی تلقی نکرده و از شما دلگیر نمی شوند.

8-   یک دوست خوب کودکان پر جنب و جوش شما را به خاطر شما تحمل خواهد کرد.

9-   وقتی نظر او را در مورد مسئله ای جویا شوید با جان و دل صادقانه نظرات و عقاید خودش را در اختیارتان قرار می دهد و حتی اگر به نصایحش نیز عمل نکنید ناراحت نمی شود.

10-  وی با شما می خندد،گریه می کند و کارهای ماجراجویانه انجام می دهد اما به دیگران چیزی در مورد آنها نمی گوید.

11-   پیش از سرزدن به منزلتان،شما را مجبور نمی کند که خانه را تمیز و مرتب کنید.

12-    وی اجازه نمی دهد که کسی پشت سر شما و در غیاب شما در مورد شما بدگویی کند و به دفاع از شما خواهد پرداخت.

13-  شما را به کارهای ماجراجویانه،رشد دهنده و پیشرفت در کار تشویق خواهد کرد.

14-   روز تولدتان همیشه به یادش بوده و اگر برنامه خاصی برای آن روز تدارک ندیده باشید شما را به بیرون برده و یا برایتان کیک سفارش می دهد.

15- دوست خوب از شما انتظار ندارد که اتوماتیک وار با عقاید وی در خصوص مسایلی همچون سیاست،مسایل عاطفی و مذهب موافق باشید و به عقاید شما حتی اگر بر خلاف عقایدش باشد احترام می گذارد.

16-   هیچگاه شما را نزد دیگران خرد و تحقیر نکرده بلکه همواره به شما احترام می گذارد و در حضور دیگران از شما تعریف می کند.

اگر دوستی را سراغ ندارید که با شما این گونه رفتار کند شاید یک دلیل آن این باشد که شما نیز با آنان چنین رفتاری تابحال نداشته اید.